ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର ଲୋକର କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଚାଲନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ରହିଛି, ଏବଂ କୌଣସି ବିରୋଧର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ସେଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଉପାଦାନକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ଖଟ୍ଟା ଓ ମୃଦୁ ଭାଗକୁ ଏକାତ୍ମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସୋମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅମୃତ ରସରେ ଉଲ୍ଲାସ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏଠି ସମସ୍ତେ ସୋମର ରସ ଚାରିପାଖରେ ଝରାନ୍ତି, ଛିଟାନ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ସେ ହଳଦିଆ ଓ ମଦକର ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ କ’ଣ କହେ, ଆମେ ଏହାକୁ କ’ଣ କହିପାରିବା? ପ୍ରଭାତେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଧାନ, ଦୂଧର ଖିର, ପିଠା, ଓ ଷ୍ଟୁତି ଯୁକ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ମାରୁତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେହି ବୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଜାଗ୍ରତ ଦେବତା ପାଇଁ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ, ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ପଥର ଦ୍ୱାରା ଛାଣି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ କର। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାୟକ, ଯାହା ଉପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିର୍ଭର କରେ, ସେ ମହାନ୍ ଓ ଅଧିକ ମହାନ୍, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛୁ। ଏହି ଉପଚାର ଆଶ୍ୱିନୀକୁ, ସରସ୍ୱତୀକୁ, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଓ ସୁତ୍ରାମନ୍କୁ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ, ଏହି ତାଙ୍କ ସିଂହାସନ। ମୋର ଶ୍ୱାସ, ଅପାନ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ରବଣ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉ, ମୋର ବାଣୀ ସବୁ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ହେଉ, ତୁମେ ମୋର ମନକୁ ଏକତ୍ର କର। ଆଶ୍ୱିନୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୁତ୍ରାମନ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ନିର୍ମିତ, ଯାହା ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ତାହାର ଆମେ ଭୋଗ କରୁଛୁ। ପ୍ରଭାତର ଆଗରୁ ଜାଗ୍ରତ ଇନ୍ଦ୍ର, ତିନି ଦେବତା ଓ ତିରିଶି ଦେବତା ସହିତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରକୁ ନିହତ କରି ଶତ୍ରୁମାନୋଂକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ନରାଶଂସ ନାୟକ ଯଜ୍ଞ ଅଂଶକୁ ବାଣ୍ଟିଦେଇଛନ୍ତି, ତନୂନପାତ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ଗାଁ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସୁବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେହି ପୁରନ୍ଦର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଆସନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତି, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସହିତ ଏହି ଶୁଭ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଦ୍ରୁତ ଚଳିଥିବା ଶୁଭ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରମାନେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ନାୟକ ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ଉଷା ଓ ନକ୍ତା, ଦୁଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁଧ ଭରିଥିବା ଦେବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷତାରେ ବୁନାଯାଇଥିବା ଧାଗା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ହୋତୃମାନେ ପ୍ରଥମେ ମଧୁର ବାଣୀରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡକୁ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରି, ପ୍ରାଚୀନ ଆଲୋକକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ତିନି ଦେବୀ—ସରସ୍ୱତୀ, ଇଡା ଓ ଭାରତୀ—ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧାଗା ଓ ପୁଷ୍ଟି ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣେ ସ୍୵ାମୀ ପରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଅନେକ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ବଳବାନ ବଳିଦାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ବନର ନାୟକ ମୁକ୍ତ ଓ ଅବିଧାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଦେବତା ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପେଟକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଯଜ୍ଞକୁ ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ମିଷ୍ଟ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସନ୍ନିହିତ ଲଘୁ ତିନି ତିନି ତୁଳିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ଘୃତରେ ଯଜ୍ଞରେ ମଗ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ତୁତି ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ବିରାଟ୍ ଶକ୍ତି ଓ ଅଜୟ ଶାସନରେ ଆମ ପ୍ରତି ସଦା ଦୟା ରଖନ୍ତୁ। ଅତି ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସନ୍ତୁ, ଶକ୍ତି ଓ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଶତ୍ରୁମାନୋଂକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଜୟ କରିଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆସି, ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ଆମ ସହିତ ରହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ, ସାହାଯ୍ୟକାରୀ, ଏବଂ ହେଉଥିବା ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସବୁବେଳେ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଶକ୍ର, ସଦା ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ଅନୁଗ୍ରହଶୀଳ, ସଦାଉପକାରୀ, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଭୟହୀନ ଓ ବୀରଶକ୍ତିର ଅଧିପତି ହେଉ। ସେ ଉପାସନାଯୋଗ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୟା ଓ ସୁଖ ମନ ଆମ ପାଖରେ ରହୁ, ସେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ମୟୂରପିଛ ଶୋଭିତ ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସନ୍ତୁ, କେହି ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସେ ଧନୁର ତାର ଛାଡ଼ି ଯିବା ତୀର ପରି ଆସନ୍ତୁ। ଏପରି ଭାବରେ ବସିଷ୍ଠମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବୀର ଓ ଗାଁ ପାଉ, ତିନି ସଦା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆଶ୍ୱିନୀ, ତାପିତ ପାତ୍ର, ଚମକୁଥିବା ପିଷ୍ଟ ସୋମ, ସରସ୍ୱତୀ ଗାଁ ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀ, ଶରୀରର ଚିକିତ୍ସକ, ସରସ୍ୱତୀ, ସୋମ ଚାପିରେ ଶକ୍ତି ଆଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି ଆଣିଦେଉଛନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀ, ନରାଶଂସ, ନଗ୍ନହୁ ଓ ଆଶ୍ୱିନୀ ମଧୁର ଔଷଧ ସୋମ ଚାପିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ରଖିଛନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଆଣନ୍ତି, ଆଶ୍ୱିନୀ ଓ ଇଡା ଆହାର, ପୋଷଣ ଓ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି। ନାମୁଚି ପାଇଁ ଆଶ୍ୱିନୀ ପିଷ୍ଟ ଶୁଭ୍ର ସୋମ ଆଣିଛନ୍ତି, ସରସ୍ୱତୀ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବେଦିରେ ନିଅଛନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଆଶ୍ୱିନୀ, ଦିଗ୍ ଓ ଦୁଇଁ ଲୋକ ପରି ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଉଷା, ରାତି, ଆଶ୍ୱିନୀ, ଦିନ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଭାବେ ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।