इदं उत्तरात् स्वः । तस्य श्रोत्रꣳ सौवम् । शरच् छ्रौत्री । अनुष्टुप् शारदी । अनुष्टुभ ऽ ऐडम् । ऐडान् मन्थी । मन्थिन ऽ एकविꣳशः ऽ । एकविꣳशाद् वैराजम् । विश्वामित्र ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः
हे उत्तरेकडील स्वर्ग आहे. त्याचे कान सौम्य गान आहे. शरद ऋतू हे त्याचे कान आहे. शारदी छंद म्हणजे अनुष्टुप् आहे. अनुष्टुप् म्हणजे ऐड आहे. ऐड म्हणजे मंथन करणारा आहे. मंथन करणारा एकवीस आहे. एकवीसापासून वैराज निर्माण होते. विश्वामित्र ऋषी आहेत. प्रजापतीने तुला घेतले आहे, त्या तुझ्या साह्याने मी प्रजांसाठी हे कान घेतो.
इयं उपरि मतिः । तस्यै वाङ् मात्या । हेमन्तो वाच्यः । पङ्क्तिर् हैमन्ती । पङ्क्त्यै निधनवत् । निधनवत ऽ आग्रयणः । आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ । त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशाभ्याꣳ शाक्वररैवते । विश्वकर्म ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः । [ लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् । ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः । इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ ]???
ध्रुवक्षितिर् ध्रुवयोनिर् ध्रुवासि ध्रुवं योनिम् आ सीद साधुया । उख्यस्य केतुं प्रथमं जुषाणा । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
तू स्थिर पृथ्वी आहेस, स्थिर गर्भ आहेस; तू स्थिर आहेस, चांगुलपणाने स्थिर गर्भात बस. जुळलेल्या यज्ञाचा श्रेष्ठ ध्वज स्वीकार. अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
कुलायिनी घृतवती पुरंधिः स्योने सीद सदने पृथिव्याः । अभि त्वा रुद्रा वसवो गृणन्त्व् इमा ब्रह्म पीपिहि सौभगाय । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
घृतयुक्त, संपन्न, सर्वांना देणारी, घरटी बांधणारी, पृथ्वीच्या आसनावर सुखाने बस. रुद्र आणि वसु तुला स्तुती करो; या प्रार्थना सौभाग्यासाठी राख. अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
स्वैर् दक्षैर् दक्षपितेह सीद देवानाꣳ सुम्ने बृहते रणाय । पितेवैधि सूनव ऽ आ सुशेवा स्वावेशा तन्वा सं विशस्व । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
स्वतःच्या सामर्थ्याने, कौशल्याच्या पित्याप्रमाणे, देवांच्या मोठ्या कृपेत विजयासाठी येथे बस. जसा पिता मुलांना असतो, तसा सौम्य हो, आपल्या देहाने सर्वांमध्ये सामील हो. अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
पृथिव्याः पुरीषम् अस्य् अप्सो नाम तां त्वा विश्वे ऽ अभि गृणन्तु देवाः । स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणा यजस्व । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
तू पृथ्वीचा ओलावा आहेस, तुझे नाव पाणी आहे; सर्व देव तुला स्तुती करो. स्तोत्रांनी गौरवलेली, घृतयुक्त, येथे बस; आम्हाला संततीसह संपत्ती दे. अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
अदित्यास् त्वा पृष्ठे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य धर्त्रीं विष्टम्भनीं दिशामधिपत्नीं भुवनानामूर्मिर् द्रप्सो ऽ अपाम् असि विश्वकर्मा त ऽ ऋषिः । अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
आदित्यांनो, मी तुला पाठीवर बसवतो, तू अंतरिक्षाची धारक, आधार, दिशा आणि जगाची मालकीण, लाट, पाण्याचा थेंब आहेस; तू विश्वकर्मा ऋषी आहेस. अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
शुक्रश् च शुचिश् च ग्रीष्माव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः । ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे ग्रैष्माव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम्
प्राणं मे पाहि । अपानं मे पाहि । व्यानं मे पाहि । चक्षुर् म ऽ उर्व्या वि भाहि । श्रोत्रं मे श्लोकय । अपः पिन्व । ओषधीर् जिन्व । द्विपाद् अव । चतुष्पात् पाहि । दिवो वृष्टिम् एरय
माझा प्राण राख. माझा अपान राख. माझा व्यान राख. माझे डोळे पृथ्वीवर उजळू दे. माझे कान प्रसिद्ध होवोत. पाणी समृद्ध होवो. औषधी बळकट होवोत. दोन पायांचे रक्षण कर. चार पायांचे रक्षण कर. आकाशातून पाऊस पाड.
मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दः । क्षत्रं वयो मयंदं छन्दः । विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दः । विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दः । वस्तो वयो विवलं छन्दः । वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः । पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः । व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्टं छन्दः । सिꣳहो वयश् छदिश् छन्दः । पष्ठवाड् वयो बृहती छन्दः । ऽ उक्षा वयः ककुप् छन्दः । ऽ ऋषभो वयः सतोबृहती छन्दः
अनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दः । धेनुर् वयो जगती छन्दः । त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दः । दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः । पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दः । त्रिवत्सो वय ऽ उष्णिक् छन्दः । तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः । [ लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् । ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः । इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ ]???
शेपूट नसलेला बैल म्हणजे वय, पंक्ति, छंद. गाय म्हणजे वय, जगती, छंद. तीन वर्षांचा म्हणजे वय, त्रिष्टुप्, छंद. दोन वर्षांचा म्हणजे वय, विराट्, छंद. पाच वर्षांचा म्हणजे वय, गायत्री, छंद. तीन वासरांचा म्हणजे वय, उष्णिक्, छंद. चार वर्षांचा म्हणजे वय, अनुष्टुप्, छंद.
इन्द्राग्नी ऽ अव्यथमानाम् इष्टकां दृꣳहतं युवम् । पृष्ठेन द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षं च विबाधसे
इंद्र आणि अग्नी, तुम्ही ही इष्टका अढळ करा. तिच्या पाठीवरून तुम्ही द्यावा, पृथ्वी आणि अंतरिक्षाला आधार देता.
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यचस्वतीं प्रथस्वतीम् अन्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षं दृꣳहान्तरिक्षं मा हिꣳसीः । विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय । वायुष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद
विश्वकर्मा तुला अंतरिक्षाच्या पाठीवर, तेजस्वी आणि विस्तारलेली, बसवो. अंतरिक्ष धरा, स्थिर कर आणि त्याला इजा करू नकोस. सर्वांसाठी, प्राण, अपान, व्यान, उदान, स्थैर्य आणि आचरणासाठी. वायू तुला मोठेपणाने, कल्याणाने, कवचाने, शांततेने राखो; त्या देवत्वासह, अङ्गिरस, स्थिर बसा.
राज्ञ्य् असि प्राची दिक् । विराड् असि दक्षिणा दिक् । सम्राड् असि प्रतीची दिक् । स्वराड् अस्य् उदीची दिक् । अधिपत्न्य् असि बृहती दिक्
तू राणी आहेस, पूर्व दिशा. तू विराट् आहेस, दक्षिण दिशा. तू सम्राज्ञी आहेस, पश्चिम दिशा. तू स्वराड आहेस, उत्तर दिशा. तू अधिपती आहेस, महान दिशा.
विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीम् । विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ । वायुष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद
विश्वकर्मा तुला अंतरिक्षाच्या पाठीवर, प्रकाशमान, बसवो. सर्वांसाठी, प्राण, अपान, व्यान, सर्व प्रकाश दे. वायू तुझा अधिपती आहे; त्या देवत्वासह, अङ्गिरस, स्थिर बसा.
नभश् च नभस्यश् च वार्षिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः । ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वार्षिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमानाऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम्
इषश् चोर्जश् च शारदाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः । ये ऽ अग्नयः समनसोऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे शारदाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽइन्द्रम् इव देवाऽ अभिसं विशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम्
आयुर् मे पाहि । प्राणं मे पाहि । अपानं मे पाहि । व्यानं मे पाहि । चक्षुर् मे पाहि । श्रोत्रं मे पाहि । वाचं मे पिन्व । मनो मे जिन्व । आत्मानं मे पाहि । ज्योतिर् मे यच्छ
माझं आयुष्य राख. माझा श्वास राख. माझा अपान राख. माझा व्यान राख. माझं डोळं राख. माझं कान राख. माझं बोलणं वाढव. माझं मन बळकट कर. माझं आत्मा राख. मला प्रकाश दे.
