चतुःस्रक्तिर् नाभिर् ऋतस्य सप्रथाः स नो विश्वायुः सप्रथाः स नः सर्वायुः सप्रथाः । अप द्वेषो ऽ अप ह्वरो ऽन्यव्रतस्य सश्चिम
चार फुलांची माळ, सत्याचा केंद्रबिंदू, जी सर्वत्र पसरली आहे — ती आमच्या सर्व आयुष्यासाठी लाभो, तीच सर्व आयुष्य आम्हाला मिळो. द्वेष जावो, हानी जावो, वेगळ्या व्रत असणाऱ्यापासून दूर जावो, आपण सर्वजण एकत्र राहूया.
घर्मैतत् ते पुरीषं तेन वर्धस्व चा च प्यायस्व । वर्धिषीमहि च वयम् आ च प्यासिषीमहि
ही उष्णता तुझं सार आहे; त्याने तू वाढ आणि तृप्त हो. आम्हीही वाढू, आम्हीही तृप्त होऊ.
अचिक्रदद् वृषा हरिर् महान् मित्रो न दर्शतः । सꣳ सूर्येण दिद्युतद् उदधिर् निधिः
तो बलाढ्य वृषभ, पिवळसर आणि महान, मित्रासारखा सर्वांना दिसणारा गर्जला; सूर्याबरोबर तो चमकला, समुद्र, तो खजिना.
सुमित्रिया न ऽ आप ऽ ओषधयः सन्तु दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः
पाणी आणि औषधी आपल्याशी चांगल्या सोबत्यांसारख्या मैत्रीपूर्ण राहोत; जे आपल्यावर द्वेष करतात आणि ज्यांच्यावर आपण रागावतो, त्यांच्याशी त्या वैरभावाने वागोत.
उद् वयं तमसस् परि स्वः पश्यन्त ऽ उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम्
आपण अंधारातून प्रकाशाकडे गेलो, वरचं जग पाहिलं; आपण देवांमधला देव, सूर्य, तो सर्वोच्च प्रकाश गाठला.
एधो ऽस्य् एधिषीमहि । समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि
तुझं इंधन आम्ही प्रज्वलित करू; तूच इंधन आहेस, तूच तेज आहेस — ते तेज माझ्यात ठेव.
यावती द्यावापृथिवी यावच् च सप्त सिन्धवो वितस्थिरे । तावन्तम् इन्द्र ते ग्रहमूर्जा गृह्णाम्य् अक्षितं मयि गृह्णाम्य् अक्षितम्
जितकी ही आकाश आणि पृथ्वी मोठी, जितके सात नद्या पसरल्या आहेत, तितकीच मोठी, हे इंद्रा, मी तुझी शक्तीची मात्रा घेतो, ती कधीच कमी होऊ नये, ती मी माझ्यात घेतो, ती कधीच कमी होऊ नये.
मयि त्यद् इन्द्रियं बृहन् मयि दक्षो मयि क्रतुः । घर्मस् त्रिशुग् वि राजति विराजा ज्योतिषा सह ब्रह्मणा तेजसा सह
ती महान शक्ती माझ्यात असो, कौशल्य माझ्यात असो, दृढ निश्चय माझ्यात असो. त्रिकाळ उष्णता तेजाने, ब्रह्मतेजाने, प्रकाशाने उजळून निघते.
पयसो रेत ऽ आभृतं तस्य दोहम् अशीमह्य् उत्तराम्-उत्तराꣳ समाम् । त्विषः संवृक् क्रत्वे दक्षस्य ते सुषुम्णस्य ते सुषुम्णाग्निहुतः । इन्द्रपीतस्य प्रजापतिभक्षितस्य मधुमत ऽ उपहूत ऽ उपहूतस्य भक्षयामि
दुधाचं सार आपण घेतलं; त्याचं दान आपण वर्षानुवर्षे प्यावं. तुझी ऊर्जा, तुझी इच्छा, तुझं कौशल्य, तुझी कृपा, तुझ्या कृपादानाची अग्निहोत्र, इंद्राने प्यायलेली, प्रजापतीने खाल्लेली, मधुर, बोलावलेली — मी ते खातो.
स्वाहा प्राणेभ्यः साधिपतिकेभ्यः । पृथिव्यै स्वाहा । अग्नये स्वाहा । अन्तरिक्षे स्वाहा । वायवे स्वाहा । दिवे स्वाहा । सूर्याय स्वाहा
स्वाहा प्राणांना, त्यांच्या अधिपतींसह; पृथ्वीला स्वाहा; अग्नीला स्वाहा; आकाशमधील जागेला स्वाहा; वायुला स्वाहा; आकाशाला स्वाहा; सूर्याला स्वाहा.
दिग्भ्यः स्वाहा । चन्द्राय स्वाहा । नक्षत्रेभ्यः स्वाहा । अद्भ्यः स्वाहा । वरुणाय स्वाहा । नाभ्यै स्वाहा । पूताय स्वाहा
दिशांना स्वाहा; चंद्राला स्वाहा; नक्षत्रांना स्वाहा; पाण्यांना स्वाहा; वरुणाला स्वाहा; नाभीला स्वाहा; शुद्धतेला स्वाहा.
वाचे स्वाहा । प्राणाय स्वाहा । प्राणाय स्वाहा । चक्षुषे स्वाहा । चक्षुषे स्वाहा । श्रोत्राय स्वाहा । श्रोत्राय स्वाहा
वाणीला स्वाहा; प्राणाला स्वाहा; प्राणाला स्वाहा; डोळ्यांना स्वाहा; डोळ्यांना स्वाहा; कानांना स्वाहा; कानांना स्वाहा.
मनसः कामम् आकूतिं वाचः सत्यम् अशीय । पशूनाꣳ रूपम् अन्नस्य रसो यशः श्रीः श्रयतां मयि स्वाहा ॥ 5 प्रजापतिः संभ्रियमाणः सम्राट् संभृतो वैश्वदेवः सꣳसन्नो घर्मः प्रवृक्तस् तेज ऽ उद्यत ऽ आश्विनः पयस्या नीयमाने पौष्णो विष्यन्दमाने मारुतः क्लथन् । मैत्रः शरसि संताय्यमाने वायव्यो ह्रियमाण ऽ आग्नेयो हूयमानो वाग्घुतः
मनाच्या इच्छेला, वाणीच्या संकल्पाला, वाणीच्या सत्याला मी प्राप्त होऊ; जनावरांचं रूप, अन्नाचा रस, कीर्ती, संपत्ती माझ्यात नांदो. स्वाहा.
सविता प्रथमे ऽहन्न् अग्निर् द्वितीये वायुस् तृतीय ऽ आदित्यश् चतुर्थे चन्द्रमाः पञ्चम ऽ ऋतुः षष्ठे मरुतः सप्तमे बृहस्पतिर् अष्टमे । मित्रो नवमे वरुणो दशम ऽ इन्द्र ऽ एकादशे विश्वे देवा द्वादशे
पहिल्या दिवशी सविता, दुसऱ्या दिवशी अग्नी, तिसऱ्या दिवशी वायु, चौथ्या दिवशी आदित्य, पाचव्या दिवशी चंद्र, सहाव्या दिवशी ऋतु, सातव्या दिवशी मरुत, आठव्या दिवशी बृहस्पति; नवव्या दिवशी मित्र, दहाव्या दिवशी वरुण, अकराव्या दिवशी इंद्र, बाराव्या दिवशी सर्व देवता.
उग्रश् च भीमश् च ध्वान्तश् च धुनिश् च । सासह्वाꣳश् चाभियुग्वा च विक्षिपः स्वाहा ॥ 39. 8 अग्निꣳ हृदयेनाशनिꣳ हृदयाग्रेण पशुपतिं कृत्स्नहृदयेन भवं यक्ना । शर्वं मतस्नाभ्याम् ईशानं मन्युना महादेवम् अन्तःपर्शव्येनोग्रं देवं वनिष्ठुना वसिष्ठहनुः शिङ्गीनि कोश्याभ्याम्
भीषण, भयंकर, अंधार, हलवणारा; विजयी, आक्रमक, विखुरणारा — स्वाहा.
