दीक्षायै रूपꣳ शष्पाणि प्रायणीयस्य तोक्मानि । क्रयस्य रूपꣳ सोमस्य लाजाः सोमाꣳशवो मधु
दीक्षेचे रूप म्हणजे गवत; प्रवासाची चिन्हे म्हणजे कोंब; विकत घेतलेल्या सोमाचे रूप म्हणजे सोम; सोमाचे दाणे म्हणजे मध.
आतिथ्यरूपं मासरं महावीरस्य नग्नहुः । रूपम् उपसदाम् एतत् तिस्रो रात्रीः सुरासुता
आतिथ्याचे रूप म्हणजे मासिक अर्पण; नग्न म्हणजे महावीराचे रूप; उपसदांच्या तीन रात्री हे देवसंततीचे रूप आहे.
सोमस्य रूप क्रीतस्य परिस्रुत् परि षिच्यते । अश्विभ्यां दुग्धं भेषजम् इन्द्रायैन्द्रꣳ सरस्वत्या
विकत घेतलेल्या सोमाचे रूप म्हणजे वाहणारा सोम; औषध अश्विनीसाठी, इंद्रासाठी, सरस्वतीसाठी काढले जाते.
आसन्दी रूपꣳ राजासन्द्यै वेद्यै कुम्भी सुराधानी । अन्तर ऽ उत्तरवेद्या रूपं कारोतरो भिषक्
आसनाचे रूप म्हणजे राजासना; वेदी म्हणजे सुरा ठेवायचे पात्र; वरच्या वेदींमध्ये, वैद्याचे रूप आहे.
वेद्या वेदिः सम् आप्यते बर्हिषा बर्हिर् इन्द्रियम् । यूपेन यूप ऽ आप्यते प्रणीतो ऽ अग्निर् अग्निना
वेदी वेदीशी जोडली जाते; बार्हिष सामर्थ्याच्या बार्हिषाशी जोडले जाते; यूप यूपाशी जोडला जातो; अग्नी अग्नीने नेला जातो.
क्षत्रस्य योनिर् असि क्षत्रस्य नाभिर् असि । मा त्वा हिꣳसीन् मा मा हिꣳसीः
तू राज्याचा मूळ आहेस, तू राज्याचा केंद्र आहेस; मी तुला इजा करणार नाही, तूही मला इजा करू नकोस.
नि षसाद घृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्व् आ । साम्राज्याय सुक्रतुः । मृत्योः पाहि । विद्योत् पाहि
वरुण घृतव्रत पाळून घरांमध्ये स्थिर झाला आहे; साम्राज्यासाठी, शुभ संकल्पाने; मृत्यूपासून वाचव; विनाशापासून वाचव.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । अश्विनोर् भैषज्येन तेजसे ब्रह्मवर्चसायाभि षिञ्चामि । सरस्वत्यै भैषज्येन वीर्यायान्नाद्यायाभि षिञ्चामि । इन्द्रस्येन्द्रियेण बलाय श्रियै यशसेऽभि षिञ्चामि
मी तुला देव सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषणच्या हातांनी अभिषेक करतो; अश्विनांच्या औषधाने तेज आणि ब्रह्मतेजासाठी; सरस्वतीच्या औषधाने शौर्य आणि अन्नासाठी; इंद्राच्या सामर्थ्याने बळ, सौंदर्य आणि कीर्ती मिळवण्यासाठी अभिषेक करतो.
को ऽसि कतमो ऽसि कस्मै त्वा काय त्वा । सुश्लोक सुमङ्गल सत्यराजन्
तू कोण आहेस? तू कोणत्या स्वरूपात आहेस? कोणासाठी, कशासाठी आहेस? हे उत्तम कीर्तीचे, शुभ, सत्यराजा.
शिरो मे श्रीर् यशो मुखं त्विषिः केशाश् च श्मश्रूणि । राजा मे प्राणो ऽ अमृतꣳ सम्राट् चक्षुर् विराट् श्रोत्रम्
माझे डोके कीर्तीचे असो, माझे तोंड यशाचे असो, माझे केस आणि दाढी तेजाचे असो; माझा श्वास राजा असो, अमरत्व असो; माझे डोळे सम्राट असो, माझे कान तेजस्वी असो.
जिह्वा मे भद्रं वाङ् महो मनो मन्युः स्वराड् भामः । मोदाः प्रमोदा ऽ अङ्गुलीर् अङ्गानि मित्रं मे सहः
माझी जीभ शुभ होवो, माझं बोलणं मोठं आणि प्रभावी असो, माझं मन स्वाधीन असो, माझा राग संयमित असो, माझं तेज उजळ असो. मला आनंद आणि समाधान मिळो; माझ्या बोटांना आणि अंगांना बळ मिळो; मित्र माझ्यासोबत असो; आणि मला शक्ती लाभो.
बाहू मे बलम् इन्द्रियꣳ हस्तौ मे कर्म वीर्यम् । आत्मा क्षत्रम् उरो मम
माझ्या बाहूंना बळ आणि सामर्थ्य लाभो; माझ्या हातांना कृती आणि शौर्य साध्य होवो. माझ्या आत्म्यात कुलीनपणा असो; माझं छाती ठाम आणि मजबूत असो.
