ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦେବମାନ୍ୟ ବରୁଣ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସବୁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ତାଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ରଥରେ ଆସନ୍ତି, ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଳିକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପୁରାତନ, ଦେବମାନ୍ୟ ବେନାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇ ପୂଜନ୍ତି, କାରଣ ବେନା ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତା ସବିତା ବିଶ୍ୱାନର ଇଡାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ସଭାକୁ ଆସନ୍ତି, ଯେପରି ଯୁବକମାନେ ଆମୋଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆମୋଠାରେ ଦୟା ଏବଂ ଭଲ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାଉ। ଏହି ଦିନ, ଭୃତ୍ର ସଂହାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃତ୍ୟ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି। ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ସବୁଠାରେ ଦେଖୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟତା ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଛି। ସେ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଯୋଗାଇବା ସମୟରେ, ରାତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଆବରଣ ବିଛାଏ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଆକାଶର ଆଞ୍ଚଳରେ ଗଢ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏକ ଅନନ୍ତ ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଅନ୍ଧକାର, ରଥ ଦୁଇଁଟିକୁ ଏକାସାଥି ନେଇଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆଦିତ୍ୟ, ତୁମେ ମହାନ; ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱ ଉଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅକ୍ଷୟ ଆଲୋକ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକ ଆଶା ନେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦାନରୁ ଅଂଶ ନିଅନ୍ତି। ଏହି ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବମାନ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ଅପମାନ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ସିନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌଃ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ ଦିଅନ୍ତୁ। ସବିତା ଦେବତା ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ, କଳା ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରି, ଅମର ଓ ମରଣଶୀଳ ଦୁଇଁଟିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖନ୍ତି। ବଳି ସ୍ଥଳ ସଜାଯାଇଛି, ଲୋକନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ପ୍ରଥମ ଉଷା ଡାକିବା ସମୟରେ ବାୟୁ ଓ ପୂଷଣ ତାଙ୍କର ରଥ ସହ ଆସନ୍ତି। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବୃହସ୍ପତି, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ପୂଷଣ, ଭଗ, ଆଦିତ୍ୟ ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛନ୍ତି। ବରୁଣ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ, ମିତ୍ର ତାଙ୍କ ସହାୟ ସହ ଦିବ୍ୟ କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ପୁରାତନ ଦେବତା, ବେନା, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇଡା ଅର୍ପଣ ସହ ସୋମ ରସର ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ମାରୁତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୁଦ୍ର, ଦେବୀମାନେ, ପୂଷଣ, ଭଗ, ସରସ୍ୱତୀ—ସମସ୍ତେ ଆମର ବଳି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ଦ୍ୟୌଃ, ପୃଥିବୀ, ମାରୁତ, ପାହାଡ଼, ଜଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ପୂଷଣ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ଭଗ, ସବିତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ରୁଦ୍ରମାନେ, ପାହାଡ଼, ବଳବାନ୍, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସମ୍ରକ୍ଷଣ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ, ଆଜି ଆସନ୍ତୁ; ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ। ଆମକୁ ବଘ ଓ କ୍ଷତିକାରୀ ଲୋକରୁ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ। ମାରୁତମାନେ, ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ; ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ଆମ ହେଉ। ମଧ୍ୟାକାଶର ଓ ଦ୍ୟୌଃର ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି ଜିହ୍ୱାଧାରୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଦେବତାମାନେ, ଏହି ବଳିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ସବିତା, ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଅମରତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଅଂଶ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦିଅ। ବାୟୁଙ୍କୁ ମୋର ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତା ଅର୍ପଣ କରେ, ସମୃଦ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା, ରଥର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ; ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମେ କବିଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ଏହି ଦବା ଅର୍ପଣ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ; ଦୟା ସହ ଆସନ୍ତୁ, ସୋମ ରସ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ମିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଜ୍ଞାନର ଧାରୀ, ବରୁଣ, ଧର୍ମପାଳକ; ସେମାନେ ପ୍ରକାଶମୟ ଚିନ୍ତା ସଫଳ କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀ, ଚମତ୍କାର ଯୁବକ, ଏହି ଦବା ଅର୍ପଣ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କୁଶରେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଥରେ ଆସନ୍ତୁ, ପୁରାତନ ଦେବତା ବେନାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ। ସରମା ପାହାଡ଼ର ଭଙ୍ଗି ହୋଇଥିବା ପଥକୁ ଖୋଜିଥିଲେ, ସେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ, ପ୍ରଥମ ଗାନ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ପଥ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିନଥିଲେ; ଅମରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେ ରାଜ୍ୟ ଜୟ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଆମପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ଲୋକମାନେ ପବିତ୍ର ଇନ୍ଦୁକୁ ଗାନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆଣନ୍ତି। ଯେମାନେ ମଘବନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଶମ୍ବର ସଂଗ୍ରାମରେ, ଗାଈ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ପୁରୋହିତମାନେ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି—ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତଙ୍କ ସହ ସୋମ ରସ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀବ୍ର, ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ୱରିତତାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ, ଗର୍ବିତ; ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ମାତା ନାୟକଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ରଖିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ର ସଂହାରୀ, ଆମ ଅଂଶରେ ଆସନ୍ତୁ; ତୁମ ମହାନ ସହାୟ ସହ। ପ୍ରତି ସଂଘର୍ଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଜୟୀ, ଶତ୍ରୁତା ନାଶ କରନ୍ତି, ସାର୍ବଜନୀନ ଜୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପସାରିଯାନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଥିଲେ, ମାଆଁମାନେ ଶିଶୁ ପଛରେ ଯେପରି; ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି, ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ଦେବତାଙ୍କ କୃପା ପାଉଛି; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ; ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ପଥ ଦେଉଛ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ।