ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ମହିମା, କୃପା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଜାତବେଦାସ୍ଙ୍କୁ କିରଣମାନେ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି—ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆମେ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ। ଏହି ତାଙ୍କର ଆସନ, ଉଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆମେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛୁ।” ପରେ, ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଏହି ଅମୃତ ଧାରା ମଧୁର ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ପୁଣି ଆମ ପାଖକୁ ପୋଷଣ ନେଇ ଫେରିଆସ। ହଜାର ଧାରାରେ ଯେଉଁ ଦୁଧର ଅପାର ପ୍ରବାହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଧନ ଆମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରୁ।” ତା’ପରେ ସେମାନେ ଅଦିତି, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, “ଅମୃତ ଓ ଉଜ୍ୱଳ ନୈବେଦ୍ୟ ଆପଣମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବୀମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ କର୍ମ କଥା କହିଯାଉ।” ଏହି ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, କହିଲେ, “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କର, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପତିତ କର। ଏହି ଆସନ ତୁମ ପାଇଁ, ବିଜୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ।” ପରେ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ଆସନ୍ତୁ, ଆଜି ଆମେ ବାଣୀର ଶ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା। ସେମାନେ ଆମ ସମସ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ କର୍ମ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଆସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ। ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ।” ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଅଜୟ ରକ୍ଷକ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କୁଳ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ସେହି ପ୍ରବଳ ଦେବତାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ଆସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ। ଏହିଠିରେ ରୁଚିର ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଧୂଆଁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ମଧୁରତା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଦିଆଯାଉଛି। ବୃଷଭଙ୍କର ଆକୃତି ଦିଗ୍ରେ ଚମକୁଛି, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ୱ ଅଛି, ସୋମା ମଧ୍ୟରେ ସୋମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଅଛି। ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ, ସୋମ ପାଇଁ, ସ୍ୱାହା। ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି, “ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପଥ, ଆସନ୍ତୁ।” ଏଠିରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧୈର୍ୟ, ସ୍ଥିରତା ଓ ସଂଯମ ଅଛି। ମାତୃ ଆସନକୁ ସମର୍ଥନ କର, ଧନ ଦିଅ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିଛି, ଅମୃତ ଜ୍ୟୋତି ଲଭିଛୁ। ଭୂମିରୁ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠି, ଦେବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପାଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପର୍ବତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ହେଉନ୍ତୁ। ତୁମେ ଆମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂର କର, ଆମକୁ ଶୁଭ ସନ୍ତାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଧନ ଦିଅ। ପରେ, ପରମେଷ୍ଠିନ୍, ପ୍ରଜାପତି, ଅନ୍ଧ ଋଷି, ସବିତା, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ପୂଷଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତ ଉପସ୍ଥିତ, ଅସୁର ବାଟିଯାଉଛନ୍ତି, ମିତ୍ର କ୍ରୟ ହେଉଛନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ଉରୁକ୍ରମ ଅଛନ୍ତି। ସୋମ ଆସିଛନ୍ତି, ଵରୁଣା ଆସନରେ, ଅଗ୍ନି ଅଲ୍ତାରରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନୈବେଦ୍ୟ ଥଳରେ, ଅଥର୍ବଣ ନିକଟରେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଧାରାରେ ବିସ୍ତାରିତ, ବିଷ୍ଣୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯମ ଦବାଯାଉଛନ୍ତି, ବାୟୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ, ଶୁକ୍ର ଦୁଧର ରସ, ମାଥିତ ଧାନର ରସ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାତ୍ରରେ, ଅସୁର ଉପରେ, ରୁଦ୍ର ଆହ୍ୱାନ, ବାତ ଚକ୍ରାନ୍ତ, ପିତୃ ଓ ନାରାଶଂସ ଉପସ୍ଥିତ। ନଦୀ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ଉଠାଯାଉଛି, ସମୁଦ୍ର ନିକଟ, ଜଳ ପ୍ରବାହିତ। ବଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଦିଗ୍ରୁ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଜୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବରୁଣା ଆଗ୍ର ପୂଜାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏହିଠାରୁ ଧନ ଆସୁ। ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲୋକକୁ, ପିତୃମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଗଲେ, ସେଉଁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଆସୁ। ଚଉତ୍ରିଶ ତନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ, ତାଙ୍କର କଟାଯାଇଥିବା ତନ୍ତୁକୁ ପୁନଃ ଏକତ୍ର କରୁଛି, ସ୍ୱାହା। ଉଷ୍ଣ ପାନୀୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଯଜ୍ଞ ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଆଠ ଗୁଣି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଦୁଧ ଦିଅ, ମୋତେ ସୁସନ୍ତାନ, ଧନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦିଅ। ସୋମ ହେଉ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା, ବୀର ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଗୋଧନ ସହିତ ଆମକୁ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ। ତା’ପରେ ସବିତା ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, “ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରେରିତ କର, ଯଜ୍ଞପତିକୁ ଶୁଭ କର। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଆମ ଚିହ୍ନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ବାଣୀର ଶ୍ୱାମୀ ଆମ ପୁରସ୍କାର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ସ୍ୱାହା।” ଏଠିରେ ଆସନର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ—ମନ, ପୁରୁଷ, ଜଳ, ଘୃତ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟଲୋକ, ଦେବତା, ଦ୍ୟୁଲୋକ, ପରିବେଶ—ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ଓ ଔଷଧ ଅଛି, ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ନୈବେଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି, ପ୍ରେରଣା ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଛି। ଯଦି ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ଏକତ୍ର ରହିଲେ, ମୋତେ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅ, ଯଦି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ ନାହିଁ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର, ଶକ୍ତି, ଏହି ଶକ୍ତି ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କର। ଶକ୍ତି ଜନ୍ମରେ, ଭୂମିକୁ ଆଦିତି ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଉଛି। ସବିତା ଦେବତା ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଜଳରେ ଅମୃତ ଓ ଔଷଧ ଅଛି, ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଶୀଘ୍ର ହେଉ। ଦେବ ଜଳ, ତୁମେ ଯେଉଁ ତରଙ୍ଗ, ତାହାରେ ଏହି ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ପ୍ରଥମେ ବାୟୁ, ମନ, ଗନ୍ଧର୍ବ—ଏହି ୨୭ ଜଣ—ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋଗ କରିଥିଲେ, ତା’ରେ ତୀବ୍ରତା ଦେଇଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା, ଯୋଗ ହେବା ସମୟରେ ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତର ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉ। ମାରୁତମାନେ ତୁମକୁ ଯୋଗ କରନ୍ତୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ତୁମ ପାଦରେ ତୀବ୍ରତା ଦିଅନ୍ତୁ।