ପବନରେ ଚଳିଥିବା, ଧୂଆଁର ପତାକା ପରି ଅଗ୍ନିର କନ୍ଧ କଂସାର ରଙ୍ଗର ଶିଖାମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ଅଗ୍ନିମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଚଳନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ, ମହାସତ୍ୟକୁ ଅଂଶ ଦେବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି; ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଉ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଡାକାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯୋଗ କର, ରଥିକମାନେ ପରି; ପୁରୁଣା ହୋତୃ ତାଙ୍କର ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଆଲୋକ ପାଇଁ ଗତି କରୁଛନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଦୁଧଅଂଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅଟୁଟ ଅଛି, ଅନ୍ୟଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏଠି, ସୃଷ୍ଟାମାନେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୋତୃ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପୃଷ୍ଟିରେ ମହାନ୍, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଚମତ୍କାରୀ; ଭୃଗୁ ଓ ଅପ୍ନବାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତିନି ଶହ ତିନି ହଜାର ତିରିଶି ନଉ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘୃତରେ ଅଭିଷେକ କରି, କୁଶାସନ ବିଛାଇ ତାଙ୍କୁ ହୋତୃ ଭାବେ ବସାଇଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ଓ ପୃଥିବୀର ମୂଳରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ—ଏହି ଅଗ୍ନି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଋଷି, ସ୍ୱାମୀ, ଓ ଲୋକଙ୍କ ଅତିଥି, ଯାହାକୁ ପାତ୍ର ଭାବେ ନିକଟକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନରେ ଧନ ଦେଇଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ସହିତ, ମିତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଏହି ସୋମର ମଧୁ ପାନ କର। ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ଡାକାଯାନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ବୀଜ ଢାଳାଯାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ; ଅଗ୍ନି ନିର୍ମଳ, ଯୁବକ ଦଳକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ତାହାକୁ ବୃଦ୍ଧି ଦିଏ। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଦଳକୁ ମହାସମୃଦ୍ଧି ଦିଆ; ତୁମର ଉଚ୍ଚତମ ମହିମା ଆମର ହେଉ। ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ଶିଷ୍ୟତା ସ୍ଥାପନ କର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶକ୍ତି ଦେଖା। ଆମେ ତୁମକୁ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତରେ ବାଛିଛୁ; ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖା। ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ, ଦେବତା ଓ ବାୟୁଙ୍କ ପରି, ଦାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସୁପ୍ରାର୍ଥିତ, ତାଙ୍କରେ ଆମ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରିୟ ହେଉନ୍ତୁ—ସେମାନେ ଦୟାଳୁ ନେତା, ଗାଈଁମାନେ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଚରାଗାହ ଦିଅନ୍ତି। ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସାଥୀ ଦେବଗଣ ସହିତ ଶୁଣ; ପ୍ରାତଃକାଳରେ ଆସୁଥିବା ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ଯ୍ୟମାନ, ଯଜ୍ଞରେ ଦର୍ଭାସନରେ ବସନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଦିତି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଅତିଥି। ଜାତବେଦସ୍, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା, ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ସେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ଦେବମୟ ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିର ସୁରକ୍ଷା ତଳେ, ଆମେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟେ ଦୋଷହୀନ ହେଉ; ସବିତାର କୃପାରେ ଆମେ ପ୍ରଥମ ହେଉ। ଆଜି ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ବାଛୁଛୁ। ପାନୀୟମାନେ, ଗାଈଁ ଭଳି ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଅନୁଶାସନ ଭଙ୍ଗ କରନାହାନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର; ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବାୟୁ ତାଙ୍କ ଉପାସକଙ୍କୁ ଯେପରି ଯାଉଛନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆସ; କାରଣ ତୁମେ ଚିନ୍ତାରେ ଉପହାର ବଣ୍ଟନ କର। ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ ଗାଈଁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୁଇ କାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ। ଆଜି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ଯ୍ୟମାନ ଜାଗ୍ରତ, ସବିତା ଓ ଭଗ ଶୁଭ ଦେଉଛନ୍ତି। ହୋମ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ଚମକିବା ଧନ ଢାଳ; ରସା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଠାକୁ ସମର୍ଥନ କର; ସେହି ପୁରୁଣା ଏହି ବେନା। ସେ ଉଦିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇ ଶୂଭ୍ର ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଚମକିବା ଚଳନ କରନ୍ତି; ଏହି ମହାନ ନାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରର, ଅନେକ ଆକୃତିର ତିନି ଅମୃତ ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ମହାନ, ଆନନ୍ଦମୟ, ବିଶ୍ୱାନର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ଆମେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ; ଯାହାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ, ଶକ୍ତି, ଓ ଯଶ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦୁଇ ଜଗତ୍ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁବ ମିତ୍ର, ତାଙ୍କର ଇଂଧନ ଅଧିକ, ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ବିସ୍ତୃତ, ଗୀତ ମହାନ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୋମପାନୀ ସହିତ ଆସ, ମଧୁର ପାନରେ ଆନନ୍ଦ କର; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ; ମାୟାବୀମାନେକୁ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସର୍ପକୁ ବଧ କରି, ଗାଈଁମାନେକୁ ଉଦ୍ଘାଟିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏକାକି ଯାଉଛ? କଣ କରୁଛ? ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ; ହେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ ଅଛି, କହ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ମହାନ; କେବେ ହାରନାହାନ୍ତି, କେବେ ପରାଜିତ ହୁଅନାହାନ୍ତି। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆୟବମାନେ ଗୋଧନର ସମୃଦ୍ଧ ଭୂମି ପାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଯେମାନେ ଅନେକ ପୁତ୍ରର ସନ୍ତାନ, ସେମାନେ ଏକଥିରେ ମହାନ, ହଜାର ଧାରା ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ ଚାହନ୍ତି। ଏହି ଚିନ୍ତା, ହେ ମହାନ ଓ ପ୍ରବଳ, ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ; ଏହି ସ୍ତୁତି ଯାହା ମୁଁ ରଚିଛି। ଉତ୍ସବ ଓ ପ୍ରୟାସରେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବିଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ମହାନତା ବୋକାଇ, ସୋମର ମଧୁ ପିଉ, ଯଜ୍ଞପତିମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ସେ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ରକ୍ଷଣ କରି, ଅନେକ ଭାବରେ ଲୋକମାନେକୁ ପୋଷଣ କରି, ଚମକିଉଠନ୍ତି। ରଶ୍ମିମାନେ ଉପରକୁ ଏହି ଦେବତା, ଜାତବେଦସ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉଠାନ୍ତି। ଜୟ ହେଉ! ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ଷୁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖ; ତୁମେ, ହେ ବରୁଣ, ଦେଖ। ଦେବ ଋତ୍ୱିଜମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଆସ; ମଧୁରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଭିଷେକ କର; ତୁମେ ପୁରୁଣା।