ଏକ ପବିତ୍ର କାଳରେ, ଉପାସନାର ଶରୀରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଋଷି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ—“ମୁଁ ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ସନ୍ତାନକୁ ନୁହେଁ। ହେ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ, ସ୍ୱାହା ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, ପୃଥିବୀରୁ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ଉପାସନାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା—“ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଭଲରେ ରକ୍ଷା କର; ଆମେ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଅନିଦ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମେ ପୁନଃ ଜାଗୃତ ହେଇବାକୁ ରକ୍ଷା କର।” ଉପାସକ ନିଜ ମନ, ପ୍ରାଣ, ଶ୍ୱାସ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ ପୁନଃ ଫେରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଅଗ୍ନି—ଯିଏ ଦେହର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଅପରାଜିତ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ—ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଓ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା; ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସିତ କରାଯାଏ। ସବିତୃ ଦେବତା, ଧନର ଦାତା, ଆମକୁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଏହା ସହ ଏକତା ହେଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତୁ। ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଚୟନ କରାଯାଇ, ଏହି ଅଗ୍ନି ରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅ捜୍ପିତ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ମୁଁ ତୁମର ଶରୀରର ରହସ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି—ସ୍ୱାହା। ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅମୃତ, ବୈଶ୍ୱଦେବ। ତୁମେ ଚେତନା, ମନ, ଜ୍ଞାନୀ, କୌଶଳୀ, ଯୋଦ୍ଧା, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଅଦିତି, ଦ୍ୱିମୁଖୀ। ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ବଢ଼। ମିତ୍ର ତୁମକୁ ପଥରେ ବାନ୍ଧନ୍ତୁ, ପୂଷଣ ରାସ୍ତାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତୁ। ତୁମର ମା, ବାପା, ଭାଇ, ଗର୍ଭସଂଗୀ, ସାଥୀ, ଗୋସଂଗୀ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ। ଦେବୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଅ; ରୁଦ୍ର ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମଙ୍କ ପାଖରେ ନେଉନ୍ତୁ। ସୋମଙ୍କ ସାଥୀ, ପ୍ରତିବାପସ୍ତୁ। ତୁମେ ବସ୍ବୀ, ଅଦିତି, ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର। ବୃହସ୍ପତି ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ର ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥିତ କରନ୍ତୁ। ହେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି; ତୁମେ ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଓ ଇଡାର ପଦ। ଆମ ସହ ବସନ୍ତୁ। ତୁମେ ଆମର ନିକଟୀୟ। ଧନ ତୁମରେ ଅଛି, ଆମର ଧନ ତୁମରେ। ଧନ ହାରିଲେ ଧନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ନ ହେଉ। ଏହା ଧନ। ମୁଁ ଜ୍ଞାନ, କୌଶଳ, ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସହ ଏକତା ହେଉଛି। ମୋ ପ୍ରାଣ, ମୋ ସ୍ୱ, ମୋ ତୁମ ପାଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତିତା ନ ହେଉ। ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମର ନାୟକକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଂଶ ସୋମକୁ ଦିଅ; ଚନ୍ଦସର ଶାସନ ଲାଭ କର; ତୁମେ ଆମର, ତୁମର ଦୀପ୍ତି ଆମେ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; କୌଶଳୀମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜନ୍ତୁ। ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି ସବିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ—ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟ, ଧନର ଧାରକ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରେରିତ ଋଷି। ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତା ଦୀପ୍ତିମାନ, ସବିତୃଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାପିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣହସ୍ତୀ, କୌଶଳୀ, କୃପାଳୁ, ଦିବ୍ୟ। ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ସେମାନେ ତୁମ ପରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ; ତୁମେ ସନ୍ତାନ ପରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅ। ମୁଁ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନକୁ ଖରିଦ କରୁଛି; ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ର; ଅମୃତରେ ଅମୃତ। ତୁମର ଗାଉ ଏକତା ହେଉଛି; ତୁମର ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆମ ସହ। ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଶରୀର, ପ୍ରଜାପତିର ରଙ୍ଗ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଶୁରେ ଖରିଦ କରାଯାଇଛି। ମୁଁ ହଜାର ଗୁଣା ଉତ୍ପାଦନକୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମିତ୍ର, ଭଲ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଆମ ପାଖରେ ଆସ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟପକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କର, ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୃଦୁ, ଆନନ୍ଦମୟ। ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦକ୍ଷ ହସ୍ତୀ, ଭଲ ହସ୍ତୀ ଅଗ୍ନି, ଏହା ତୁମର ସୋମ ଖରିଦକାରୀ; ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, କେହି ତୁମକୁ କ୍ଷତି ଦେଉ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶ ନ ହେଉ। ଜୀବନ ସହ ଉଠ, ନିଜ ଜୀବନ ସହ, ଅମୃତତ୍ୱ ସହ। ଆମେ ଏହି ପଥ ଖୋଜିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—କ୍ଷତିହୀନ ଭଲ ମାର୍ଗ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର ହେଉ, ଧନ ଲାଭ ହେଉ। ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଚର୍ମ; ସଦା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ସହ ବସ। ବୃଷଭ ଆକାଶକୁ ଉପରେ ଉଠାଇଲା, ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ବ୍ୟପକତା ମାପିଲା, ପୃଥିବୀର ପ୍ରସ୍ତାର ମାପିଲା। ସର୍ବଜନରେ ଶାସକ ବସିଲେ; ଏହି ସବୁ ଭାରୁଣଙ୍କ ନିୟମ। ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ବିସ୍ତାର କଲେ, ଘୋଡାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି, ଗାଉମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଧ। ହୃଦୟରେ ଭାରୁଣ ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଲେ; ଗ୍ରାମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି; ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ପାହାଡ଼ରେ ସୋମ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଖି, ଅଗ୍ନିର ଆଖିର କନିକୁ ଉପରେ ଉଠ; ଏଠାରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜ୍ଞାନୀ ସହ ଯାତ୍ରା କର। ଦୁଇଟି ବଉଳକୁ ଏଠି ଯୁକ୍ତ କର, ଅଶ୍ରୁହୀନ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରେରିତ। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକାରୀର ଘରକୁ ନିରାପଦ ଯାଉ। ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ; ବାଣୀର ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟରେ ଯାଉ। ତୁମକୁ ଘେରିଥିବା, ଅଟକାଇଥିବା, ବୃକ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଜାଣି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଶ୍ୟେନ ହେଇ ଉଡ଼ିଯାଉ; ଯଜ୍ଞକାରୀର ଘରକୁ ଯାଉ। ଏହା ଆମର ସାଧନା। ମିତ୍ର ଓ ଭାରୁଣଙ୍କ ଆଖିକୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବକୁ ଉପାସନା; ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପୂଜା କର। ଦୂରଦୂର୍ଶୀ, ଦେବଜନିତ ଚିହ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ତୁମେ ଭାରୁଣଙ୍କ ଆଧାର; ଭାରୁଣଙ୍କ ଖମ୍ଭା ଆଧାର; ଭାରୁଣଙ୍କ ସତ୍ୟର ଆସନ; ସତ୍ୟର ଆସନରେ ବସ। ତୁମର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ, ଯାହା ହବି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତୁ; ସୋମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିପଦ୍ଗୁଡିକୁ ଦୂର କର, ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ ଆଗେ ବଢ଼। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିର ଶରୀର; ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ସୋମର ଶରୀର; ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଲ୍ଲା, ସୋମବାହକ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି; ଅଗ୍ନି, ଧନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ସ; ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଉର୍ବଶୀ; ପ୍ରାଣ; ପୁରୁରବାସ; ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ ଚନ୍ଦସ ଦ୍ୱାରା ଚର୍ଣ୍ଣ କରୁଛି।