ଉଷାର ପ୍ରଭାତ ଆଗମନରେ, ପୁରୁଣା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଜାଗର ହେଲେ। ତିନି ଦେବତା ଏବଂ ତିରିଶି ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ନରାଶଂସ ନାମକ ଶୂର ଯଜ୍ଞର ସ୍ଥାନକୁ ମାପି, ତନୂନପାତ ଯଜ୍ଞର ଆସନକୁ ସଜାଇ, ଗାଁ ଓ ମଧୁରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁନା ରଙ୍ଗର ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ବୟ ଘୋଡା ସହିତ, ଅର୍ପଣ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ପୁରନ୍ଦରା—ଏନ୍କ୍ଲୋଜର ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବଜ୍ରଧାରୀ—ଯଜ୍ଞରେ ଆସି, ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ବୟ ଘୋଡା ସହିତ, ପୃଥିବୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଗ୍ରଗାମୀ ପ୍ରଭା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ଵସୁମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଲେ। ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଶୁଭାଲୋକା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର—କୃଷ୍ଣା କବଷ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ। ଦେବୀୟ ଦ୍ୱାରମାନେ ବିଶାଳ ଭାବରେ ଖୋଲିଗଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗାମୀ ନାୟକ ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଉଷା ଓ ନକ୍ତା, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ, ଦୁଧରେ ଧାନ୍ୟ, ସଦା ଦେବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ; ଦେବମାନେ ଦେବଙ୍କ ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଅର୍ପଣ କରିଲେ। ଦେବୀୟ ଓ ମାନବୀୟ ହୋତୃ ପୁରୋହିତମାନେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଡାକିଲେ। ତାଙ୍କର ମଧୁର ଅର୍ପଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ପୁରାତନ ଆଲୋକକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଲେ। ତିନି ଦେବୀ—ସରସ୍ୱତୀ, ଇଡା, ଭାରତୀ—ଅର୍ପଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନାରୀମାନେ ପତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରି ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଅବିଛିନ୍ନ ତନ୍ତୁ ଓ ପୋଷଣ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତି ତିଆରି କଲେ; ବଳି, ବଳିକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ବଳିକୁ ଚାହିଁ, ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଜଙ୍ଗଲର ମାଲିକ, ସଂକଳ୍ପରେ ମୁକ୍ତ, ଫାଦରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ଦେବତା ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପେଟକୁ ଅର୍ପଣରେ ପୂରି, ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ଯଜ୍ଞକୁ ମଧୁର କରିଥିଲେ। ଛୋଟ ଅଂଶ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ନାୟକ, ଉତ୍ସାହିତ, ବଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆସନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ, ଅମର, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଘୃତରେ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହାୟତା ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ସ୍ତୁତିତ, ଅର୍ପଣରେ ନାୟକ; ସଦା ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି, ଅନେକ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶ ଅଜୟ ହେଉ। ଦୂରରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆସନ୍ତୁ, ସହାୟତା ନେଇ; ମାନବମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଜୟ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ବୟ ଘୋଡା ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ସହାୟତା ଓ ଦୟା ନେଇ; ବଜ୍ରଧାରୀ, ଦୟାଳୁ, ଦୂରଦ୍ରଷ୍ଟା, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ସହିତ ରହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ, ସହାୟକ, ସହଜରେ ଡାକିବା ନାୟକ ଭାବେ ଡାକୁଛି; ମୁଁ ଶକ୍ର, ବହୁବାର ଡାକାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଡାକୁଛି; ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ଉତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତମ ଦାନର ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉ; ଘୃଣା ଦୂର କରନ୍ତୁ ଓ ଆମକୁ ନିର୍ଭୟ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଶୂର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ହେଉ। ଏହି ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତମ ଦାନରେ ଆମେ ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ଖୁସିରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଘୃଣା ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ମୟୂର ପଙ୍ଖ ସହିତ ଲାଲିତ ବୟ ଘୋଡା ନେଇ ଆସନ୍ତୁ; କୌଣସି ବାଧା ନ ଦିଅନ୍ତୁ, କୌଣସି ବନ୍ଧନ ନ ଦିଅନ୍ତୁ—ଧନୁର ତାଣିରୁ ମୁକ୍ତ ତୀର ପରି ଆସନ୍ତୁ। ଏପରି ଭାବରେ ବସିଷ୍ଠମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ; ଏହି ଷ୍ଟୁତିରେ ତିନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଶୂର ଏବଂ ଗାଁ ଦିଅନ୍ତୁ—ସଦା ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଉତ୍ତପ୍ତ ପାତ୍ର, ଚମକୁଥିବା ସୋମ ଚାପି, ସରସ୍ୱତୀ ଗାଁ ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା ସୋମ ଦେଇଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀ, ଶରୀରର ଚିକିତ୍ସକ, ସରସ୍ୱତୀ, ସୋମ ଚାପିରେ ଶକ୍ତି ଆଣିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପଥରେ ପଥରେ ଚାଲି ଆଣିଦେଲେ। ସରସ୍ୱତୀ, ନରାଶଂସ ଓ ନଗ୍ନହୁ ସହିତ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଧୁର ଔଷଧ ଚାପିରେ ରଖିଦେଲେ। ସରସ୍ୱତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଡାକି, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଇଡା ସହିତ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷଣ ଓ ଧନ ଦେଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ନାମୁଚି ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା, ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ଚାପି, ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅଲତାରରେ ଆଣିଦେଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ—ସୁରକ୍ଷା ଆବରଣ, ଚମକୁଥିବା ଦିଗ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଦୂର ଦିଗ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇ ଜଗତ ପରି। ଉଷା ଓ ରାତି, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଦିନ, ଇନ୍ଦ୍ର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଦିନରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସରସ୍ୱତୀ ରାତିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଦୁଇ ଦେବୀୟ ପୁରୋହିତ, ଚିକିତ୍ସକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସୋମ ଚାପିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତିନି ରୂପରେ, ତିନି ପଥରେ, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଭାରତୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଉପଚାର ମଧୁତା ଆଣିଦେଲେ, ସରସ୍ୱତୀ ଆମପାଇଁ ଉପଚାର ଆଣିଦେଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ଉଚିତ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲର ମାଲିକ, ଆନନ୍ଦରେ, ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ଚାପି ପ୍ରବାହ କରିଥିଲେ; ଗାଁ, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ପାଇଁ ମଧୁ ଦୁଧ ଦେଲେ। ଗାଁ ସହିତ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ, ମାସିକ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ଚାପି ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ; ମଧୁର ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏସ୍ଵାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ। ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ଅର୍ପଣକୁ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଲେ; ସରସ୍ୱତୀ, ନାମୁଚିର ଚିନ୍ତା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା ଦେବୀୟ ଧନ ଓ ଦୟା ଆଣିଦେଲେ।