ଏକ ଦିନ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏକ ମହା ଯଜ୍ଞ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବସିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ମହାସ୍ରୋତ ଓ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅବିରାମ ଭାବେ ବହୁଥିବା, ସେ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଜାଗୃତ କଲେ । ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା ଯେ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରଭାସିତ କରୁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଠାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ । ଯଜ୍ଞରେ ନିର୍ମଳ ଓ ଚତୁର ଭାବେ ଛାନା ହୋଇଥିବା ସୋମର ଅର୍ପଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା । ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ହ୍ୟମ୍ନ ଗାଇଲେ । ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ହେ କପିଳକେଶ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ତ୍ୱରିତ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ସୋମରେ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ ।" ଏହି ସମୟରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମିଶି, ମଧୁର ସୋମପାନ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ । ଏହି ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ଯିଏ ବୃତ୍ରଙ୍କ ନିଧନକାରୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଏଠି ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରାର୍ଥନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ହେ ବରୁଣ, ଆମର ଏହି ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ଆଜି ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତୁ । ଯେମାନେ ଅସୁରକ୍ଷିତ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି । ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଆସିଛୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଦେଉଛୁ; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ, ଆମ ଜୀବନ ନେଇ ନ ଯାଆନ୍ତୁ ।" ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବି ବିମୁଖ ହେଲା, ଯିଏ ବରୁଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଣି, ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା, "ନବଦିନ ଉଷାରେ ଆମ ସମୀପରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତୁ, ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୟାଳୁ ଓ ସହଜରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତୁ ।" ଏହି ସମୟରେ ଅଦିତି ଦେବୀଙ୍କୁ ମହାନ ମାତୃ ଭାବେ ଡାକାଗଲା, ଯିଏ ଧର୍ମମୟ, ସତ୍ୟର ସହଧର୍ମିଣୀ, ବିଶାଳ ଓ ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା । ତାଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଭ ନ ହେଉ, ଆମେ ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନେତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ଏହି ଭାବେ ଭଲ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପୃଥିବୀ ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶକୁ ଆରୋହଣ କରିବା ପାଇଁ ଚାହିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ନିର୍ମଳ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ସୁଖ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏଠିକୁ ଆଉ ଏକ ଅନୁରୋଧ ହେଲା—"ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ୍ର, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ନିଷ୍ପାପ ନୌକାକୁ ଶତ ବୃତ୍ତିରେ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ଆମ ସମ୍ପଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ।" ଏହି ସମୟରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଗଲା, "ଘୃତରେ ଲପେଟା ଗାୟମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତୁ, ମଧୁରତା ଦେଖାନ୍ତୁ, ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ କରନ୍ତୁ ।" ଏହି ସବୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ସେବକମାନେ, ଶୀଘ୍ର ଓ ପ୍ରଭାସ୍ବଳୀ, ଆସି ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ନିକୃଷ୍ଟତା, ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନେ ଦୂର କରିଦେଲେ । ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଆଣିଲେ, ଦେବପଥ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଙ୍ଗ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଲେ । ଏଠିଏଁ ଅଗ୍ନି, ଭଲ ଭାବେ ଜଳିଥିବା, ଚୟନୀୟ, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ତିନିପ୍ରକାର ଶକ୍ତି, ଗାଈ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଶରୀରର ରକ୍ଷକ, ପବିତ୍ର ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଉଷ୍ଣିହ୍ ଛନ୍ଦ, ଦୁଇପ୍ରକାର ଶକ୍ତି, ଗାଈ ଓ ପ୍ରାଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହିଭଳି ଏକ ଦୀର୍ଘ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ପୂଷଣ, ବୃହସ୍ପତି, ଦିଗ୍ଦେବତା, ଉଷା, ଦୁଇ ହୋତୃ, ମାରୁତ୍, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶକ୍ତି, ଛନ୍ଦ, ଗାଈ, ବୃଷ, ପ୍ରାଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିଭିନ୍ନ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି ଓ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁ ନିଜ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭା, ସମୃଦ୍ଧି, ଓ ପ୍ରାଣ ଦାନ କଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ତେ ହୋତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅର୍ପଣ କଲେ— ଅଗ୍ନି, ଇଡ଼ା, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତନୂନପାତ୍, ନରାଶଂସ, ପୂଷଣ, ମାରୁତ୍, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଦିଗ୍ଦେବତା, ଦିନ-ରାତି, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଧ, ଘୃତ, ସୋମ, ମଧୁ, ଔଷଧି, ଫଳ, ଶକ୍ତି, ତୃଣ ଓ ଅନେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହେଲା । ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞକୁ ସଫଳ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦୟା, ଶକ୍ତି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କଲେ ।