ଏକ ପବିତ୍ର ଯାଜ୍ଞିକ କ୍ରମରେ, ଋଷିମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ। ସେମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଖକୁ ଆସ, ଆମ ଉପରେ କୃପା କର, ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉ। ଆପଣ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିର ଦାତା, ଆମକୁ ହଜାର-ହଜାର ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ ଦିଅ।” ପରେ ସେମାନେ ଆର୍ୟମାନ, ପୂଷଣ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରି, ନିଜ ମାନ୍ୟତା ଓ କୃପା ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଏହି ଯାଜ୍ଞିକ କ୍ରମରେ ଋଷି ଏହି ଅଂଶକୁ ସୂର୍ୟସ୍ୟ ସବିତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ହସ୍ତ, ପୂଷଣଙ୍କ ହସ୍ତ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବାଣୀରେ ନିବେଶ କଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାସନର ଅଧିକାର ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦ ଓ ଚନ୍ଦସ୍ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ଅଗ୍ନି ଏକ ଅକ୍ଷରରେ ପ୍ରାଣ ଉପରେ ବିଜୟ କଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦୁଇ ଅକ୍ଷରରେ ଦ୍ୱିପଦ ଉପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ଅକ୍ଷରରେ ତିନି ଲୋକ ଉପରେ, ସୋମ ଚାରି ଅକ୍ଷରରେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଉପରେ ବିଜୟ କଲେ। ପୂଷଣ ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷରରେ ପଞ୍ଚ ଦିଗ ଉପରେ, ସବିତା ଛଅ ଅକ୍ଷରରେ ଷଡ୍ ଋତୁ ଉପରେ, ମାରୁତ ସାତ ଅକ୍ଷରରେ ସାତ ପଶୁ ଉପରେ, ବୃହସ୍ପତି ଆଠ ଅକ୍ଷରରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଚନ୍ଦସ୍ ଉପରେ ବିଜୟ କଲେ। ଏହିପରି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଦିତି ଓ ପ୍ରଜାପତି ବିଭିନ୍ନ ଚନ୍ଦସ୍ ଉପରେ ବିଜୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହି ବିଜୟକୁ ନିଜ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଏଉଁପରି, ନିୃତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଇ, ଦିଗ୍ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହ ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଗଲା—ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଉପରେ ପୂର୍ବଦିଗର ଦେବତା, ଯମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦକ୍ଷିଣରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଶ୍ଚିମରେ, ମିତ୍ର-ବରୁଣ କିମ୍ବା ମାରୁତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଉତ୍ତରରେ, ସୋମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଉପରେ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଗଲା। ପୁନି, ଏହି ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସ୍ଵାହା କରାଗଲା। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା ଯେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଉ, ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ଦୂର କରୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁ ଓ ହୋମକୁ ତେଜସ୍ବୀ କରିଦିଅ। ପୁନି, ସବିତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ହସ୍ତ, ପୂଷଣଙ୍କ ହସ୍ତରେ ନିବେଶ କରାଯାଇ, ଉପାମ୍ଶୁର ଶକ୍ତି ସହ ଦେଉତ୍ୟଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଗଲା। ଦେଉତ୍ୟ ହତ ହେଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦ୍ୱାରା, ସବିତା ସବିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନି ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସୋମ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବୃହସ୍ପତି ବାଣୀରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵାମିତ୍ୱରେ, ରୁଦ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମିତ୍ର ସତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବରୁଣ ନ୍ୟାୟ-ଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ। ଏଉଁପରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା ଯେ, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ବିରୋଧୀ, ସୁସଂଯୁକ୍ତ, ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ, ମହାନ ସ୍ଵାମିତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହେଉ। ସେ ଏହି ଲୋକ, ଏହି କୁଳର ରାଜା। ସୋମ ଆମର ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ରାଜା। ଏହି ଯାଜ୍ଞିକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧୁର ଜଳକୁ ଧରିଲେ, ଯାହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ରାଜସ୍ୱୀ। ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ମିତ୍ର-ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଉପରେ ବିଜୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଜଳ ବୃଷଭର ତରଙ୍ଗ, ରାଜ୍ୟର ଦାତା। ଏହି ଜଳ ସୂର୍ୟ ଚର୍ମ, ସୂର୍ୟ ତେଜ, ମୃଦୁ, ଯାତ୍ରାର ରକ୍ଷକ, ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଧାରକ। ଏହି ଜଳ ରାଜ୍ୟ ଦେଉଥିବା ଦେବତା। ଏହି ମଧୁର ଜଳ ମଧୁର ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଉ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ଦିଅ, ସେ ଅପରାଜିତ ହେଉ। ସେଉଁଠି, ସୋମର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା, ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ସବିତା, ସରସ୍ୱତୀ, ପୂଷଣ, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଘୋଷ, ଶ୍ଲୋକ, ଅଂଶ, ଭଗ, ଆର୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସ୍ଵାହା ଦିଆଗଲା। ଏଉଁପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଥିବା ଜଳକୁ ସବିତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଓ ସୂର୍ୟକିରଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଏହି ଜଳ ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ ହେଲା। ବରୁଣ ଗୃହରେ ବସିଲେ, ଜଳର ସନ୍ତାନ ମାଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତି, ତେଜ, ଗର୍ଭ, ନାଭି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ରନାଶି ଶକ୍ତି, ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଏହି ସବୁ ଦିଗରେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଏହି ଯାଜ୍ଞିକ କ୍ରମରେ ଯୁବକମାନେ, ଅଗ୍ନି ଗୃହପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ପୂଷଣ, ଦ୍ୟାଉ-ପୃଥିବୀ, ଅଦିତି—all ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରାଯିବାର ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗକୁ ଯିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ଚନ୍ଦସ୍, ସାମନ୍, ଋତୁ, ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ହେଉଥିଲା। ନମୁଚିର ମୁଣ୍ଡ ନମ୍ର ହେଲା। ସୋମର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଇ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା। ସେ ଅମୃତ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି ଉଷା ଦେଖାଦେଲେ, ଦୁଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ। ବରୁଣ-ମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସି, ତାହାଠାରୁ ଅଦିତି-ଦିତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସୋମର ତେଜ, ଅଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଇନ୍ଦ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିଲା। ସେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ, ସେ ତେଜସ୍ବୀ ହେଉ। ପୁନି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା ଯେ, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ବିରୋଧୀ, ସୁସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ। ସେ ଏହି କୁଳର ରାଜା, ସୋମ ଆମର ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ରାଜା। ପରେ, ପାହାଡ଼ର ବୃଷଭର ପଛରୁ ଭଉଣୀମାନେ ନୌକା ଭଳି ଚାଲି, ତଳରୁ ଉପରକୁ ଉଠି, ଗଭୀର ନାଗକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ଚଳନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦବିକ୍ରମ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା, “ହେ ସମସ୍ତ ଆକୃତିର ନିର୍ମାତା, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଆମେ ଧନର ଅଧିକାରୀ ହେଉ। ରୁଦ୍ର, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମରେ ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦିଅଯାଉ, ତୁମେ ଆମର ଆକାଂକ୍ଷିତ।