ଏକ ଦିବ୍ୟ ସମୟରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବନ ସମାନ, ରେନ୍ସ ଧରି ନେଉଛି। ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ, ଏବଂ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେବତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରେ ମନରେ ଦୀପ୍ତି ନେଇ, ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଛାଗଳା ନାଭିରେ ବାନ୍ଧି ଆଣାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗାୟକମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ଘୋଡ଼ା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନକୁ ଆସିଲେ, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଜି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହେଲେ। ସେ ପୂଜକଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦିନ, ମାନବ ଘରରେ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ସେ ଦୂତ, ଋଷି, ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଥିଲେ। ତନୂନପାତ୍, ଯିଏ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି, ମଧୁ ଓ ମିଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ ଅଭିଷେକ ହୁଅନ୍ତି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମନ, ବାଣୀ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଉପାସନା ସଫଳ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲୁ। ନରଶଂସଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଆମେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରିଲୁ, ଯିଏ ପୂଜ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପବିତ୍ର ଦେବତାମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଆହୁତି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ବସୁମାନେ ସହିତ, ପୂଜା ଓ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ଆସନ୍ତୁ। ଆପଣ ଦେବମାନେଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପୂରୋହିତ, ଉଚିତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ଦିଗର କୁଶ ତଳ ଭୂମିରେ ବିଛାଯାଇଛି, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆସନ, ଦେବତା ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳୀ। ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେବୀମାନେ, ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଭାବେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଦେବୀୟ ଦ୍ୱାର, ବିଶାଳ ଓ ସର୍ବସ୍ପର୍ଶୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ହେଉ। ଯିଏ ମଧୁର ବିଶ୍ରାମ ଆଣନ୍ତି, ସେ ପୂଜିତ; ଉଷା ଓ ରାତି ତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସନ୍ତି। ଦେବୀୟ କକ୍ଷରେ, ମହାନ୍ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ନାରୀମାନେ ଚମକୁଥିବା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧନ୍ତି। ଦେବପୂରୋହିତମାନେ, ପ୍ରଥମ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କୁଶଳ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମାପିଦେଇ, ସଭାରେ ଗାୟକମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଆଲୋକ ଦିଗରେ ଦେଖାଇଦେଇଥିଲେ। ଭାରତୀ, ଇଡ଼ା, ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି—ଏହି ଦୁଇ ମାତା ଦିଗବିଦିକ, ଓ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ—ଏଇ ଦିନ, ପୂରୋହିତ, ସେହି ପୂଜ୍ୟ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କର। ଵନସ୍ପତି ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱୟଂ ନିଜରେ ସ୍ଥିତ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ଉପସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତୁ; ସେ ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ନବଜାତ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି, ଦେବମାନେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ। ପୂରୋହିତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସତ୍ୟ ବାଣୀରେ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଦେଉଛ, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋଭା, ଅଶୋଭିତ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଉଷାମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲ। ମେଘ ଯେପରି ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ସେହିପରି ବଜ୍ରପରିଧାନୀ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶାନ୍ତିତା ସହିତ ଆସନ୍ତି; ଅଭେଦ୍ୟ ଦେହରେ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତୁ—କବଚର ମହିମା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଆମେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଧନୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବିଫଳ କରେ—ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଧନୁର ତାର, ମାନେ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଭଳି, କାନର ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀକୁ ବାହୁଡ଼ି ଧରେ; ଏହା ଧନୁ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଶରକୁ ଏକାସাথে ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ, ମାନେ ମାଁ ଝିଅକୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଧରିଥିବା ଭଳି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରି ଦେଇଥିଲେ—ଧନୁର ତାରର ଧ୍ୱନି ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଭାଗିଦେଇଥିଲା। ସେ ଅନେକଙ୍କ ପିତା, ଅନେକ ସନ୍ତାନ ତାଙ୍କର; ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତୀର-ତୁଣୀର ଓ ସମସ୍ତ ସେନା, ପିଠରେ ବାନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ରଥୀ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯେଉଁଠି ଚାହାନ୍ତି ସେଠି ନେଇଯାନ୍ତି; ରେନ୍ସ ଚାଳନାର ମହିମା ଦେଖାନ୍ତୁ, ମନ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରି, ରଥ ସହିତ ଦୌଡ଼ି, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଇଥିଲେ। ରଥର ଚଳାଚଳ ତାଙ୍କର ଆହୁତି, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ରହିଥାଏ; ଏଠି ଆମେ ହମେଶା ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ଏକାଠି ହୋଇ ରଥକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଥିଲୁ। ପୂର୍ବଜମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର, ମଧୁର ପାନ ପାଇଁ ବସିଥିଲେ, ଦୁଃଖ ସହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଶୀଳ, ବିଭିନ୍ନ ସେନା ନେଇ, ତୀର ଚାଳନାରେ ପ୍ରଭୀଣ, ଅଦମ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିତ ବୀର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ବିଜୟୀ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବଜମାନେ, ସୋମା ସମ ମୃଦୁ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ନିରାପଦ ହେଉ; ପୂଷଣ ଆମକୁ ଅପମଙ୍ଗଳରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଆମେ କ୍ଷତିକାରୀଙ୍କ ଶାସନରେ ନ ପଡ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ। ପଶୁ ଡାନା ପିନ୍ଧିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର; ବୃଷଭ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ଛାଡ଼ିଲେ ଉଡ଼ିଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏକାଏକି ଓ ଏକାଠି ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ଶର ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଆବୃତ କର, ଆମ ଦେହ ପାଥର ସମ; ସୋମ ଆମ ପାଇଁ କଥା କହୁନ୍ତୁ, ଅଦିତି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଘୋଡ଼ାମାନେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଉରୁ ଓ କଟି ଗତି କରେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ପ୍ରେରିତ କର। ସର୍ପ ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଘେରିଥାଏ, ଧନୁର ତାର ହାତକୁ ଘେରି, ଶରକୁ ଅଟକାଇ ରଖେ; ପ୍ରଭୀଣ ଧନୁର୍ଧରୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଜାଣି, ଚାରିପାଖରୁ ମଣିଷକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।