ଏକ ଦିନ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବେଳେ, ଋଷିମାନେ ଏକ ମହାନ୍ ବେଦୀରେ ବସି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅର୍ପଣା ଦେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ବାୟୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ—ଏକ, ଦଶ, ନିଜ, ଦୁଇଟି ନିବେଦନ, ବିସ, ତିନି, ତିରିଶଟି ଦଳ ସହ ବାୟୁ ଏଠାରେ ଆସି ସବୁକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ବାୟୁ, ଯିଏ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଜାମାତା, ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହିଲେ। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ହେ ଶୂରବୀର, ଗୋମାନେ ଯେପରି ଅନମିଳିତ ବଛାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ। ଚଳନଶୀଳ ବିଶ୍ୱର ଏଇ ନାୟକ, ଦ୍ରଢ଼ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚମକୁଛ। ଦେବମାନେ କିମ୍ବା ମାନବମାନେ, ଗତ କିମ୍ବା ଆଗାମୀ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ନୁହଁନ୍ତି। ଆମେ ଘୋଡ଼ା, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୋ-ଧନ ଲାଗି ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୀତିକାରମାନେ ଶକ୍ତିଦାତା ବୋଲି ଡାକିଲେ, କାନ୍ତାରରେ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ତା’ପରେ ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ହାତରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭଜ୍ର ଧରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳି, ଆମ ପାଇଁ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରିଦେବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କେହି ଆମକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର କେମିତି ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ହେଲେ? କେଉଁ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କଲା? କେ ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଚୟନ କଲେ? ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟବାନ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ସୋମର ରସରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଅପରିମିତ ଧନର ଦ୍ୱାର ଖୋଲନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ର ଭାବରେ ରକ୍ଷା କର, ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ପୁନି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପରେ ଯଜ୍ଞ, ଶବ୍ଦ ପରେ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ—ଅମର ଜାତବେଦସ୍, ବନ୍ଧୁପରି ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ଅର୍ପଣା ଦେଉଛୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଓ ଚାରି ଶବ୍ଦରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଧନଦାତା। ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନକୁ ଭକ୍ତି ସହ ଅର୍ପଣା ଦେଲେ, ସେ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଆମ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତା ସମସ୍ତ କାଳର ଅଧିପତି—ବର୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଦିନ-ରାତି, ଉଷା—ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଜିଥାଉ, ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଜିଥାଉ। ଯାଇ ଆସି, ସମେତେ ଗତି କର। ତୁମେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହିପରି ହୋତା ପୁନିପୁନି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଇଡାର ସ୍ଥାନରେ, ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ବିସ୍ତାରରୁ ଡାକିଲେ—ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉ। ହୋତା ତନୂନପାତ୍, ଅଜୟ, ଅଜୟୀ ବିଜୟୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ସ୍ବୀଟ ମାର୍ଗରେ, ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ସହିତ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଇଡାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ଅମର, ଉତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ସେ ଦେବ, ଭଜ୍ରଧାରୀ, ପୁର ଭଞ୍ଜକ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କୁଶରେ, ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ଭାବରେ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ସହିତ ବସିବାକୁ ଡାକିଲେ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଦ୍ୱାରମାନେକୁ ଡାକିଲେ—ସତ୍ୟରେ ବଢ଼ିଥିବା ଏହି ଦ୍ୱାରମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ହେଉ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ମହାମାତା ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାୟମାନେକୁ ଡାକିଲେ—ତେବେ ଏହି ଗାୟମାନେ ବେଗୁନିଆ ବାୟୁପରି ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଦେବ ହୋତାମାନେ, ଚିକିତ୍ସକ, ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଡାକିଲେ—ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଦେବମାନେ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ତିନି ଦେବୀ, ତିନି ତ୍ରିଜନ୍ମା ନଦୀ—ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ, ଭାରତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚିକିତ୍ସକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋମକାରୀ, ଘୃତେ ଚମକୁଥିବା, ଅନେକ ରୂପ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଜ ଥିବା ଦାନଶୀଳ ଦେବତାକୁ ଡାକିଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ବନର ନାଥ, ଶାନ୍ତିଦାତା, ଶତଶକ୍ତି, ଚିନ୍ତାର ଭୋଗୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ଡାକିଲେ—ମଧୁ ଓ ଭଲ ମାର୍ଗରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ମଧୁର କରନ୍ତୁ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ହୋତା ଘୃତ, ମାଂସ, ତିତିକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅର୍ପଣା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା କରି ଡାକିଲେ—ଦେବମାନେ ଘୃତପାନୀ ହୋନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଘୃତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର। ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶ ଛାଇଲେ, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ, ଧନବାନ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ପାଖରେ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବୀ ଦ୍ୱାରମାନେ ଦେବମାନେ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଭାରେ ବଢ଼ାଇଲେ, ବଛା, ଶିଶୁ, ବାଳକ ସହିତ ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବୀ ଉଷା ଓ ରାତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଡାକିଲେ, ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ଭାବରେ ଆଗ୍ରହ କଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବ ଭୋଗୀ, ଧନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏକ ଘୃଣା ଦୂର କଲେ, ଅନ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ଆଣିଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବ ଧାତ୍ରୀମାନେ ଦୁଧ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ଅନ୍ୟ ଅଧିକ ଧନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଲେ। ନୂତନ ପ୍ରଥମେ ଦେଲେ, ପୁରୁଣା ନୂତନ ଦେଲେ, ଦୁଇଏ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବ ପୁରୋହିତମାନେ ଦେବୀ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ନିନ୍ଦକମାନେ ଦଳିଗଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତିନି ଦେବୀ, ତିନିଥର ତାଙ୍କର ପତି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ—ଭାରତୀ ଆକାଶ ଛୁଇଲେ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଇଡା ରୁଦ୍ର, ଯଜ୍ଞ ଓ ବସୁମତୀ ଘରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଧନବାନଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।