ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଗାଥାରେ, ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଶା, ଭକ୍ତି ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଅନୁରୋଧ କରେ। କେହି ଆର୍ୟ, କେହି ଦାସ, କେହି ମୈତ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନ, କେହି ଶତ୍ରୁ—ଏମିତି ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଏକ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସତ୍ୟ ଅଛି, ଯିଏ ହଜାର ଋଷିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ପ୍ରଭାବକୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନରେ, ସବିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ, ଅମୋଘ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମ ଗୃହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ, ସୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଇ ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଆମ ଉପରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ନ ପାରନ୍ତୁ। ବାୟୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯେ ସେ ଶୁଭ ଚିନ୍ତା ନେଇ ଆସନ୍ତୁ, ଆମର ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ମନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆହ୍ୱାନରେ ଡାକାଯାଏ, ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅକ୍ଷତ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସମ୍ମିଳିତ ମନ ରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ। ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ ଓ ହବି ଦେବା ପାଇଁ ଚାହିଁଛି। ଏହି ସମୟରେ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—"ଆସନ୍ତୁ, ଆପଣମାନେ ମଧୁପାନ କରନ୍ତୁ, ଦୁଧ ଧରାଯାଇଛି, ଆମକୁ କ୍ଷତି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ବାଣୀର ଅଧିପତି ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ସତ୍ୟ ଦେବୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଶୂରବୀର ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ଜଳରେ ଚଳିତି, ଦ୍ରୁତପଖୀ ଆକାଶରେ ଦୌଡ଼ିଥାଏ, ରୁକୁମିଣୀ ସମୃଦ୍ଧି ଗର୍ଜନ କରି ଆସେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ, କୃପା ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଡାକାଯାଏ; ଦିବ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ବୈଶ୍ୱାନର, ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଦୂର କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକ ଅଜଣା ଆକୃତି ଆସିଛି, ଯାହା ପଦ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ମୁଖରେ କଥାହେଲା ଏବଂ ତିରିଶି ଧାପ ଚଲିଗଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତା ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଜି ଓ ଆସନ୍ତା କାଲି ଆମ ପାଇଁ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମ ପଥ ଜଣାଇ ଦେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅପଶପ ଦୂର କରି ମହିମାଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ବାଛିଛନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଯିଏ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ଶତଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି, ସୋମ ପାନର ଆନନ୍ଦରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ପୁର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ପରି ତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ବିଷୟରେ କହାଯାଏ—ଏହି ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୁହିଁ ସମୟରେ ଦୂର ଦୂରନ୍ତୁ ଯାଏ, ଏହା ଆଲୋକର ଆଲୋକ, ମୋର ମନ ଶୁଭ ସଙ୍କଲ୍ପରେ ଭରିଯାଉ। ଏହି ମନ ଦ୍ୱାରା ପଣ୍ଡିତମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଏହା ଉପଦେଶ, ଚେତନା ଓ ଧୃତି, ଏହି ଆଲୋକ ବିନା କିଛି କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ମନରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଶ୍ଲୋକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଚେତନା ବିନ୍ଧାଯାଇଛି। ଏହି ଚେତନା ଦକ୍ଷ ରଥି ଘୋଡ଼ାକୁ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେପରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ; ହୃଦୟରେ ଥିବା ଏହି ଚେତନା ଦ୍ରୁତ ଓ ଅସ୍ଥିର। ଏବେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧର୍ମିକ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଯାହା ତ୍ରିତାଙ୍କ ପରି ବହୁମୁଖୀ ବୃତ୍ରକୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି। ଅନୁମତି ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ କୌଶଳ ଦିଆଯାଉ, ଜୀବନର ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉ। ଅନୁମତି ଆଜି ଆମ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି ହବି ଧାରୀ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ସିନୀବାଳୀ ଦେବୀ, ଆପଣ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭଗିନୀ, ଅର୍ପିତ ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀ ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ଏକାଠି ବହେ, ସରସ୍ୱତୀ ପଞ୍ଚ ଆକାରରେ ଏହି ଭୂମିରେ ନଦୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ, ଶୁଭ ମିତ୍ର; ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ କବି, ପଣ୍ଡିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ମାରୁତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଦେବତା, ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ଆମ ଶରୀର, ସନ୍ତାନ, ପଶୁ ଓ ଗୋଧନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଅନ୍ୟତମ ନିରୀକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ। ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ରକ୍ତିମ ଦ୍ୱଜ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଇଡାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ, ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଅର୍ପଣ କରିଛୁ, ଯାହା ଆମ ହବି ନେଇଯିବେ। ଅଙ୍ଗିରସ ଜନ୍ମା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତି ଓ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ। ଅପାର ମହିମାଶାଳୀଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମହାସମ୍ମାନ ଦିଅ, ଯିଏ ଅଙ୍ଗିରସ ପୂର୍ବଜମାନେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଗୋଧନ ପାଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୋମ ଚାପି ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଧିକାର କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟତୀତ କେହି ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ଦୂର ନୁହଁ, ଦୁଇ ବୟ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ଏହି ପାଶାଣଗୁଡ଼ିକ ଦୃଢ଼ ବୃଷଭ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଆଲୋକ ଦାତା, ଜଳ ଓ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ; ଏହି ସୋମଙ୍କୁ ଆମେ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯିଏ ସମୃଦ୍ଧି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବିଜୟ ଆଣନ୍ତି। ସୋମ ଗୋଧନ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା, ଶୂର ଏବଂ ପ୍ରବଳ ମନୁଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି; ସେ ମିତ୍ର, ଜ୍ଞାନ, ସଭା ଓ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଦିଅନ୍ତି। ସୋମ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଜଳ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଗୋଧନ ଦେଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟାକାଶ ବିସ୍ତାରିତ କରି, ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି।