दिवि पृष्टो ऽ अरोचताग्निर् वैश्वानरो बृहन् । क्ष्मया वृधान ऽ ओजसा चनोहितो ज्योतिषा बाधते तमः
अग्नी, वैश्वानर, आकाशात विशालतेने प्रकाशला आहे. पृथ्वीवर सामर्थ्याने वाढत, प्रज्वलित होऊन, तो आपल्या प्रकाशाने अंधार दूर करतो.
इन्द्राग्नी ऽ अपाद् इयं पूर्वागात् पद्वतीभ्यः । हित्वी शिरो जिह्वया वावदच् चरत् त्रिꣳशत् पदा न्य् अक्रमीत्
इंद्र आणि अग्नी, ही पाय नसलेली, कमळाच्या देठातून आली. डोके सोडून, तिने जिभेने बोलले, हलली आणि तीस पावले टाकली.
देवासो हि ष्मा मनवे समन्यवो विश्वे साकꣳ सरातयः । ते नो ऽ अद्य ते अपरं तुचे तु नो भवन्तु वरिवोविदः
सर्व देव एकत्रितपणे, मनुकरिता एकसंध झाले. ते आज आणि उद्या आमच्यासाठी असोत, ते आमच्यासाठी मार्गदर्शक ठरावेत.
अपाधमद् अभिशस्तीर् अशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्य् आभवत् । देवास् त ऽ इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण
इंद्राने शाप दूर केले, तो दुष्टांचा नाश करणारा आणि तेजस्वी झाला. देवांनी, हे इंद्र, तुझी मैत्री स्वीकारली, हे तेजस्वी, हे मरुतांचा समूह.
प्र व ऽ इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृत्रꣳ हनति वृत्रहा शतक्रतुर् वज्रेण शतपर्वणा
महान इंद्रासाठी मरुतांनी स्तोत्रांनी स्तुती करावी. वृताचा संहार करणारा, शंभर सामर्थ्याचा, शंभर सांध्यांचा वज्र घेऊन प्रहार करतो.
अस्येद् इन्द्रो वावृधे वृष्ण्यꣳ शवो मदे सुतस्य विष्णवि । अद्या तम् अस्य महिमानम् आयवो ऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा । [इमा ऽ उ त्वा । यस्यायम् । अयꣳ सहस्रम् । ऊर्ध्व ऽ ऊ षु णः ॥] (अ.वे. )
इंद्राचे सामर्थ्य वाढले आहे, त्याची वृषभासारखी ताकद, सोमपानाच्या आनंदात. आज त्याची महती, पुत्र पूर्वीप्रमाणे स्तुती करतात.
यज् जाग्रतो दूरम् उदैति दैवं तद् उ सुप्तस्य तथैवैति । दूरंगमं ज्योतिषां ज्योतिर् एकं तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्यावेळी आपण जागे असतो, तेव्हा जे दूरवर पोहोचतं आणि दिव्य असतं, तेच झोपेतही तसंच जातं. सर्व प्रकाशांमध्ये श्रेष्ठ असं एकमेव तेज, जे दूरदूर जातं — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
येन कर्माण्य् अपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदथेषु धीराः । यद् अपूर्वं यक्षम् अन्तः प्रजानां तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्याच्या जोरावर ज्ञानी आणि विचारशील लोक आपली कामं आणि यज्ञ करतात, आणि धीराने सभा सजवतात; जे अद्भुत आणि गूढ स्वरूप सर्व जीवांत आहे — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
यत् प्रज्ञानम् उत चेतो धृतिश् च यज् ज्योतिर् अन्तर् अमृतं प्रजासु । यस्मान् न ऽ ऋते किं चन कर्म क्रियते तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
जे विवेक, चेतना आणि धैर्य आहे; जे सर्व जीवांमध्ये अमर तेज आहे; ज्याशिवाय कोणतंच कर्म घडत नाही — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
येनेदं भूतं भुवनं भविष्यत् परिगृहीतम् अमृतेन सर्वम् । येन यज्ञस् तायते सप्तहोता तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्यामुळे हे सर्व जग, जे आहे आणि जे होणार आहे, अमरत्वाने व्यापलेलं आहे; ज्यामुळे सात यजमान यज्ञ चालवतात — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
यस्मिन्न् ऋचः साम यजूꣳषि यस्मिन् प्रतिष्ठिता रथनाभाव् इवाराः । यस्मिꣳश् चित्तꣳ सर्वम् ओतं प्रजानं तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्यात ऋच, साम आणि यजुर्वेद या जशा रथाच्या चाकातल्या ताऱ्यांसारख्या स्थिर आहेत; ज्यामध्ये सर्व जीवांची चेतना गुंफलेली आहे — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
सुषारथिर् अश्वान् इव यन् मनुष्यान् नेनीयते ऽभीशुभिर् वाजिन ऽ इव । हृत्प्रतिष्ठं यद् अजिरं जविष्ठं तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
जसा कुशल सारथी घोड्यांना लगामाने चालवतो, तसं ते मनुष्यांना मार्गदर्शन करतं; हृदयात स्थिर असलेलं, वेगवान आणि चंचल — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
पितुं नु स्तोषं महो धर्माणं तविषीम् । यस्य त्रितो व्य् ओजसा वृत्रं विपर्वम् अर्दयत्
आता मी त्या महान, धर्मशील आणि बलवान पित्याचं स्तवन करतो; ज्याच्या सामर्थ्याने त्रितासारख्या शक्तीने अनेक डोक्यांचा वृत्राचा नाश केला.
