ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ମହାୟଜ୍ଞରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ସୋମ ଓ ନାମୁଚି ନାମକ ଏକ ଅସୁର, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ମିଶି ମଧୁର ସୋମରସ ପାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣେ ପିତାମାତା ପରି ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ସୋମ ପାନ କରି, ମଘବନ୍ଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଯେଉଁଠାରେ ଘୋଡ଼ା, ବଳଦ, ଗାଈ, ଛାଗଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଦାନ ଓ ଅର୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଠି ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୋମରସର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ମୁଁ ମନରୁ ଏହି ମହାନ୍ତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚିନ୍ତା ଅର୍ପଣ କରେଁ। ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଉପହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ଏହା ଘୃତ ଝାଲରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମନ୍ଦ ଭାବରେ, ଏବଂ ସୋମରସ ଯଥାପାତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୀରପୁରୁଷ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ମହାନ୍ ବିଭୂତି ଦିଅ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ, ସରସ୍ୱତୀ ଶ୍ୱାସରେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ବାଣୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଗୋଧନ ଓ ଅଶ୍ୱଧନ ସହ ଧନ-ଏସବୁ ଆଣିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା, ରୁଦ୍ରମାନେ ମାନବ ନାୟକ ଭାବେ ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ନେଇ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହେଲା। ଏଠି କୌଣସି ବାହ୍ୟ ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶତ୍ରୁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ, ଆପଣମାନେ ଆମ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ। ସରସ୍ୱତୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶ୍ୱଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ କୃପାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନବତୀ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସରସ୍ୱତୀ, ଶୁଭ ବାଣୀର ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀ, ଭଲ ଚିନ୍ତାର ଉଦ୍ବୋଧକ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ, ମହାନ୍ ଓ ପ୍ରବାହିନୀ, ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା— ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମରସ ତୁମ ପାଇଁ ପିଛି ରହିଛି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ କୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପହାର ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ମଞ୍ଚରେ, ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କେଶ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ, ଏବଂ ସୋମରସରେ ଆମ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିବାକୁ। ଏଉଁପରି ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଏକାସাথে ମଧୁର ସୋମରସ ପାନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରସୁଦନ, ଏହି ସୋମରସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଭଗବାନ୍ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଆଜି ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷାହୀନ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ସ୍ତୁତି ସହ ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେଁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ତାଙ୍କୁ ହବି ଦେଇ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ହେ ବରୁଣ, ଏଠି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେନି, ଦୟାଳୁ ହୁଅନ୍ତୁ, ଆମ ଜୀବନ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବରୁଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଥିବା, ଆମକୁ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ରକ୍ଷା କର, ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କର। ଏହି ନବଉ ଉଷାରେ, ଅଗ୍ନି ଆମ ସବୁଠାରୁ ନିକଟର ରକ୍ଷକ ହେଉ, ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦିତ କର, ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ, ଦୟାଳୁ ହୁଅ ଓ ସହଜରେ ଆହ୍ୱାନ ହେବାକୁ ଦିଅ। ଏବେ ଆମେ ମହାନ୍ ଧର୍ମମାତା ଏବଂ ସତ୍ୟର ସ୍ନାତାନୀ ଅଦିତିଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ, ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପରିଚଳିତ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବିସ୍ତୃତ, ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଉତ୍ତମ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଅଦିତିଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଏହି ସୁନିର୍ମିତ ପୃଥିବୀ ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ, ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପାପହୀନ, ଅପବିତ୍ରତାରହିତ ନୌକାରେ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁ। ମୁଁ ଏହି ଭଲ ନୌକା, ଅପବିତ୍ରତା ଓ ପାପରହିତ, ଶତ ଛେଉଁ ଓ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉପରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆମ ପାଇଁ ଘୃତରେ ଭରିତ ଗୋଧନ ଦିଅ, ଚତୁର ହସ୍ତୀମାନେ, ରସରେ ମଧୁର କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ହସ୍ତ ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ କରନ୍ତୁ, ଘୃତରେ ଭରିତ ଗୋଧନ ଦିଅ, ଯୁବମାନେ, ଆମକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ, ମିତ୍ର ବରୁଣ, ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେବକମାନେ ଆମ ଉପହାରରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ, ସର୍ପ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦୂର ହେଉ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ଶୀଘ୍ର ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧନରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଅମରମାନେ, ତଥ୍ୟଜ୍ଞାନୀ ଥିବା, ଏହି ମଧୁର ଉପହାର ପାନ କରନ୍ତୁ, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଦେବପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଭଲ ଭାବେ ଜଳିଥିବା, ଇଡା, ସୋମ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଛନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଗାୟତ୍ରୀ, ଉଷ୍ଣିହ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ, ପଙ୍କ୍ତି, ତୃଷ୍ଟୁପ୍, ଜଗତୀ, ବିରାଟ୍, ଦ୍ୱିପଦା, କାକୁଭ୍, ଏବଂ ଅତିଛନ୍ଦା ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି, ଗାଈ, ବଳଦ, ବୃଷ, ଦୁଧାଳୁ ଗାଈ, ହେଫର୍ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା ଯଥା ପୂଷଣ, ବୃହସ୍ପତି, ଉଷା, ଦୁଇ ହୋତୃ, ମାରୁତ, ତିନି ଦେବୀ ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ, ଭାରତୀ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସବିତୃ, ଭିନ୍ନ ଋତୁ ଏବଂ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ବରୁଣ ସୁଶାସନ ସହ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଯଜ୍ଞକୁ ସଫଳ କରନ୍ତୁ, ଔଷଧ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା ତିନିଏ, ପଞ୍ଚଦଶ, ସପ୍ତଦଶ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହବି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।