ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଦେବତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ଏବଂ ମଧୁର କଥାରେ ନିପୁଣ ଅଗ୍ରଜନମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ର ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ଗାୟକମାନେ ଯଜ୍ଞ ସଭାରେ ପ୍ରେରିତ ହେଇ, ପୂର୍ବ ଆଲୋକକୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭାରତୀ, ଇଡା ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ମାନେ ଆସିବାକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କଲୁ, ସେମାନେ ଏହି ଦର୍ବାର ଉପରେ ବସି ଆମକୁ ଶୁଭ ଦେଇପାରିବେ। ଏହି ଦିନ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ କି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରି ଦେଇଛନ୍ତି—ଏହି ଦୁଇ ମାତୃଭୂମି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—ସେହି ଦେବତା ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରକୁ ପୁରୋହିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଆଜି ପୂଜା କରାଯାଉ। ଏଠିରେ ଭଗବତ୍ ଅଗ୍ନି, ଭଲରେ ବସିଥିବା ଦେବତା ଭୂତବନସ୍ପତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଅନୁସ୍ଥାନରେ ଆହୁତି ସଜାଇବେ, ମଧୁ ଓ ଘିରେ ଆହୁତି ଦେଇ ଉପଭୋଗ କରିବେ। ଅଗ୍ନି, ନବଜାତ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି ଦେବତାମାନଙ୍କର ନେତା ହେଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସତ୍ୟ କଥାରେ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଆହୁତି ଉପଭୋଗ କରିବେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛନ୍ତି, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଅଗ୍ନି ଉଷାମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଯେପରି ମେଘ ରୂପ ଧରେ, ସେପରି ଏହି କବଚଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧା ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଅଭେଦ୍ୟ ଦେହରେ ସେ ଜିତିପାରିବେ—କବଚର ମହାନତା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବ। ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଗୋ-ଧନ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଧନୁଷ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଆଶାକୁ ନିରାଶ କରେ—ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଜିତିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଧନୁଷର ତଣୁଆ ଜଣେ ଜଣେ ସହଯୋଗୀକୁ କାନ ଉପରେ ଆଣି ଯୋଡେ, ଯେପରି ଜନେ ନାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରେ, ଏହି ତଣୁଆ ଧନୁଷ ଉପରେ ଆଉ ତୀରକୁ ଏକାସାଥି ନେଇ ଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ ତଣୁଆ, ଜଣେ ମାଆଁ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ଅଂକରେ ଧରିଥିବା ପରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ତୀର ଛାଡି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିକିରଣ କରିଦେଉ। ଏହି ଧନୁଷର ଧାରକ, ଅନେକ ପୁତ୍ରର ପିତା, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ସମସ୍ତ ଦଳ, ତୀର ଓ ମଣ୍ଡୁଲୀ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପିଠରେ ବାନ୍ଧି ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ଚତୁର ରଥଚାଳକ ଘୋଡାକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଗକୁ ଆଣେ; ରେନ୍ସର ମହାନତା ଦେଖାଇ ମନ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉ। ଘୋଡାମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ରଥ ସହିତ ଦୃଢ ଶବ୍ଦ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଖୁର ଦ୍ୱାରା ମାରି ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିକିରଣ କରିଦେଉ। ରଥର ଚଳନ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଅର୍ପଣ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ରଖାଯାଇଛି; ଏଠିରେ ଆମେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ଏକାଠି ହୋଇ ରଥକୁ ଆସିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ପୂର୍ବଜମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ, ମଧୁର ପାନରେ ବସି, ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ, ଭିନ୍ନ ଦଳରେ, ତୀର ନିପୁଣ, ଅଦମ୍ୟ, ଏକାସାଥି ନିଜ ଦଳରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବଜମାନେ, ସୋମା ପରି ମୃଦୁ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉ; ପୁଷଣ ଆମକୁ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ସତ୍ୟର ଉପଦେଷ୍ଟା, ଏମିତି ଅମଙ୍ଗଳ ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାର ନ ରଖୁ। ପଶୁ, ପାଖରେ ପର ଥିବା, ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ବଫାଳ ଚାମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ଛାଡି ଦେଲେ ଉଡିଯାଏ; ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଦୌଡନ୍ତି, ସେଠି ତୀର ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଆବୃତ କର, ଆମ ଦେହ ପାଥର ପରି ଦୃଢ ହେଉ; ସୋମା ଆମ ପାଇଁ କଥା କହୁ, ଅଦିତି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଘୋଡାମାନେ ତାଙ୍କର ଉରୁ ଚଳାଉଛନ୍ତି, ନିତମ୍ବ ଆଘାତ କରୁଛନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଘୋଡାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡାମାନେ ଆଗକୁ ବଢିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଧନୁଷର ତଣୁଆ, ସାପ ପରି ବାହୁକୁ ଉପରେ ଆବୃତ କରି ତୀରକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି; ନିପୁଣ ଧନୁର୍ଧର ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନା ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବନସ୍ପତି ଦୃଢ ଅଙ୍ଗ ଦେଉ, ଆମ ସାଥୀ ହେଉ, ଭଲ ପାରାପାର ହେଉ, ସାହସୀ ହେଉ; ବଫାଳ ଚାମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଦୃଢ ହେଉ—ଯେଉଁଠି ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇଛି, ସେ ଜିତିପାରିବେ। ଶକ୍ତି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଆସେ, ବନସ୍ପତିରୁ ଶକ୍ତି ଆସେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ବଫାଳ ଚାମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ରଥକୁ ଅର୍ପଣ କର। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ମାରୁତମାନଙ୍କର ଦଳ, ମିତ୍ରଙ୍କର ବୀଜ, ଵରୁଣଙ୍କର ନାଭି—ଏଠିରେ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର, ଦେବତା, ଆମ ଆହ୍ୱାନ ପାଇଁ ରଥକୁ ଧର। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଉଦ୍ଧ୍ୱନିତ ହେଉ, ତୁମର କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ; ଡାଉଲ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ହଟିଯାନ୍ତୁ। ଡାଉଲ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉଦ୍ଧ୍ୱନିତ ହେଉ, ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ଅପମାନ ଦୂର କର; ଅପମାନ ଦୂର କର, ଡାଉଲ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି—ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଦ୍ଧ୍ୱନିତ ହେଉ। ଡାଉଲ, ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଇ ଉଦ୍ଧ୍ୱନିତ ହେଉ; ତୁମର ଶବ୍ଦ ପୁନଃ ପୁନଃ ଫେରିଯାଉ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ରଥଚାଳକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଘୋଡା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢନ୍ତୁ। ପଶୁମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି—କଳା ଗଳା ଅଗ୍ନିଙ୍କର, ଚିତ୍ର ଶରୀର ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର, ମେଷୀଙ୍କର ଭେଡ଼ା, ସୋମାଙ୍କର ଭୂରା, ପୁଷଣଙ୍କର କଳା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଧୂସର, ଵିଶ୍ୱଦେବଙ୍କର ଚିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ରକ୍ତ, ମାରୁତଙ୍କର ଚିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନିଙ୍କର ମିଶ୍ର, ସାବିତ୍ର ଓ ଵରୁଣଙ୍କର ତୁଳିଆ, ଏକସିତିଙ୍କର କଳା, ପେତ୍ୱାଙ୍କର ଚିତ୍ର। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଲାଲ ଖୁର ମୃଗ, ଅନୀକବତଙ୍କୁ ଲାଲ ପାଦ ଗୋ, ସାବିତ୍ର ଓ ପୁଷଣଙ୍କୁ ତୁଳିଆ, ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦି ନାଭି, ଟୁପରୁଙ୍କୁ ଦୁଇ ଚିତ୍ର, ମାରୁତଙ୍କୁ ଚିତ୍ର, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କଳା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଛାଗ, ମେଷୀଙ୍କୁ ଭେଡ଼ା, ଵରୁଣଙ୍କୁ ଚିତ୍ର।