पृष्टीर् मे राष्ट्रम् उदरम् अꣳसौ ग्रीवाश् च श्रोणी । ऊरू ऽ अरत्नी जानुनी विशो मे ऽङ्गानि सर्वतः
माझ्या पाठीला राज्यासारखी स्थिरता लाभो, पोटाला आधार मिळो, खांदे आणि मान मजबूत असो, कंबर स्थिर असो. माझ्या मांड्या, गुडघे आणि पाय मजबूत असो; माझ्या सर्व अंगांचं सर्वत्र रक्षण होवो.
नाभिर् मे चित्तं विज्ञानं पायुर् मे ऽपचितिर् भसत् । आनन्दनन्दाव् आण्डौ मे भगः सौभाग्यं पसः । जङ्घाभ्यां पद्भ्यां धर्मो ऽस्मि विशि राजा प्रतिष्ठितः
माझ्या नाभीमध्ये विचार आणि समजूत असो; गुदद्वार शुद्धतेचं स्थान असो. माझ्या वीर्याशयात आनंद आणि परमानंद वास करो; जननेंद्रियात भाग्य आणि समृद्धी असो. माझ्या पाय आणि पायांच्या बोटांतून मी धर्मात स्थिर राहो, लोकांमध्ये राजा म्हणून प्रतिष्ठित होवो.
प्रति क्षत्रे प्रति तिष्ठामि राष्ट्रे प्रत्य् अश्वेषु प्रति तिष्ठामि गोषु । प्रत्य् अङ्गेषु प्रति तिष्ठाम्य् आत्मन् प्रति प्राणेषु क्षत्रे प्रति तिष्ठामि पुष्टे प्रति द्यावापृथिव्योः प्रति तिष्ठामि
मी कुलीनपणात, राज्यात, घोड्यांमध्ये, गायींमध्ये ठामपणे उभा राहतो. प्रत्येक अंगात, आत्म्यात, श्वासांमध्ये, कुलीनपणात, पोषणात, आकाश आणि पृथ्वीमध्ये मी ठामपणे उभा राहतो.
त्रया देवा ऽ एकादश त्रयस्त्रिꣳशाः सुराधसः । बृहस्पतिपुरोहिता देवस्य सवितुः सवे । देवा देवैर् अवन्तु मा
तीन देव, अकरा, तेहेतीस, हे सर्व शुभ देव, बृहस्पती यांचा पुरोहित म्हणून, आणि सविता देवाच्या सामर्थ्याने—हे सर्व देव आणि इतर देव मला रक्षण करो.
प्रथमा द्वितीयैर् द्वितीयास् तृतीयैस् तृतीयाः सत्येन सत्यं यज्ञेन यज्ञो यजुर्भिर् यजूꣳषि सामभिः सामान्य् ऋग्भिर् ऋचः पुरोनुऽवाक्याभिः पुरोऽनुवाक्या याज्याभिर् याज्या वषट्कारैर् वषट्कारा ऽ आहुतिभिर् आहुतयो मे कामान्त् सम् अर्धयन्तु भूः स्वाहा
पहिलं दुसऱ्यांसोबत, दुसरं तिसऱ्यांसोबत, तिसरं सत्याशी; सत्य सत्यासोबत, यज्ञ यज्ञासोबत, यजुर्वेद यजुर्वेदासोबत, सामवेद सामवेदासोबत, ऋग्वेद ऋग्वेदासोबत, पूर्वारंभिक स्तोत्रांसोबत, मुख्य स्तोत्रांसोबत, याज्ञिक गीतांसोबत, वषट्कारांसोबत, आहुतींसोबत—माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होवोत. पृथ्वी, स्वाहा.
लोमानि प्रयतिर् मम त्वङ् म ऽ आनतिर् आगतिः । माꣳसं म ऽ उपनतिर् वस्व् अस्थि मज्जा म ऽ आनतिः
माझे केस सज्जता असोत, माझी त्वचा नम्रता आणि जवळीक असो; माझं मांस संपत्ती मिळविण्याचं साधन असो; माझी हाडं आणि मज्जा आदरभाव असो.
यद् देवा देवहेडनं देवासश् चकृमा वयम् । अग्निर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः
देवतांनो, जर आम्ही देवांवर काही अपराध केला असेल, तर अग्नी आम्हाला त्या सर्व पापांपासून आणि संकटांपासून मुक्त करो.
यदि दिवा यदि नक्तम् एनाꣳसि चकृमा वयम् । वायुर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः
दिवसा किंवा रात्री आम्ही काही अपराध केला असेल, तर वायू आम्हाला त्या सर्व पापांपासून आणि संकटांपासून मुक्त करो.
यदि जाग्रद् यदि स्वप्न ऽ एनाꣳसि चकृमा वयम् । सूर्यो मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अꣳहसः
जागेपणी किंवा झोपेत आम्ही काही अपराध केला असेल, तर सूर्य आम्हाला त्या सर्व पापांपासून आणि संकटांपासून मुक्त करो.
