ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ପାଖରେ ବସି, ଋଷି ଏବଂ ଉପାସକ ଦିଗଦିଗନ୍ତକୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ, ତାରାଗୁଡିକୁ, ଜଳକୁ, ଵରୁଣକୁ, ନାଭିକୁ ଏବଂ ପବିତ୍ରତାକୁ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଜଳିକୁ ବାକ୍, ପ୍ରାଣ, ଚକ୍ଷୁ, କଣ ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଶୁଧ୍ଧତା ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇଥିଲେ। ଉପାସନାରେ ଋଷି ଚାହିଲେ—ମନର ଆଶା, ବାକ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସତ୍ୟବାକ୍, ଗୋମୟ ରୂପ, ଖାଦ୍ୟର ରୁଚି, ଖ୍ୟାତି ଏବଂ ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗତ ହେଉ। ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଥିଲେ। ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ପ୍ରତିଦିନ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇଥିଲେ—ପ୍ରଥମ ଦିନ ସବିତୃ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଅଗ୍ନି, ତୃତୀୟ ଦିନ ବାୟୁ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆଦିତ୍ୟ, ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର, ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଋତୁ, ସପ୍ତମ ଦିନ ମାରୁତ, ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ବୃହସ୍ପତି; ନବମ ଦିନ ମିତ୍ର, ଦଶମ ଦିନ ବରୁଣ, ଏକାଦଶ ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ସମସ୍ତ ଦେବତା। ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦେବତାଙ୍କ ନିଜ-ନିଜ ଶକ୍ତିର ଉପାସନାରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ, ଅନ୍ଧକାର, ଅନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିବା; ବିଜୟୀ, ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ 'ସ୍ୱାହା'। ଏହି ଉପାସନାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଇଥିଲା—ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲାଲ ରୂପ, ଶୁଭ ନିୟମର ମିତ୍ର, ଅଶୁଭ ନିୟମର ରୁଦ୍ର, ଖେଳର ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିର ମାରୁତ, ଆନନ୍ଦର ସାଧ୍ୟ, ଗଳାର ଭବ, ପାର୍ଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର, ଯକୃତର ମହାଦେବ, ପିଠର ଶର୍ବ, ପେଟର ପଶୁପତି। ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଇଥିଲା—କେଶ, ଚର୍ମ, ଲାଲ ରଙ୍ଗ, ଚର୍ବି, ମାଂସ, ତନ୍ତୁ, ହାଡ଼, ମଜ୍ଜା, ଶୁକ୍ର, ମଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେହ ଉପାଦାନକୁ। ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଉଦ୍ୟମ, ପ୍ରୟାସ, ଏକତା, ବିଭାଜନ, ଉତ୍ଥାନ; ଶୁଧ୍ଧତା, ଦୀପ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦୁଃଖ ପ୍ରତି। ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଇଥିଲା—ତପସ୍ୟା, ତପସ୍ୟାକାରୀ, ଶିଷ୍ୟ, ଶିଷ୍ୟତା, ତାପ, ପାପ-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ପାପ-କ୍ଷମା, ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରତି। ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଯମ, ଅନ୍ତକ, ମୃତ୍ୟୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ବଧ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦିବା-ପୃଥିବୀ ପ୍ରତି। ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ପରେ ଋଷି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଚଳିତ, ତାହା ସମସ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆବୃତ; ତ୍ୟାଗ କରି ଉପଭୋଗ କର, ଅନ୍ୟର ଧନର ଅଭିଲାଷ କରନି। ଜୀବନରେ ଏହିପରି କର୍ମ କରି, ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନର ଆଶା କର; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ମାର୍ଗ, ଏପରି କର୍ମ ତୁମେ କରିଲେ ତୁମେ ଏହାର ଫଳରେ ବନ୍ଧିତ ହେବେନି। ଯେମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦେମନିକ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ ହେବ। ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଚଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମନ ଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଗତିଶୀଳ; ଦେବଗଣ ଏହାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେନି, ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଚାଲିଥିଲା। ଏହା ଅଚଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ିଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ; ଏହାରେ ବାୟୁ ଜଳକୁ ବସାଏ। ଏହା ଚଳନ କରେ, ଚଳନ କରେନି; ଦୂର ଅଛି, ନିକଟ ଅଛି; ଏହା ସମସ୍ତ ଭିତରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖେ, ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦେଖେ, ସେ କେବେ ବି ଶଂକା ଅନୁଭବ କରେନି। ଯିଏ ଜାଣିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଆତ୍ମାର ରୂପ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭ୍ରମ କି, ଦୁଃଖ କି—ଏକତ୍ୱ ଦେଖିବା ପାଇଁ? ସେ ଚାରିପାଖରେ ବ୍ୟାପି, ଶୁଧ୍ଧ, ଦେହହୀନ, ଆଘାତହୀନ, ତନ୍ତୁହୀନ, ଦୌଷ୍ୟହୀନ, ଅପବିତ୍ରତାରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ; ଦୃଷ୍ଟା, ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସ୍ୱୟଂ-ଜନ୍ମା, ସେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ସମସ୍ତକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଛି। ଅପ୍ରକାଶ ଉପାସନାକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଏ, ପ୍ରକାଶ ଉପାସନାକୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଏ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ମାନେ କହିଛନ୍ତି—ଏକ ଜନ୍ମ ପ୍ରକାଶରୁ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ଅପ୍ରକାଶରୁ ହୁଏ। ଯିଏ ପ୍ରକାଶ ଓ ନାଶକୁ ଏକସାଥି ଜାଣିଛି, ସେ ନାଶରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରକାଶରେ ଅମୃତତା ପାଏ। ଅଜ୍ଞାନ ଉପାସନାକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଏ, ଜ୍ଞାନ ଉପାସନାକୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଏ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ମାନେ କହିଛନ୍ତି—ଏକ ଫଳ ଜ୍ଞାନରୁ, ଅନ୍ୟ ଫଳ ଅଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଏକସାଥି ଜାଣିଛି, ସେ ଅଜ୍ଞାନରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଜ୍ଞାନରେ ଅମୃତତା ପାଏ। ବାୟୁ ଅମୃତ, ଏହି ଦେହ ଅବଶ୍ୟ ଭସ୍ମ ହେବ। ମନ, ସ୍ମରଣ କର; କର୍ତ୍ତା, ସ୍ମରଣ କର; କରିଥିବା କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର।