ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ବଳ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞିକ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସେଠାରେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପବନ ସ୍ୱରୂପ ଭାବି, ଦେବସ୍ତୁତ ସବିତୃ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚଳାଇବେ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗ ପାଇଁ ବଢ଼ିବା, ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧି, ରୋଗ ଓ ଅସୁସ୍ଥତାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ଚୋର ବା ଦୁଷ୍ଟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ପଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ହୁଏ। ଏହି ଉପକରଣ ପବିତ୍ରତାର ପ୍ରତୀକ, ଏହି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ମାତରିଶ୍ୱାନଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଉଚ୍ଚ ଧାମର ପ୍ରତିନିଧି। ଏଠାରେ ଦେବତା ସବିତୃ ଦ୍ୱାରା ଶତଧାରା ଓ ସହସ୍ରଧାରା ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ, ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଦୁଧିଯାଇଛି, ତାହା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ତି ନାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆଧାର। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗ ସୋମ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ, ନିବେଦିତ ଅଘ୍ର ପାଳନ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଓ ତାହାର ଫଳ ଲାଭ କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ମିଥ୍ୟାରୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା ଘଟେ। ଯେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତି ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତି ହୁଏ। ଯେଉଁ ପାଇଁ ଏହି ଏକତ୍ରିତି, ସେଉଁ ପାଇଁ ଏହି ଏକତ୍ରିତି। କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ପୃକ୍ତି। ବିପକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ, ଏବଂ ବିପକ୍ଷକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ। ଏହି ମଧ୍ୟଭୂମି ଦେଖି ଯାଏ। ଏଠାରେ ଯୁଝାର ଯୋକ ଓ ଯୋକଧାରୀ, ଯିଏ ଆମକୁ ଯୋକ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଯୋକ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବହନକାରୀ, ଏକତାର ସୂତ୍ରଧାର, ଆବୃଦ୍ଧି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଯଜ୍ଞ ଅଘ୍ର ଓ ଅଘ୍ର ସ୍ଥଳ, ଏହି ଦୃଢ଼ ହେଉ, କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ କରନ୍ତୁ, ବିରୋଧକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ପଞ୍ଚ ଦେବତା ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଦେବତା ସବିତୃଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ପୂଷାନଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ପାଇଁ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ନିଆଯାଏ। ସମ୍ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅବିରୋଧ ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାୟୀ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ। ଏହି ମଧ୍ୟଭୂମି ଦେଖି ଯାଏ, ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ଅଦିତିଙ୍କ କୋଳରେ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବସାଯାଏ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଘ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱୟୀ ପବିତ୍ରକରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସବିତୃଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି। ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗେ ନେଇଯାଉ, ଯଜ୍ଞୀ ଓ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ଆଗେ ନେଇଯାଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ର ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧୁର ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ପାଇଁ ଛିଟାଯାଏ, ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ପବିତ୍ରତା ଦିଆଯାଏ। କିଛି ଅପବିତ୍ରତା ଆସିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ, ବିପକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରାଯାଏ। ଏହି ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଚର୍ମ, ଅଦିତି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦଳ ଓ କାଠର ତୁଳ୍ୟ ପ୍ରେସିଂ ଶିଳା, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏହି ଚର୍ମ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦେହ, ବାଣୀର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଦେବପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହି ମହା ପ୍ରେସିଂ ଶିଳା, ଶାମୀ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଘ୍ର ଦିଆଯାଏ। ଅଘ୍ରକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ। ମଧୁର କଣ୍ଠ ମୁର୍ଗ, ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣର ବାଣୀ ଦିଅ। ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ିଥିବା ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ, ବର୍ଷା ଏହିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ବିପକ୍ଷ ଦୂର ହେଉ, ବାୟୁ ଏହିକୁ ପୃଥକ କରନ୍ତୁ, ସବିତୃ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣହସ୍ତେ ଏହିକୁ ଧରନ୍ତୁ। ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ସାହସ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମାଂସଭୋଜୀ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦେବପୂଜକ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ପୃଥିବୀ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହିକୁ ରଖାଯାଏ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା, ମଧ୍ୟଭୂମିର ଆଧାର ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହିକୁ ରଖାଯାଏ। ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହିକୁ ଉତ୍ତାପିତ କରାଯାଏ। ଏହି ରକ୍ଷା, ଦାନବ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହେଉ। ଏହି ଅଦିତିଙ୍କ ଚର୍ମ, ଅଦିତି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ଧିଷଣା, ପର୍ବତଜନ୍ମା, ପର୍ବତ ଏହିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଆକାଶର ମେଖଳା, ଧିଷଣା, ପର୍ବତକନ୍ୟା, ପର୍ବତ ଏହିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଧାନ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ। ଶ୍ୱାସ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶ୍ୱାସ, ବ୍ୟାପ୍ତି ଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ଏହିକୁ ନିବେଦନ। ସବିତୃଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଆୟୁ ମିଳୁ। ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହିକୁ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଦୁଧ। ସବିତୃଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ପୂଷାନଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଏହିକୁ ମିଶାଯାଏ। ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା, ରସ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଶି ଯାଏ। ଯିଏ ଜନ୍ମିତ ହେବେ, ତାଙ୍କୁ ଏହିକୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଅଗ୍ନି-ସୋମ ପାଇଁ, ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଉଷ୍ଣ ପାନୀୟ, ସବୁ ଜୀବନର ଆଧାର। ଯଜ୍ଞପତି ଏହିକୁ ବିସ୍ତୃତ କରନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି ଏହିର ଚର୍ମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ, ସବିତୃ ଏହିକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପାକ କରନ୍ତୁ। ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଭ୍ରମିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥିର, ଯଜ୍ଞୀର ସନ୍ତାନ ସ୍ଥିର ହେଉ। ତୃତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରଥମ ପାଇଁ ଏହିକୁ ଦିଆଯାଏ। ସବିତୃଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ପୂଷାନଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହିକୁ ବସାଯାଏ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ, ଶତଶକ୍ତି, ସହସ୍ରଶକ୍ତି, ବାୟୁ, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର। ପୃଥିବୀ, ଦେବତା ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ, ତୁମର ମୂଳକୁ କ୍ଷତି ନ କରିଏ। ଗୋଶାଳାକୁ ଯାଅ, ଆକାଶ ବର୍ଷା କରୁ।