ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି—ଯେପରିକି ଏକ ମହାଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କରାଯାଉଛି। ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଉଛି। ଯେଉଁଠି ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ କିଏଁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ, ଭଲେ ସେ ମଣିଷ ହେଉ କି କୁକୁର, ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବରୁଣ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦଳିଦେବେ। ଏହିଠାରେ ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ଜଳର ଆନନ୍ଦ, ସବିତୃ, ବାୟୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ—ଏମିତି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ "ସ୍ୱାହା" କରାଯାଉଛି। ପରେ ଯଜ୍ଞରେ ଗୀତ ଓ ଧ୍ୱନିର ଅନେକ ରୂପକୁ—ହିଙ୍କାର, ହିଙ୍କୃତ, କ୍ରନ୍ଦନ, ପ୍ରତିକ୍ରନ୍ଦନ, ଗର୍ଜନ, ପ୍ରତିଗର୍ଜନ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧ ଗ୍ରାହକ, ବସିବା, ନିକଟ ବସିବା, ଏକତ୍ରିତ ହେବା, ଲମ୍ପଟିବା, ଶୋଇବା, ଶୟନ, ନିଦ୍ରା, ଜାଗ୍ରତ, ଡାକିବା, ଉଠାଇବା, ଶରୀର ଟାଣିବା, ଗତି କରିବା, ସଂଗ୍ରହ କରିବା, ଉପସ୍ଥିତ ହେବା, ଯିବା, ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ କରାଯାଉଛି। ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ଯାଆଁଥିବା, ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ଦୂର କରୁଥିବା, ଲମ୍ପଟିଉଥିବା, ମୂଲ ଓ ମୂଳବନ୍ଧ, ବସିବା, ଉଠିବା, ଶୀଘ୍ର, ବଳବାନ୍, ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଥିବା, ଉଲ୍ଲାସିତ, କମ୍ପିତ, ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା, ଦୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଚକିତ, ଭୋଜନ, ପାନ, ମୂତ୍ର, କର୍ମ କରୁଥିବା ଏବଂ କରିସାରିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ "ସ୍ୱାହା" କରି ନମନ କରାଯାଉଛି। ତା’ପରେ ଦେବତା ସବିତୃଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଉଛି—ସେ ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତ ଧାରୀ ସବିତୃଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଯିଏ ଦେବମାର୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମହାବୁଦ୍ଧି, ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ଦାନଶୀଳତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ଦୟାଳୁ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ସବିତୃଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହାଯାଉଛି। ଦାନର ନାଥ ସବିତୃଙ୍କୁ ଅଧିକ ଧନ ଓ ଦେବମାର୍ଗକୁ ନେଇଯିବା ପାନୀୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ଆମେ ମନରେ ଭାବି, ସବିତୃଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ପାନୀୟ ଓ ସର୍ବଦେବତା ଅନୁଗ୍ରହ ଅଭିଲାଷି କରୁଛୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଉତ୍ଥାନ କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ଅମୃତ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମର ଅର୍ପଣ ବହନ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଅମୃତ, ଦୂତ, ଶୀଘ୍ରବାହକ, ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଚିନ୍ତାରେ ଧରି ସଫଳ କରନ୍ତୁ। ତା’କୁ ଆଗରେ ରଖାଯାଉଛି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ଜଳକୁ ବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି, ଗୋମାତାର ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ ପୁରନ୍ଧି ସହ ହର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି। ତୁମେ ମାତୃଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ପିତୃଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତୁମେ ଅଶ୍ୱ, ତୁମେ ତୁରଙ୍ଗ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ଯାତ୍ରୀ, ତୁମେ ଶିଶୁ; ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଆସ। ଦିଗପାଳ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞାର୍ଥ ଅଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏଠି ଆନନ୍ଦ, ଏଠି ସ୍ଥିରତା, ଏଠି ଆତ୍ମସ୍ଥିରତା ଅଛି। "ସ୍ୱାହା"। ଏଠି କାୟ, କସ୍ମୟ, କତମସ୍ମୟ, ଉତ୍ତରୀୟ, ମନ, ପ୍ରଜାପତି, ଚେତନା, ଜ୍ଞାନୀ, ଆଦିତ୍ୟ, ମହାଦିତ୍ୟ, କୃପାଳୁ ଆଦିତ୍ୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସରସ୍ୱତୀ, ବିସ୍ତୃତ ସରସ୍ୱତୀ, ପୂଷଣ, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ପୂଷଣ, ନେତୃତ୍ୱପୂଷଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ବଳବାନ୍ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ବହୁରୂପୀ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଷ୍ଣୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ "ସ୍ୱାହା" କରାଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଦେବତା ନେତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଚାହିଁ, ସମ୍ପଦ ଲାଗି ଉଦ୍ୟମ କରୁନ୍ତୁ, ସେ ମହିମା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବାଛନ୍ତୁ। ଏଠି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳରେ ବେଦଗ୍ନାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜନ୍ୟ କୁଳରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଦକ୍ଷ ରଥୀ, ଦୁଧାରୁ ଗାଈ, ବଳିଷ୍ଠ ବୃଷଭ, ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଚଳାଉଥିବା ଜଣେ ନାରୀ, ବିଜୟୀ ଯୁବକ, ସଭାରେ ଜିତିବା ତରୁଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ। ଆମ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମତ ଵର୍ଷା ପଡ଼ୁ, ଫସଲ ଫଳିଉ, ଆମର କ୍ଷେମ ଏବଂ ଉତ୍ତାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉ। ଏଠି ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରବଣ, ବାଣୀ, ମନ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ "ସ୍ୱାହା" କରାଯାଉଛି। ଦିଗବଳୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗ—ପୂର୍ବ, ଆଗ୍ନେୟ, ଦକ୍ଷିଣ, ନୃତ୍ୟ, ପଶ୍ଚିମ, ବାୟୁ, ଉତ୍ତର, ଈଶାନ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଅଧଃ—ସବୁକୁ ନମନ କରାଯାଉଛି। ଜଳ, ପ୍ରବାହମାନ, ସ୍ଥିର, ଶାନ୍ତ, ଧାରା, କୁଆଁ, ଝରଣା, ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସମୁଦ୍ର, ସାଗର, ନଦୀ—ସମସ୍ତ ପାଣିକୁ ନମନ। ପବନ, ଧୂଆଁ, ମେଘ, ବର୍ଷାମେଘ, ଚମକ, ଗର୍ଜନ, ଧ୍ୱନି, ବର୍ଷାକାରୀ, ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କରୁଥିବା, ତୀବ୍ର ବର୍ଷା, ଶୀଘ୍ର ବର୍ଷା, ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ସଂଗୃହୀତ, ଛିଟିକିବା, ଝିରିବା, ଛିଟିକିବା ଲୋକ, ଧ୍ୱନିମାନେ, କୁହୁଡ଼ି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ଉପଦିଗ, ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ, ନୃତ୍ୟ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ତାରା, ତାରାଧିପତି, ଦିନ ଓ ରାତି, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ଋତୁକାଳ, ବର୍ଷ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିରଣ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ, ସମସ୍ତ ଦେବ, ମୂଳ, ଶାଖା, ଗଛ, ଫୁଲ, ଫଳ, ଔଷଧି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଆକାଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ଜଳ, ଔଷଧି, ଗଛ, ତରିଥିବା, ଚଳିଥିବା ଓ ଅଚଳ, ରେପ୍ଟାଇଲ୍ସ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ଅସୁ, ବସୁ, ବିଭୁ, ବିବସ୍ବତ୍, ସେନାର ମହିମା, ଗଣପତି, ଅଭିଭୁ, ଅଧିପତି, ଶୂଷ, ସଂସର୍ପ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଆଲୋକ, ମଲିମ୍ଲୁଚ୍, ଦିନର ନାଥ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ମାଧବ, ମାଧବ, ଶୁକ୍ର, ଶୁଚି, ନଭସ୍, ନଭସ୍ୟ, ହେଷ, ଊର୍ଜା, ସହ, ସହସ୍ୟ, ତପସ୍, ତପସ୍ୟା, ଅଂହସ୍ପତି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ଵାଜ, ପ୍ରସବ, ଅପିଜା, କ୍ରତୁ, ସ୍ୱଃ, ଶିଖର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଶେଷ, ଭୁବନ, ଭୁବନପତି, ଅଧିପତି, ପ୍ରଜାପତି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ, ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ, ଉଦାନ, ସମାନ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରବଣ, ବାଣୀ, ମନ, ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ଆଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମନ ଓ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଉଛି।