ଏକ ପବିତ୍ର ଯାତ୍ରାରେ, ଋଷିମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶକୁ ଉଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ମନକୁ ପ୍ରସ୍ଥୁତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—ଯିଏ ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବମୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପାପରହିତ, ଅମଳ ନୌକା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଗରେ ନେଇଯିବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଏହି ନୌକା ଶତାଧିକ ଚେପିଁ ଅଛି, ଏହା ଅପବିତ୍ରତା ଓ ପାପର ଛାୟାରୁ ଦୂର, ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରା ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା—ଏହି ଦେବତାମାନେ ଦୁଧ ଓ ଘୃତରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାୟମାନେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମଧୁରତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନେ ନିଜ ହସ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ଆୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉ, ଏବଂ ଆମ ନାମକୁ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ସ୍ୱୀକାର କରୁ। ଏହି ପୂଜାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାର ସହ ଦୂତମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଦେଉ, ସେମାନେ ସର୍ପ, ବଘ, ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନେ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ସଂଘର୍ଷରେ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ମଧୁ ଦ୍ରବ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦେବମୟ ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ, ସେ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ତିନିଗୁଣ ଶକ୍ତି, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଶରୀରର ରକ୍ଷକ, ନିର୍ମଳ ବ୍ରତୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ, ଦୁଇଗୁଣ ଶକ୍ତି, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଇଡା ସହ ପୂଜିତ, ସୋମ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ, ପଞ୍ଚଗୁଣ ଶକ୍ତି, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ପୁଷଣ ସହ ଅଗ୍ନି ଚମତ୍କାର ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ବୃହତୀ ଛନ୍ଦ, ତିନିଗୁଣ ବଛା, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେ, ବୃହସ୍ପତି, ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ, ଚତୁର୍ଥ ଶକ୍ତି, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଉଷାମାନେ, ସମସ୍ତ ଅମର ଦେବତା, ତୃଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ, ଷଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଦୁଇ ଦେବ ହୋତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଚିକିତ୍ସକ, ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ, ବଳ, ବୃଷ, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ, ଭାରତୀ, ମାରୁତ, ଗୋତ୍ର, ବିରାଟ୍ ଛନ୍ଦ, ସପ୍ତମ ଶକ୍ତି, ଦୁଧାରୁ ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଚମତ୍କାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିପଦା ଛନ୍ଦ, ବଳ, ବୃଷ, ବୃଷ ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବନସ୍ପତି, ଶାନ୍ତିଦାତା, ସବିତା, କକୁଭ୍ ଛନ୍ଦ, ଅଷ୍ଟମ ଶକ୍ତି, ଧେନୁ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବରୁଣ ସୁଶାସନ ଦେଇ, ଅତିଛନ୍ଦା ଛନ୍ଦ, ମହାବୃଷ, ଗାୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବସୁମାନେ, ତୃଚ୍ଛନ୍ଦ ପାଠରେ, ରଥନ୍ତର ଦୀପ୍ତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ରୁଦ୍ରମାନେ, ପଞ୍ଚଦଶ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ, ବିଶାଳ ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ବର୍ଷାରେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ସପ୍ତଦଶ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ, ଅନେକ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶରଦ୍ରୁତୁରେ ଋଭୁମାନେ, ଏକୋନିଶ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ, ଶ୍ରୀ ଓ ମହିମା ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ହେମନ୍ତରେ ମାରୁତମାନେ, ଏକତ୍ରିଶ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ, ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶିଶିରରେ ଅମର ଦେବତାମାନେ, ତ୍ରୟୋତ୍ରିଂଶ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ, ସତ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ହୋତାରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ଅଗ୍ନି, ଇଡା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ, କଳା ମେଷ, ଯବ, ଔଷଧ, ମଧୁ, ଦୁବ୍, ଶକ୍ତି, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ତନୂନପାତ୍, ଉଜ୍ୱଳ ମେଷ, ଜୁଜୁବି, ଉପଭୋଗ୍ୟ ଔଷଧ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ନରାଶଂସ, ନଗ୍ନ ନାଥ, ସୁରା, ରାମ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ରଥ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମାଂସ, ଜୁଜୁବି, ଔଷଧ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ, ବଳୀୟ ବୃଷ, ଯବ, କର୍କନ୍ଧୁ, ମଧୁ, ଭୁନା ଧାନ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଦର୍ବ, ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସକ ଗାୟ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଘୋଡ଼ା, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଦିଗ୍ଦେବତା, ଦ୍ରୁତ ଦୂତ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଦୁଇ ଲୋକ, ଦୁଧାରୁ ଗାୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ଶକ୍ତି, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ସୁନ୍ଦର ଦିନ ଓ ରାତି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ତେଜ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଦେବ ହୋତା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ ଚିକିତ୍ସକ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ତିନି ଦେବୀ, ତିନି ବିଧିର ଅର୍ପଣ, ସୁନା ବିଗ୍ରହ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଭାରତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଶକ୍ତି, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ସୁରେର, ବୃଷ, ଉତ୍ତମ ଅର୍ପଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ଶକ୍ତି, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବନର ରାଜା, ଶାନ୍ତିଦାତା, ଶତକ୍ରତୁ, ରାଜା, ବାଘ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ ଚିକିତ୍ସକ, ଦୁଧ, ସୋମ, ଘୃତ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ଛାଗ, ମେଷ, ବୃଷ, ସିଂହ, ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସବିତା, ବରୁଣ, ବନର ରାଜା, ଜଳ, ଘୃତ, ଦୁଧ, ସୋମ, ମଧୁ ସହ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଛାଗ ମାଂସ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମେଷ ମାଂସ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୃଷ ମାଂସ ଓ ଚର୍ବି ସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ ଉପରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସୋମର ମାଧୁର୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଛାଗର ମଝିର ଅଂଶ ଓ ଚର୍ବି ଘୃତରେ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ଦୁଷ୍ମନ ଓ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ଦୂର, ଏବଂ ଶତ ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶ, ଧନ୍ୟ ଦାତାଙ୍କ ଅର୍ପଣର ଭାଗ। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମେଷର ମଝିର ଅଂଶ ଓ ଚର୍ବି ଏହିପରି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।