उग्रं लोहितेन मित्रꣳ सौव्रत्येन रुद्रं दौर्व्रत्येनेन्द्रं प्रक्रीडेन मरुतो बलेन साध्यान् प्रमुदा । भवस्य कण्ठ्यꣳ रुद्रस्यान्तःपार्श्व्यं महादेवस्य यकृच् छर्वस्य वनिष्ठुः पशुपतेः पुरीतत्
भीषण लाल रंगाचा, मित्र चांगल्या व्रताचा, रुद्र वाईट व्रताचा, इंद्र खेळात, मरुत शक्तीने, साध्य आनंदाने; भवाचा गळा, रुद्राचा पार्श्व, महादेवाचं यकृत, शर्वाचा पाठ, पशुपतीचं पोट.
लोमभ्यः स्वाहा लोमभ्यः स्वाहा त्वचे स्वाहा त्वचे स्वाहा लोहिताय स्वाहा लोहिताय स्वाहा मेदोभ्यः स्वाहा मेदोभ्यः स्वाहा । माꣳसेभ्यः स्वाहा माꣳसेभ्यः स्वाहा स्नावभ्यः स्वाहा स्नावभ्यः स्वाहास्थभ्यः स्वाहास्थभ्यः स्वाहा मज्जभ्यः स्वाहा मज्जभ्यः स्वाहा । रेतसे स्वाहा पायवे स्वाहा
केसांना स्वाहा, केसांना स्वाहा; त्वचेला स्वाहा, त्वचेला स्वाहा; लालेला स्वाहा, लालेला स्वाहा; मेदाला स्वाहा, मेदाला स्वाहा; मांसाला स्वाहा, मांसाला स्वाहा; स्नायूंना स्वाहा, स्नायूंना स्वाहा; हाडांना स्वाहा, हाडांना स्वाहा; मज्जेला स्वाहा, मज्जेला स्वाहा; वीर्याला स्वाहा, मलाला स्वाहा.
आयासाय स्वाहा प्रायासाय स्वाहा संयासाय स्वाहा वियासाय स्वाहोद्यासाय स्वाहा । शुचे स्वाहा शोचते स्वाहा शोचमानाय स्वाहा शोकाय स्वाहा
प्रयत्नाला स्वाहा, परिश्रमाला स्वाहा, एकत्र येण्याला स्वाहा, विभक्त होण्याला स्वाहा, उन्नतीला स्वाहा; शुद्धतेला स्वाहा, तेजाला स्वाहा, तेजस्वी असणाऱ्याला स्वाहा, दुःखाला स्वाहा.
तपसे स्वाहा तप्यते स्वाहा तप्यमानाय स्वाहा तप्ताय स्वाहा घर्माय स्वाहा । निष्कृत्यै स्वाहा प्रायश्चित्त्यै स्वाहा भेषजाय स्वाहा
तपासाठी स्वाहा, तप करणाऱ्याला स्वाहा, तप करत असणाऱ्याला स्वाहा, तप पूर्ण केलेल्याला स्वाहा, उष्णतेसाठी स्वाहा, पापक्षालनासाठी स्वाहा, प्रायश्चित्तासाठी स्वाहा, औषधासाठी स्वाहा.
यमाय स्वाहान्तकाय स्वाहा मृत्यवे स्वाहा ब्रह्मणे स्वाहा ब्रह्महत्यायै स्वाहा विश्वेभ्यो देवेभ्यः स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याꣳ स्वाहा
यमाला स्वाहा, अंतकाला स्वाहा, मृत्यूसाठी स्वाहा, ब्रह्माला स्वाहा, ब्रह्महत्येसाठी स्वाहा, सर्व देवांना स्वाहा, आकाश आणि पृथ्वीला स्वाहा.
{ईशावा.उप. काण्व1} ईशा वास्यम् इदꣳ सर्वं यत् किं च जगत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्य स्विद् धनम्
हे सर्व जग, जे काही हलते, ते सर्व परमेश्वराने व्यापलेले आहे. त्यागानेच त्याचा उपभोग करावा; दुसऱ्याच्या धनाची इच्छा करू नकोस.
