ଏକ ପବିତ୍ର ୟାଜ୍ଞିକ କ୍ରମରେ, ଋତ୍ବିଜ୍ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଓ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଉପକରଣକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଅମିତ୍ରତା ନିବାରଣ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ମୁଁ ଅଲୋକମୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ପୃଥିବୀରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ହେଉ। ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ମଧ୍ୟମ ଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି। ତୁମକୁ ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ଆଦିତିଙ୍କ ଅଂକରେ ବସାଉଛି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ହୋମକୁ ରକ୍ଷା କର।" ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ଶୁଧ୍ଧିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସେ କହିଲେ, "ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନ୍ନ ଶୁଧ୍ଧିକୁ ଦେଉଛି। ଦେବଜଳ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗକୁ ନେଉ, ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ, ଯୁବ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ଆଗକୁ ନେଉ।" ଏଠିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଉପକରଣକୁ ବୃତ୍ର ନିବାରଣ ପାଇଁ ବାଛିଥିଲେ, ଏହି ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଛିଥିଲା। ଏହି ଉପକରଣକୁ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା। ଯଦି କିଛି ଅଶୁଧି ଆସିଥାଏ, ତାହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଏ। ଏହି ଉପକରଣ ଆଶ୍ରୟ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବିପକ୍ଷକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ହେଉଛି ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଚର୍ମ, ଆଦିତି ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବେ। ଏହି ହେଉଛି ବୃହତ୍ ଆଧାର ଥିବା କୁଟିଲ ପାଥର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏହାର ଚର୍ମକୁ ଚିହ୍ନିବେ। ଏହି ଅଗ୍ନିର ଦେହ, କଥାର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଶମୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ହୋମ ଦିଆଯାଏ। "ଅନ୍ନଦାତା, ଆସ, ଆସ," ବୋଲି ଡାକାଯାଏ। ଏହି ମୁର୍ଗ, ମଧୁର କଥା କହି, ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଉ। ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଏହି ଉପକରଣକୁ ବର୍ଷା ଚିହ୍ନିବ। ଶତ୍ରୁ ଓ ବିପକ୍ଷ ଦୂର ହେଉ। ବାୟୁ ଏହାକୁ ଅଲଗା କରନ୍ତୁ, ସବିତୃ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ହାତରେ ଏହାକୁ ଧରନ୍ତୁ। ଏହି ହେଉଛି ସାହସ। ଅଗ୍ନି, ମାନ୍ସଭୋଜୀକୁ ଆମଠାରୁ ଓ ତୁମଠାରୁ ଦୂର କର। ଦେବପୂଜକଙ୍କୁ ଆଣ। ଏହି ଦୃଢ଼, ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ କର। ପ୍ରାଜ୍ୟପତ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହିକୁ ବସାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାର୍ଥନା ଗ୍ରହଣ କର। ମଧ୍ୟମ ଲୋକର ଆଧାରକୁ ଦୃଢ଼ କର। ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହିକୁ ବସାଯାଏ। ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହିକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କର। ଏହି ରକ୍ଷା। ଦାନବ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରାଯାନ୍ତୁ। ଏହି ଆଦିତିଙ୍କ ଚର୍ମ, ଆଦିତି ଚିହ୍ନିବେ। ଏହି ଧିଷଣା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା; ପାହାଡ଼ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବେ। ଏହି ଆକାଶର ସ୍ତମ୍ଭ। ଏହି ଅନ୍ନ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର। ଶ୍ୱାସ, ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ, ବ୍ୟାପ୍ତ ଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ଏହିକୁ ନିବେଦନ କର। ସବିତୃ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ହାତରେ ଦୀର୍ଘ ଅଖଣ୍ଡାୟୁ ଦେଉ। ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହିକୁ ଦିଅ। ଏହି ପୃଥିବୀର ଦୁଧ। ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରେରଣା, ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରଙ୍କ ହସ୍ତ, ପୂଷଣଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଏହିକୁ ମିଶାଯାଏ। ଜଳ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ତାଙ୍କର ରସ ସହ ଏହିକୁ ମିଶାଯାଏ। ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏହିକୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନି ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ପାଇଁ। ପୋଷଣ ପାଇଁ ଏହିକୁ ଦିଅ। ଏହି ଉଷ୍ଣ ପାନୀୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣବନ୍ତ। ଯଜ୍ଞପତି ଏହିକୁ ବିସ୍ତୃତ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ତୁମ ଚର୍ମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ସବିତୃ ଏହିକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥାନରେ ରନ୍ଧନ କରନ୍ତୁ। "ଭୟ କରିବ ନାହିଁ, ଭ୍ରମିତ ହେଉ ନାହିଁ। ଯଜ୍ଞ ଦୃଢ଼, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଦୃଢ଼। ତୃତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରଥମ ପାଇଁ ଏହିକୁ ଦିଅ।" ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରେରଣା, ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ହସ୍ତ, ପୂଷଣଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଏହିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ, ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶସ୍ତ୍ର। ଏହି ବାୟୁ, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଶସ୍ତ୍ର। "ପୃଥିବୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଥିବା, ମୁଁ ତୁମ ମୂଳକୁ କ୍ଷତି ଦେଉ ନାହିଁ, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ। ଗୋଶାଳାକୁ ଯାଅ। ଆକାଶ ତୁମ ପାଇଁ ବର୍ଷା କରୁ। ସବିତୃ, ଉଚ୍ଚତମ ପୃଥିବୀରେ ଶତବନ୍ଧନରେ ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ଓ ଆମେ ଯାହାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିବା ନକରିବା ପାଇଁ ବନ୍ଧନ କର।" "ପୃଥିବୀ, ମୁଁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରୁ ହତ ହେଉ ନାହିଁ। ଗୋଶାଳାକୁ ଯାଅ। ଆକାଶ ବର୍ଷା କରୁ। ଆମ ଘୃଣିତମାନେ ଏବଂ ଆମ ଘୃଣା କରୁଥିବାମାନେ ଆମେ ଦେଖିବା ନକରିବା ପାଇଁ ଶତବନ୍ଧନ କର। ଆକାଶକୁ ଝରିଯିଓ ନାହିଁ, ତୁମ ତିପ୍ପା ଆକାଶକୁ ଝରିଯିଓ ନାହିଁ।" "ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ ଛନ୍ଦସ୍ରେ ତୁମକୁ ଆବୃତ କରେ। ତୁମେ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ମୃଦୁ, ସୁମଧୁର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପୋଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" "ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଦୂର କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଜୀବନଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଯାହାକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଥିଲି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଛିଟାଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ଏହି ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଶସ୍ତ୍ର।" "ଦାନବ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର ଓ ଦହିଦିଅ। ତୁମେ ଅଶନ୍ଦିତ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନାଶକ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରିଅ।" "ତୁମେ ଆଦିତିଙ୍କ ଉପାସ୍ତାନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆବରଣ। ଶକ୍ତି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଦିଅ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜିହ୍ବା, ସଦା ଦେବତାମୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ମୋ ପାଇଁ ଥାଅ।" "ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରେରଣା, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ନିର୍ମଳ ଛାନିରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିଅ। ତୁମେ ପ୍ରଭା, ଅମୃତ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ, ଅଦୂଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ।" "ତୁମେ କଳା, ଯଜ୍ଞକୁ ଉତ୍ତମ; ଅଗ୍ନି ପ୍ରିୟ କରି ଛିଟାଯାଏ। ତୁମେ ବେଦି, ଦର୍ବ ପ୍ରିୟ କରି ଛିଟାଯାଏ। ତୁମେ ଦର୍ବ, ଅଂଶୁ ପ୍ରିୟ କରି ଛିଟାଯାଏ।" "ତୁମେ ଆଦିତିଙ୍କ ଆବରଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୂପ। ଉନ୍ମୂଳ ମୃଦୁତାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଛାଯାଏ। ପୃଥିବୀ, ଲୋକ, ଭୂତପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।" "ଗନ୍ଧର୍ବ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୁମକୁ ବାଢ଼ି ଦିଅ, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଗ୍ନି, ଇଡା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୃତ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ହେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ାଯାଏ।