ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞର ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—“ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଅହୁରି ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ହେଉ, ଘୃତର ଆହୁତିରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ, ଘୃତରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ତୁମେ ଏପରି ହେଉ। ଘୃତ ଓ ମଧୁର ଦୁଧ ପିଇ, ପିତା ଯେପରି ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ଏଠାରେ ଥିବାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ସ୍ୱାହା।” ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଗାଈଁକୁ ଆମ ପାଖରେ ଆଣାଯାଇଛି, ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛି; ଏବେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ମାଂସ ଭୋଜୀ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂରେ ପଠାଉଛି; ସେ ଭକ୍ତାକୁ ଯମଲୋକକୁ ଯାଉଦିଅ। ଏଠି ଅନ୍ୟ ଜାତବେଦା, ସଚେତନ ଭାବେ ଆହୁତିକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଉ।” “ଓ ଜାତବେଦା, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ତୁମେ ଓପସ୍ଥ ନେଇଯାଅ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଚର୍ବିର ଧାରା ପହଞ୍ଚାଉ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ପାଇଁ ନମ୍ର ହେଉ। ସ୍ୱାହା।” ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି କହିଲେ, “ଓ ପୃଥିବୀ, ଆମ ପାଇଁ ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଦୃଢ଼ ଓ ନିରାପଦ ଶୟନସ୍ଥଳ ହେଉ। ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ରକ୍ଷା ଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟ ତାପକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ।” “ତୁମରୁ ଏହି ଜନ୍ମିଛି; ଏହାଠାରୁ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମୁକୁ ଆସୁ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଉ। ସ୍ୱାହା।” ଋଷି ଅନ୍ତଃକରଣରେ କାମନା କଲେ—“ମୁଁ ଋଚ୍ଛନ୍ଦକୁ ବାଣୀରୂପେ, ଯଜୁଷକୁ ମନରୂପେ, ସାମନକୁ ପ୍ରାଣରୂପେ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ରବଣକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ। ବାଣୀ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ସହିତ ମୋ ଭିତରେ ଥାଉ।” “ମୋ ଚକ୍ଷୁ, ହୃଦୟ କିମ୍ବା ମନରେ ଯେଉଁ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି, ବୃହସ୍ପତି ତାହା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଆମ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତୁ।” ଋଷିମାନେ ଭୂମି, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଦିବି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସବିତା ଦେବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇଲେ: “ସେ ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।” “କିଏ ଅଦ୍ଭୁତ କୃପାରେ ଏହି ସଖା ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ହୋଇ ଆମ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି? କେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେ ଚୟିତ ହୁଅନ୍ତି?” “ସତ୍ୟବାନମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସୋମ ପାନର ଉଲ୍ଲାସରେ? ଓ ଧନଦାତା, ତୁମେ ଦୃଢ଼ମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଉଛ।” “ସ୍ନେହିତମାନେ ଓ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉ। ଶତ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” “ଓ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ କୃପାରେ ତୁମେ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅଛ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ଦେଉଛ?” “ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ଆମ ପାଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନେର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” “ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଆର୍ୟମାନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ବିଷ୍ଣୁ—ସମସ୍ତେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ।” “ବାୟୁ ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମକୁ ସ୍ନେହରେ ତାପିତ କରୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଦେବ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ବର୍ଷା କରନ୍ତୁ।” “ଆମ ଦିନ ଶାନ୍ତିମୟ, ଆମ ରାତି ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରି ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ହତ, ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ, ଶକ୍ତିଦାତା, ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।” “ଦେବୀ ଓ ପୋଷକ ଜଳ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ; ତାହାର ଅନୁଗ୍ରହ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ।” “ମୃଦୁଳା ପୃଥିବୀ, ଆମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଓ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଶୟନସ୍ଥଳ ହେଉ; ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ରକ୍ଷା ଦିଅ।” “ଜଳ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ; ଆମକୁ ପୋଷଣ ଓ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ।” “ତୁମର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ, ଆମ ପାଖରେ ମାତୃବାତ୍ସଲ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର।” “ଏହିଠାରେ ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଦିଅ; ଓ ଜଳ, ଆମକୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଦିଅ।” “ଦିବି ଶାନ୍ତି, ଆକାଶରେ ଶାନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଶାନ୍ତି, ଜଳରେ ଶାନ୍ତି, ଉଦ୍ଭିଦରେ ଶାନ୍ତି; ବୃକ୍ଷରେ ଶାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି, ବେଦରେ ଶାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି ମାତ୍ର; ସେଇ ଶାନ୍ତି ଆମ ସହିତ ରହୁ।” “ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋତେ ମିତ୍ରତାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ; ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିତ୍ରତାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବି; ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା।” “ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବି; ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିବି।” “ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର; ତୁମ ଜ୍ୱାଳାକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନେ ଆମ ଠାରୁ ଅଲଗା ବସ୍ତୁକୁ ଦହିଦିଅ; ଓ ପାବକ, ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର।” “ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତୁମ ଗର୍ଜନକୁ ନମସ୍କାର; ଓ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଠାରୁ ଦିବିକୁ ଆଶା କରାଯାଏ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” “ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଚଳିଯାଉଛ, ସେଠାରୁ ଆମକୁ ନିରାପଦ କର; ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଦିଅ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନେକୁ ନିରାପଦ କର।” “ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଆମ ପ୍ରତି ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅମିତ୍ରତା ହେଉ।” “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ, ସମ୍ମୁଖରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଆମେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିପାରିବା, ଶତ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିପାରିବା, ଶତ ବର୍ଷ ଶୁଣିପାରିବା, ଶତ ବର୍ଷ କଥା କହିପାରିବା, ଶତ ବର୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିପାରିବା, ଏବଂ ଶତ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଲମ୍ବାଇପାରିବା।” ଏବେ ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ତର୍ଗତ କ୍ରମରେ ଋଷି କହିଲେ—“ସବିତାଙ୍କ ଚେତନା, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଭୁଜା ଓ ପୂଷଣଙ୍କ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଆହୁତି କଉଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ଏହି ଆହୁତି କଉଡ଼ି।” “ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଚିନ୍ତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞର କ୍ରମ ଜାଣନ୍ତି; ଦୁଇ ପୁରୋହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ସବିତାଙ୍କ ମହା ସ୍ତୁତି। ସ୍ୱାହା।” “ଓ ଦେବୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୃଥିବୀ ଓ ଦିବି, ଆଜି ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ହେଇଯାଅ, ଦାତୃ ହେଉ, ପୃଥିବୀରେ ଦେବପୂଜାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କର; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।