मा छन्दः । प्रमा छन्दः । प्रतिमा छन्दः । ऽ अस्रीवयश् छन्दः । पङ्क्तिश् छन्दः । ऽ उष्णिक् छन्दः । बृहती छन्दः । ऽअनुष्टुप् छन्दः । विराट् छन्दः । गायत्री छन्दः । त्रिष्टुप् छन्दः । जगती छन्दः
मा छंद, प्रमाछंद, प्रतिमा छंद, अश्रीवय छंद, पंक्ति छंद, उष्णिक छंद, बृहती छंद, अनुष्टुप छंद, विराट छंद, गायत्री छंद, त्रिष्टुप छंद, जगती छंद.
पृथिवी छन्दः । ऽअन्तरिक्षं छन्दः । द्यौश् छन्दः । समाश् छन्दः । नक्षत्राणि छन्दः । वाक् छन्दः । मनश् छन्दः । कृषिश् छन्दः । हिरण्यं छन्दः । गौश् छन्दः । ऽअजा छन्दः । ऽअश्वश् छन्दः
पृथ्वी छंद आहे. आकाश छंद आहे. द्यौ छंद आहे. वर्ष छंद आहे. नक्षत्रं छंद आहेत. वाणी छंद आहे. मन छंद आहे. शेती छंद आहे. सोने छंद आहे. गाय छंद आहे. मेंढी छंद आहे. घोडा छंद आहे.
अग्निर् देवता । वातो देवता । सूर्यो देवता । चन्द्रमा देवता । वसवो देवता । रुद्रा देवता । ऽऽआदित्या देवता । मरुतो देवता । विश्वे देवा देवता । बृहस्पतिर् देवता । इन्द्रो देवता । वरुणो देवता
अग्नि देवता आहे. वायू देवता आहे. सूर्य देवता आहे. चंद्र देवता आहे. वसु देवता आहेत. रुद्र देवता आहेत. आदित्य देवता आहेत. मरुत देवता आहेत. सर्व देवता देवता आहेत. बृहस्पति देवता आहे. इंद्र देवता आहे. वरुण देवता आहे.
मूर्धासि राड् ध्रुवासि धरुणा धर्त्र्य् असि धरणी । आयुषे त्वा वर्चसे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा
तूच शिरोमणी आहेस, तूच राजा आहेस, तूच स्थिर आधार आहेस, धरून ठेवणारा आहेस, तूच पृथ्वी आहेस. आयुष्य, तेज, शेती आणि कल्याणासाठी मी तुला समर्पित करतो.
यवानां भागो ऽस्य् अयवानाम् आधिपत्यं प्रजा स्पृताश् चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमः । ऋभूणां भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यं भूतꣳ स्पृतं त्रयस्त्रिꣳश स्तोमः
तू ज्वारींचा भाग आहेस, ज्वारी नसलेल्यांचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, संततीचा स्पर्श आहे, चव्वेचाळीसवं स्तोत्र आहे. तू ऋभूंचा भाग आहेस, सर्व देवतांचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, भूतांचा स्पर्श आहे, तैंतीसवं स्तोत्र आहे.
सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषो सि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः । ये ऽ अग्नयः समनसो न्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे हैमन्तिकाव् ऋतू ऽ अभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम्
एकयास्तुवत प्रजा ऽ अधीयन्त प्रजापतिर् अधिपतिर् आसीत् । तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् । पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानां पतिर् अधिपतिर् आसीत् । सप्तभिर् अस्तुवत सप्त ऋषयो ऽसृज्यन्त धाताधिपतिर् आसीत्
एका स्तोत्राने संतती निर्माण झाली; प्रजापती अधिपती झाला. तीन स्तोत्रांनी ब्रह्म निर्माण झालं; बृहस्पति अधिपती झाला. पाच स्तोत्रांनी भूतं निर्माण झाली; भूतांचा स्वामी अधिपती झाला. सात स्तोत्रांनी सात ऋषी निर्माण झाले; धात्याचा स्वामी अधिपती झाला.
ही वरील बुद्धी आहे. तिची आई म्हणजे वाणी आहे. हेमंत ऋतू वाणीचा काळ आहे. हेमंती छंद म्हणजे पंक्ति आहे. पंक्तीसोबत समाप्ती आहे. समाप्तीबरोबर आग्रयण आहे. आग्रयणापासून एकोणचाळीस येतात. त्या एकोणचाळीसांपासून शाक्वरी आणि रैवती येतात. विश्वकर्मा ऋषी आहेत. प्रजापतीने तुला घेतले आहे, त्या तुझ्या साह्याने मी प्रजांसाठी वाणी घेतो.
शुक्र आणि शुचि हे ग्रीष्म ऋतू आहेत; तू अग्नीचा अंतर्युक्त बंध आहेस. द्यावा आणि पृथ्वी तयार होवोत, पाणी आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी वेगळे तयार होवोत, श्रेष्ठत्व आणि दृढ व्रतांसह. जे अग्नी द्यावा आणि पृथ्वीमध्ये एकत्र आहेत, हे ग्रीष्म ऋतू तयार होत आहेत, देवगण इंद्राप्रमाणे प्रवेश करो. त्या देवत्वासह, अङ्गिरस, स्थिरपणे बसा.
सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा । सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा । सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजू रुद्रैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा । सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् आदित्यैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा । सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् विश्वैर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा
ऋतूंसह, रूपांसह, देवांसह, गर्भपालकांसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत. ऋतूंसह, रूपांसह, वसूंनी, देवांसह, गर्भपालकांसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत. ऋतूंसह, रूपांसह, रुद्रांसह, देवांसह, गर्भपालकांसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत. ऋतूंसह, रूपांसह, आदित्यांसह, देवांसह, गर्भपालकांसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत. ऋतूंसह, रूपांसह, सर्व देवांसह, देवांसह, गर्भपालकांसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विनी कुमार पुरोहित येथे तुला बसवोत.
मस्तक म्हणजे वय, प्रजापती, छंद. क्षत्र म्हणजे वय, मयंद, छंद. आधार म्हणजे वय, अधिपती, छंद. विश्वकर्मा म्हणजे वय, परमेष्ठी, छंद. वास्तु म्हणजे वय, विवल, छंद. बलवान म्हणजे वय, विशाल, छंद. पुरुष म्हणजे वय, तंद्रा, छंद. वाघ म्हणजे वय, अनाधृष्ट, छंद. सिंह म्हणजे वय, छदिश, छंद. पश्ठवाड म्हणजे वय, बृहती, छंद. वळू म्हणजे वय, ककुप्, छंद. ऋषभ म्हणजे वय, सतोबृहती, छंद.
नभ आणि नभस्य हे वर्षा ऋतू आहेत; तू अग्नीचा अंतर्युक्त बंध आहेस. द्यावा आणि पृथ्वी तयार होवोत, पाणी आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी वेगळे तयार होवोत, श्रेष्ठत्व आणि दृढ व्रतांसह. जे अग्नी द्यावा आणि पृथ्वीमध्ये एकत्र आहेत, हे वर्षा ऋतू तयार होत आहेत, देवगण इंद्राप्रमाणे प्रवेश करो. त्या देवत्वासह, अङ्गिरस, स्थिरपणे बसा.
इष आणि ऊर्ज हे शरद ऋतू आहेत; तू अग्नीचा अंतर्युक्त बंध आहेस. द्यावा आणि पृथ्वी तयार होवोत, पाणी आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी वेगळे तयार होवोत, श्रेष्ठत्व आणि दृढ व्रतांसह. जे अग्नी द्यावा आणि पृथ्वीमध्ये एकत्र आहेत, हे शरद ऋतू तयार होत आहेत, देवगण इंद्राप्रमाणे प्रवेश करो. त्या देवत्वासह, अङ्गिरस, स्थिरपणे बसा.
यन्त्री राड् यन्त्र्य् असि यमनी ध्रुवासि धरित्री । इषे त्वोर्जे त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा । लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् । ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः । इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम्
तूच नियंत्रक आहेस, तूच राजा आहेस, तूच आवरणारा आहेस, तूच स्थिर आहेस, आधार देणारा आहेस. पोषण, बळ, संपत्ती आणि भरभराटीसाठी मी तुला समर्पित करतो. जग भरून टाक, रिकामी जागा भर, स्थिर बस. इंद्र, अग्नि आणि बृहस्पति यांनी तुला या गर्भात स्थापित केलं. पृथ्वीवरच्या प्रिश्नी गायी त्याच्यासाठी सोम तयार करतात. देवांच्या जन्मावेळी, स्वर्गातील तीन तेजस्वी लोकांमध्ये जमाती होत्या. सर्वांनी आपल्या वाणीने समुद्रासारख्या विस्तार असलेल्या इंद्राचं स्तवन केलं, तो रथवानांमध्ये श्रेष्ठ आणि विजयानं खरा स्वामी आहे.