{ईशावा.उप. काण्व2} कुर्वन्न् एवेह कर्माणि जिजीविषेच् छतꣳ समाः । एवं त्वयि नान्यथेतो ऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे
इथेच सतत कर्म करत, शंभर वर्षे जगायची इच्छा ठेवावी. हाच तुझ्यासाठी योग्य मार्ग आहे; असं केल्यावर कर्माचा दोष लागत नाही.
{ईशावा.उप. काण्व3} असुर्या नाम ते लोका ऽअन्धेन तमसावृताः । ताꣳस् ते प्रेत्यापि गच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः
ते लोक अंधाराने भरलेल्या असुर लोकांना जातात. स्वतःचा नाश करणारे, मृत्यूनंतर तिथेच पोहोचतात.
{ईशावा.उप. काण्व4} अनेजद् एकं मनसो जवीयो नैनद् देवा ऽ आप्नुवन् पूर्वम् अर्शत् । तद् धावतो ऽन्यान् अत्य् एति तिष्ठत् तस्मिन्न् अपो मातरिश्वा दधाति
तो एकच, हलत नसूनही, मनापेक्षा जलद आहे; देवसुद्धा त्याला गाठू शकले नाहीत, कारण तो त्यांच्यापूर्वीच गेला. तो स्थिर असूनही, धावणाऱ्यांनाही मागे टाकतो; त्याच्यात वारा पाणी ठेवतो.
{ईशावा.उप. काण्व5} तद् एजति तन् नैजति तद् दूरे तद् व् अन्तिके । तद् अन्तर् अस्य सर्वस्य तद् उ सर्वस्यास्य बाह्यतः
तो हलतो आणि हलत नाही; तो दूर आहे आणि जवळही आहे. तो या सर्वांच्या आत आहे आणि या सर्वांच्या बाहेरही आहे.
{ईशावा.उप. काण्व6} यस् तु सर्वाणि भूतान्य् आत्मन्न् एवानुपश्यति । सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न वि चिकित्सति
जो सर्व जीवांना स्वतःमध्ये पाहतो आणि सर्व जीवांमध्ये स्वतःला पाहतो, त्याला कधीच शंका वाटत नाही.
{ईशावा.उप. काण्व7} यस्मिन्त् सर्वाणि भूतान्य् आत्मैवाभूद् विजानतः । तत्र को मोहः कः शोक ऽ एकत्वम् अनुपश्यतः
ज्याला सर्व जीव आत्माच झाले आहेत असं कळलं आहे, त्याला एकत्व पाहताना मोह किंवा दुःख काहीच राहत नाही.
{ईशावा.उप. काण्व8} स पर्य् अगाच् छुक्रम् अकायम् अव्रणम् अस्नाविरꣳ शुद्धम् अपापविद्धम् । कविर् मनीषी परिभूः स्वयंभूर् याथातथ्यतो ऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः
तो सर्वत्र गेला आहे, तो शुद्ध, देहहीन, जखम नसलेला, स्नायू नसलेला, पवित्र, पापाला न लागणारा आहे; तो द्रष्टा, ज्ञानी, सर्वव्यापी, स्वयंभू आहे, आणि त्याने सर्व गोष्टी योग्य प्रकारे, चिरंतन काळासाठी ठरवल्या आहेत.
{ईशावा.उप. 9।काण्व12} अन्धं तमः प्र विशन्ति ये ऽसंभूतिम् उपासते । ततो भूय ऽ इव ते तमो य ऽ उ संभूत्याꣳ रताः
जे असंभूतीची उपासना करतात, ते अंधारात जातात; आणि जे संभूतीमध्ये रमतात, ते त्याहून अधिक अंधारात जातात.
{ईशावा.उप. 10।काण्व13} अन्यद् एवाहुः संभवाद् अन्यद् आहुर् असंभवात् । इति शुश्रुम धीराणां ये नस् तद् विचचक्षिरे
संभूतीपासून काही वेगळे मिळते, असंभूतीपासून काही वेगळे मिळते, असं शहाण्यांकडून आम्ही ऐकलं आहे, ज्यांनी आम्हाला ते समजावून सांगितलं.