यद् ग्रामे यद् अरण्ये यत् सभायां यद् इन्द्रिये । यच्छूद्रे यद् अर्ये यद् एनश् चकृमा वयं यद् एकस्याधि धर्मणि तस्यावयजनम् असि
गावात, जंगलात, सभेत, इंद्रियांमध्ये, शूद्रांमध्ये किंवा आर्यांमध्ये, किंवा आपल्या कर्तव्याच्या बाबतीत आम्ही जो अपराध केला असेल, तो दूर होवो.
यद् आपो ऽ अघ्न्या ऽ इति वरुणेति शपामहे ततो वरुण नो मुञ्च । अवभृथ निचुम्पुण निचेरुर् असि निचुम्पुणः । अव देवैर् देवकृतम् एनो ऽयक्ष्य् अव मर्त्यैर् मर्त्यकृतम् । पुरुराव्णो देव रिषस् पाहि
पाण्यात जे काही आहे, हे अघ्न्या, हे वरुणा, आम्ही तुझं स्मरण करतो; त्या सर्वातून, वरुणा, आम्हाला मुक्त कर. तू अपवित्रता दूर करणारा आहेस, शुद्ध करणारा आहेस. देवांनी केलेलं आणि माणसांनी केलेलं पाप दूर कर. अनेक दान देणाऱ्या देव, आम्हाला संकटांपासून वाचव.
समुद्रे ते हृदयम् अप्स्व् अन्तः सं त्वा विशन्त्व् ओषधीर् उतापः । सुमित्रिया न ऽ आप ऽ ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः
तुझं हृदय समुद्रात, पाण्याच्या खोलवर असो; औषधी आणि पाणी तुझ्यात प्रवेश करो. पाणी आणि औषधी आमच्यासाठी मैत्रीपूर्ण असो; जे आम्हाला द्वेष करतात आणि ज्यांना आम्ही द्वेष करतो, त्यांच्यासाठी ते प्रतिकूल असो.
द्रुपदाद् इव मुमुचानः स्विन्नः स्नातो मलाद् इव । पूतं पवित्रेणेवाज्यम् आपः शुन्धन्तु मैनसः
जसं बेड्या तुटल्यावर माणूस मुक्त होतो, जसं स्नानानंतर घाम आणि मळ धुतला जातो, जसं शुद्ध पात्रातून तूप शुद्ध केलं जातं, तसं पाणी माझ्या अपवित्रतेचं शुद्धीकरण करो.
उद् वयं तमसस् परि स्वः पश्यन्त ऽ उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम्
आम्ही अंधारातून वर आलो आहोत, आता आम्ही वरचं तेज पाहतो; आम्ही देवांमध्ये सूर्यदेवाकडे पोहोचलो आहोत, त्या सर्वोच्च प्रकाशात.
अपो ऽ अद्यान्व् अचारिषꣳ रसेन सम् असृक्ष्महि । पयस्वान् अग्न ऽ आगमं तं मा सꣳ सृज वर्चसा प्रजया च धनेन च
आज मी पाण्याजवळ आलो आहे; त्यांच्या सारासोबत आम्ही एकत्र प्रवाहित झालो आहोत. दूधाने समृद्ध असलेल्या पाण्यांनो, मी तुमच्याकडे आलो आहे; मला तेज, संतती आणि संपत्ती द्या.
एधोऽस्य् एधिषीमहि । समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि । समाववर्ति पृथिवी सम् उषाः सम् उ सूर्यः । सम् उ विश्वम् इदं जगत् । वैश्वानरज्योतिर् भूयासं विभून् कामान् व्यश्नवै भूः स्वाहा
तू प्रज्वलित हो, आम्ही तुला प्रज्वलित करतो. तू इंधन आहेस, तू तेज आहेस; तेज माझ्यात भर. पृथ्वी, उषा आणि सूर्य एकत्र असो; हे संपूर्ण जग एकत्र असो. मी वैश्वानर तेजाचा प्रकाश होवो, सर्व इच्छा मला मिळोत. पृथ्वी, स्वाहा.
अभ्यादधामि समिधम् अग्ने व्रतपते त्वयि । व्रतं च श्रद्धां चोपैमीन्धे त्वा दीक्षितोऽअहम्
हे अग्नि, व्रतांचा अधिपती, मी तुझ्यावर समिध ठेवतो. माझे व्रत आणि श्रद्धा मी तुझ्यात अर्पण करतो. मी दीक्षित होऊन तुला प्रज्वलित करतो.
यत्र ब्रह्म च क्षत्रं च सम्यञ्चो चरतः सह । तं लोकं पुण्यं प्रज्ञेषं यत्र देवाः सहाग्निना
जिथे ब्रह्म आणि क्षत्रिय एकत्र, सलोख्याने वावरतात, तो लोक पवित्र आणि ज्ञानाने परिपूर्ण असतो, जिथे देवता अग्निसह वास करतात.