ଦିନ ପରେ ଦିନ, ଏକ ଅଶ୍ୱ ଭଳି ଅବିରତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନି ଅପରିଶ୍ରମ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଭୟ ହୁଅନ୍ତି । ଧନର ପୋଷଣ ଓ ଖାଦ୍ୟର ସହ ଆନନ୍ଦ ମନାଇ, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ଆଉପାଖ୍ୟରୁ କିଛି କଷ୍ଟ ଭୋଗିବା ନାହିଁ । ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଧାନ କରିବା ସମୟରେ, ଧନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକୁଛୁ—ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅଧିକ ପ୍ରଶଂସିତ, ପୂଜ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଭୟରହିତ ସେନା, ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଦଳ, ଚୋର ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ—ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତୁମର ମୁହଁରେ ରଖୁଛି । ତୁମ ଜାଉରେ ତୁମେ ଏହି ମଳିନ ଓ ଚୋରମାନେ କୁ ଭକ୍ଷଣ କର; ତୁମ ଦାନ୍ତରେ ଏହି ଚୋରମାନେ କୁ ମାର; ସେମାନେ ଅପରିସ୍ରମ ଭାବରେ ଭକ୍ଷିତ ହେଉ । ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗଛବିଟରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ, ଚୋର, ଚୋରମାନେ, ଏହି ମଳିନ ଲୋକମାନେ କୁ ତୁମ ଜାଉରେ ରଖୁଛି । ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ରଖନ୍ତି, ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଅପବାଦ କରନ୍ତି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ଭସ୍ମ କର । ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେଉଛି, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଛି; ଯେଉଁ ବିଜୟୀ ପାଇଁ ମୁଁ ପୂଜାରୀ, ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ବଢ଼ିଛି । ତାଙ୍କର ହାତ ଉପରେ ଉଠିଛି, ପ୍ରଭା ଓ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଛି; ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ନଷ୍ଟ କରି, ନିଜ ଜନମାନେ କୁ ଆଗେ ନେଇଯାଉଛି । ଖାଦ୍ୟର ଦେବତା, ଆମକୁ ନିରୋଗ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଦାନ କରୁଥିବା ଦାତା କୁ ଦିଅ, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଗୌରବ ପାଇଁ ଚମକିଲା; ଅମୃତ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା । ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ, ଉଭୟ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଶିଶୁ କୁ ଉଭୟ ମିଳି ପୋଷଣ କରିଥିଲେ; ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଭଳି ଅଗ୍ନି ଚମକିଲେ; ଦେବମାନେ ଧନ ଦେଇ, ଅଗ୍ନି କୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଋଷି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଲେ; ସାବିତା, ପୂଜ୍ୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଖାଇଲେ, ଉଷାର ପଥରେ ଚମକିଲେ । ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼, ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ତିନି ଭାଗ, ଗାୟତ୍ରୀ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ, ବୃହଦ୍ରଥନ୍ତର ତୁମ ପଖ, ପ୍ରଶଂସା ତୁମ ଆତ୍ମା, ଛନ୍ଦ ତୁମ ଅଙ୍ଗ, ଯଜୁସ୍ ତୁମ ନାମ; ସାମନ୍ ତୁମ ଶରୀର, ବାମଦେବ ତୁମ ଚେଉଁ, ବେଦି ତୁମ ଜଙ୍ଘା, ନଖ ତୁମ ପାଦ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼—ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଡ଼ିଯାଉ । ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ଉପରେ ଉଠି, ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଯାଉ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗ, ବିପକ୍ଷ ନାଶକ; ତୃଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ ଉପରେ ଉଠି, ଆକାଶରେ ଚାଲିଯାଉ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ଉପରେ ଉଠି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚାଲିଯାଉ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ ଉପରେ ଉଠି, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଲିଯାଉ । ଅଗ୍ନି ଆକାଶର କର୍ଗରା ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଉଦ୍ଭିଦ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ଏକାସାଥି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଚମକିଲେ । ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସ, ଦୂରେ ଯିବ ନାହିଁ; ଜୀବନ, ପ୍ରଭା, ସନ୍ତାନ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି, ସମୃଦ୍ଧି, ପୋଷଣ ସହ ଫେରିଆସ । ଅଗ୍ନି, ଅଙ୍ଗିରସ୍, ତୁମର ଖୋଲା ଶତ, ଆବୃତ ହଜାର; ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଆମକୁ ଫେରି ଦିଅ, ହାରାଇଥିବା ଧନ ଆମକୁ ଫେରି ଦିଅ । ପୋଷଣ ସହ ଆବା ଫେର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ସହ ଫେର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର । ଧନ ସହ ଫେରିଆସ, ଚାରିପାଖରୁ ପୋଷଣ ସହ ବଢ଼ିଯାଉ । ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥିବୀ ଭିତରୁ ଆଣିଛି, ଦୃଢ଼ ଓ ଅଚଳ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ଆଶା କରନ୍ତୁ, ତୁମ ରାଜ୍ୟ କ୍ଷୟ ନ ହେଉ । ବରୁଣ, ଉପର ଫାସ କୁ ଉଠା, ମଧ୍ୟ ଫାସ କୁ ଢିଲା କର, ତଳ ଫାସ କୁ ହଟା; ତେବେ, ଆଦିତ୍ୟ, ଆମେ ପାପରହିତ ହୋଇ ତୁମ ନ୍ୟାୟ ଓ ଅଦିତିର ଅଧୀନ ହେବା । ଉଷାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଉଠି, ଅନ୍ଧକାର କୁ ହଟାଇ, ଆଲୋକ ସହ ଆସିଲେ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଗୃହକୁ ପୂରଣ କଲେ । ହଂସ ପବିତ୍ରତାରେ ବସିଛି, ଧନଦାତା ମଧ୍ୟକାଶରେ, ପୂଜାରୀ ବେଦିରେ, ଅତିଥି ଘରେ; ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସତ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ ବସିଛି; ଜଳ, ଗାଈ, ସତ୍ୟ, ପାହାଡ଼ର ଜନ୍ମ—ସତ୍ୟ, ମହାନ । ଅଗ୍ନି, ଏହି ମାତୃକୁ ଜାଣି ସେ ଦେହର ଆଉତିରେ ବସ; ତୁମ ଉଷ୍ଣତା କିମ୍ବା ଜ୍ୱାଳାରେ ତାକୁ ଜଳାଉ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଚମକି ହେଉ । ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଦୀପ୍ତି ସହ ଘରର ଆସନରେ ବସ; ଶକ୍ତି ସହ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୋଇ ଶୁଭ କର । ଶୁଭ ହୋଇ ବସ, ଶୁଭ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍କୁ ଶୁଭ କର, ଏଠାରେ ତୁମ ନିଜ ମୂଳରେ ବସ । ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମେ ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଠାରେ ଜାତବେଦସ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତୃତୀୟ ଥର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜଳରେ ସଦା ଉଦ୍ଧାନ ହୁଅନ୍ତି—ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ତିନି ରୂପ ଜାଣିଛୁ; ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବିଭକ୍ତ ତୁମ ଆଶ୍ରୟ ଜାଣିଛୁ; ତୁମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ନାମ ଜାଣିଛୁ; ହଁ, ତୁମ ଉତ୍ସ ଯାହାରୁ ଆସିଛ, ଆମେ ଜାଣିଛୁ । ଅଗ୍ନି, ସାଗରରେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଜଳରେ, ଲୋକମାନେ ଦେଖିବାରେ, ଆକାଶର ଉଦରରୁ ଉଦ୍ଧାନ; ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ଉଠିଛ, ଜଳର ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ତୁମକୁ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ଆକାଶର କର୍ଗରା ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଉଦ୍ଭିଦ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଚମକି ଉଠି, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଚମକିଲେ । ସେ ଧନର ଦାତା, ଧନର ଆଧାର, ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସୋମର ରକ୍ଷକ; ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଜଳରେ ରାଜା, ଅଗ୍ନି ଉଷାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧାନ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଲୋକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ; ଜନ୍ମ ନେଇ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ କୁ ଭରିଦେଇଛି; ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ କୁ ଭାଙ୍ଗି ଆଗକୁ ଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ପାଞ୍ଚ ଭାବରେ ଅଗ୍ନି କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।