आशुर् त्रिवृत् । भान्तः पञ्चदशः । व्योमा सप्तदशः । धरुण ऽ एकविꣳशः । प्रतूर्तिर् अष्टादशः । तपो नवदशः । ऽअभीवर्तः सविꣳशः । वर्चो द्वाविꣳशः । संभरणस् त्रयोविꣳशः । योनिश् चतुर्विꣳशः । गर्भाः पञ्चविꣳशः । ऽ ओजस् त्रिणवः । क्रतुर् एकत्रिꣳशः । प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिꣳशः । ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिꣳशः । नाकः षट्त्रिꣳशः । विवर्तो ष्टाचत्वारिꣳशः । धर्त्रं चतुष्टोमः
तीव्रता तीन प्रकारची आहे. तेज पंधरा प्रकारचं आहे. आकाश सतराप्रकारचं आहे. आधार एकवीस प्रकारचा आहे. ओघ अठरा प्रकारचा आहे. ताप नऊदश प्रकारचा आहे. परत येणं सव्वीस प्रकारचं आहे. तेज दोनवीस प्रकारचं आहे. संकलन तेवीस प्रकारचं आहे. गर्भ चोवीस प्रकारचा आहे. बीज पंचवीस प्रकारचं आहे. ओज त्रेचाळीस प्रकारचं आहे. संकल्प एकतीस प्रकारचा आहे. पाया तैंतीस प्रकारचा आहे. ब्रध्नाचं विस्तार चौतीस प्रकारचं आहे. शिखर छत्तीस प्रकारचं आहे. फिरणं अठ्ठेचाळीस प्रकारचं आहे. धारक चार प्रकारचा आहे.
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया ऽ आधिपत्यं ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोमः । इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रꣳ स्पृतं पञ्चदशः स्तोमः । नृचक्षसां भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रꣳ स्पृतꣳ सप्तदशः स्तोमः । मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वात स्पृत ऽएकविꣳश स्तोमः
तू अग्नीचा भाग आहेस, दीक्षा तुझ्या अधिपत्याखाली आहे, ब्रह्माचा स्पर्श आहे, त्रिवृत स्तोत्र आहे. तू इंद्राचा भाग आहेस, विष्णूचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, क्षत्रियत्वाचा स्पर्श आहे, पंधरावं स्तोत्र आहे. तू पुरुषदृष्टींचा भाग आहेस, धात्याचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, जन्मदात्याचा स्पर्श आहे, सतरावं स्तोत्र आहे. तू मित्राचा भाग आहेस, वरुणाचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, आकाशातील पाऊस, वाऱ्याचा स्पर्श आहे, एकवीसवं स्तोत्र आहे.
वसूनां भागो ऽसि रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विꣳश स्तोमः । आदित्यानां भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भा स्पृताः पञ्चविꣳश स्तोमः । अदित्यै भागो ऽसि पूष्ण ऽ आधिपत्यम् ओज स्पृतं त्रिणव स्तोमः । देवस्य सवितुर् भागो ऽसि बृहस्पतेर् आधिपत्यꣳ समीचीर् दिश स्पृताश् चतुष्टोम स्तोमः
तू वसूंना भाग आहेस, रुद्रांचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, चतुष्पादांचा स्पर्श आहे, चोवीसवं स्तोत्र आहे. तू आदित्यांचा भाग आहेस, मरुतांचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, गर्भांचा स्पर्श आहे, पंचवीसवं स्तोत्र आहे. तू अदितीचा भाग आहेस, पूषणाचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, ओजाचा स्पर्श आहे, त्रेचाळीसवं स्तोत्र आहे. तू सवितृ देवाचा भाग आहेस, बृहस्पतीचं अधिपत्य तुझ्याकडे आहे, शुभ दिशांचा स्पर्श आहे, चतु:स्तोत्र आहे.
सह आणि सहस्य, हे दोन हिवाळी ऋतू, तुम्ही अग्नीचं अंतरंग आलिंगन आहात; द्यावपृथ्वी तयार होवोत, पाणी आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी वेगळे तयार होवोत, श्रेष्ठतेने, व्रत पाळून. जे अग्नी द्यावपृथ्वीमध्ये एकरूप आहेत, हे दोन हिवाळी ऋतू तयार होत आहेत, देवांनी इंद्रासारखे प्रवेश करावा; त्या देवत्वासह, अंगिरस, स्थिर बसा.