ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ: “ଏହି ପୁରୁଷ କେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ? କେଉଁଠି ସେ ରହିଛନ୍ତି? ଏହି ସବୁ ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଓ ବ୍ରହ୍ମନ୍। ତୁମେ ଆମକୁ କ’ଣ କହିବେ?” ତେବେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ପଞ୍ଚଟି ଉପାଧିରେ ପୁରୁଷ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛି, ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ତୁମେ ଚିନ୍ତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।” ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: “ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା? କ’ଣ ସେ ମହା ତ୍ୱରା? କ’ଣ ପିଲିପିଲା? କ’ଣ ପିଶଙ୍ଗିଲା?” ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ସ୍ୱର୍ଗ ଥିଲା ପୂର୍ବ ଇଚ୍ଛା; ଘୋଡ଼ା ଥିଲା ମହା ତ୍ୱରା; ଛାଗଳି ଥିଲା ପିଲିପିଲା; ରାତି ଥିଲା ପିଶଙ୍ଗିଲା।” ପଛରେ ଆଉ ଜିଜ୍ଞାସା: “କିଏ ଏହି ପିଶଂଗିଲା? କିଏ କୁରୁପିଶଂଗିଲା? କିଏ ଶାଖା ଉପରେ ଲଫାଏ? କିଏ ପଥରେ ସରିଯାଏ?” ଉତ୍ତର ଦିଆଗଲା: “ମେଝ ଛାଗଳି ହେଉଛି ପିଶଂଗିଲା, କୁକୁର କୁରୁପିଶଂଗିଲା; ଶଶକ ଶାଖା ଉପରେ ଲଫାଏ, ସର୍ପ ପଥରେ ସରିଯାଏ।” ପଛରେ ଆଉ ଜିଜ୍ଞାସା: “ତାହାର କେତେ ତ୍ୟାଗ? କେତେ ଅକ୍ଷର? କେତେ ହୋମ? କେତେ ପ୍ରକାର ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ? ବଳିବେଦୀରେ କେତେ ଋତୁକାଳରେ ପୁରୋହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି?” ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ଛଅ ତ୍ୟାଗ, ଶତ ଅକ୍ଷର, ଅସୀ ପ୍ରଦାନ, ତିନି ପ୍ରକାର ଆହୁତି। ବଳିବେଦୀରେ ସପ୍ତ ପୁରୋହିତ ନିୟମିତ ରୂପେ ପୂଜା କରନ୍ତି।” ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: “କିଏ ଜାଣେ ସୃଷ୍ଟିର ନାଭି? କିଏ ଜାଣେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଓ ମଧ୍ୟମ ଲୋକ? କିଏ ଜାଣେ ସୂର୍ୟର ମହା ଉତ୍ପତ୍ତି? କିଏ ଚନ୍ଦ୍ରମା କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମ ନେଲା?” ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ମୁଁ ଜାଣେ ଜଗତର ନାଭି, ମୁଁ ଜାଣେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଓ ମଧ୍ୟମ ଲୋକ; ମୁଁ ଜାଣେ ସୂର୍ୟର ମହା ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମ ନେଲା।” ଆଉ ଏକ ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା: “ମୁଁ ପୃଥିବୀର ସର୍ବାଧିକ ସୀମା ବିଷୟରେ ପଚାରେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀର ନାଭି ବିଷୟରେ ପଚାରେ, ମୁଁ ମହା ଅଶ୍ୱର ବୀଜ ବିଷୟରେ ପଚାରେ, ମୁଁ ବାଣୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ ବିଷୟରେ ପଚାରେ।” ଉତ୍ତର ମିଳିଲା: “ଏହି ବେଦୀ ପୃଥିବୀର ସର୍ବାଧିକ ସୀମା, ଏହି ବଳି ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ନାଭି; ଏହି ସୋମ ମହା ଅଶ୍ୱର ବୀଜ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି ବାଣୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ।” ଏହା ପରେ କଥା ଚାଲିଗଲା: “ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ଵୟଂଭୂ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ, ସେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଗର୍ଭକୁ ରଖିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ।” ଏହି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ସୋମର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ପୁରୋହିତ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତୁ, ସେ ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ। ପରେ ପ୍ରାର୍ଥନା: “ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଇଛା ଆମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ନିବେଦନ କରୁଛୁ, ସେଇ ଇଚ୍ଛା ଆମର ହେଉ। ଆମେ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ହେଉ।” ଏହି ପରେ ବଳିର ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସଂଯୋଗ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଆସିଲା: ଘୋଡ଼ା ଉପରି ଅଂଶ, ଗାଈ ଓ ହରିଣ ପ୍ରଜାପତି ସନ୍ତାନଙ୍କ, କଳା ଗଳା ଅଗ୍ନିଙ୍କ, ସାରସ୍ବତୀ ମେଁଝ ତଳେ, ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ତଳ ଜଂଘା, ସୌମ୍ୟ ଓ ପୌଷ୍ଣ ହସ୍ତ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ନିଜ-ନିଜ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ। ପୁନି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ, ଚିହ୍ନ ଓ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ପଶୁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ: ଲାଲ, ଧୂସର, କର୍କନ୍ଧୁ ରଙ୍ଗ ପ୍ରଶାନ୍ତଙ୍କ, ଧୂସର-ଧୂସର ଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କ, ଚିତ୍ରିତ, ଦାଗ ଦେଇଥିବା, ଛୋଟ ଦାଗ, ବଡ ଦାଗ ମୈତ୍ରାବରୁଣଙ୍କ, ଶୁଭ୍ର ଆଖି, ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଆଦି ସାବିତ୍ରୀ, ବୃହସ୍ପତି, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ। ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ଜନ୍ତୁମାନେ ଋତୁ, ସମୁଦ୍ର, ଜଳ, ଦେବତା, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ। ଉଦାହରଣ ସ୍୵ରୂପ, ବସନ୍ତ ପାଇଁ ଭୃଙ୍ଗ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପାଇଁ ଟିଟିଭ, ବର୍ଷା ପାଇଁ ଟିଟିରି, ଶରତ୍ ପାଇଁ ଭତେର, ଶୀତ ପାଇଁ କଉଆ, ଶିଶିର ପାଇଁ କାଠିକା, ଏମିତି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ। ଏପରି ଭାବେ, ଏହି ଦେବତା, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ଶକ୍ତିମାନ ଉପାଧିମାନେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଅଂଶ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବଳି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ନିବେଦନ ଦିଆଗଲା।