अन्व् इद् अनुमते त्वं मन्यासै शं च नस् कृधि । क्रत्वे दक्षाय नो हिनु प्र ण ऽ आयूꣳषि तारिषः
अनुमतीच्या कृपेने, तू आम्हाला कल्याण दे. आम्हाला संकल्प आणि कौशल्य यासाठी प्रेरणा दे, आणि आयुष्याच्या प्रवासात सुरक्षितपणे पार ने.
अनु नो ऽद्यानुमतिर् यज्ञं देवेषु मन्यताम् । अग्निश् च हव्यवाहनो भवतं दाशुषे मयः
आज अनुमती आमचा यज्ञ देवांमध्ये स्वीकारो; आणि अग्नि, जो हव्य वाहतो, तो भक्ताला आनंद देओ.
सिनीवालि पृथुष्टुके या देवानाम् असि स्वसा । जुषस्व हव्यम् आहुतं प्रजां देवि दिदिड्ढि नः
सिनीवाळी, रुंद कंबरेची, तू देवतांची बहीण आहेस; हे देवी, अर्पण केलेलं हव्य स्वीकार आणि आम्हाला संतती दे.
पञ्च नद्यः सरस्वतीम् अपि यन्ति सस्रोतसः । सरस्वती तु पञ्चधा सो देशे ऽभवत् सरित्
पाच नद्या आणि सरस्वती मिळून, आपल्या प्रवाहांसह एकत्र वाहतात; सरस्वती पाच रूपांनी त्या प्रदेशात नदी झाली.
त्वम् अग्ने प्रथमो ऽ अङ्गिरा ऽ ऋषिर् देवो देवानाम् अभवः शिवः सखा । तव व्रते कवयो विद्मनापसो ऽजायन्त मरुतो भ्राजदृष्टयः
अग्नि, तू सर्वांत पहिला अङ्गिरस ऋषी, देवांमध्ये श्रेष्ठ, शुभ मित्र आहेस; तुझ्या आज्ञेने कवींना आणि ज्ञानी लोकांना जन्म मिळाला, आणि तेजस्वी दृष्टी असलेले मरुतही उत्पन्न झाले.
त्वं नो ऽ अग्ने तव देव पायुभिर् मघोनो रक्ष तन्वश् च वन्द्य । त्राता तोकस्य तनये गवाम् अस्य् अनिमेषꣳ रक्षणस् तव व्रते
अग्नि, तुझ्या दैवी संरक्षणाने, दानशूरा, आम्हाला आणि आमच्या शरीराचं रक्षण कर. तू मुलांचं, संततीचं आणि गायींचं रक्षण करणारा, नेहमी जागरूक राहा.
उत्तानायाम् अव भरा चिकित्वान्त् सद्यः प्रवीता वृषणं जजान । अरुषस्तूपो रुशद् अस्य पाज ऽ इडायास् पुत्रो वयुने ऽजनिष्ट
पसरलेल्या पृथ्वीवर, ज्ञानीने त्वरेने बलवान वृषभाला जन्म दिला; लालसर खांब, तेजस्वी सामर्थ्याने, इळेचा पुत्र कौशल्याने जन्माला आला.
इडायास् त्वा पदे वयं नाभा पृथिव्या ऽ अधि । जातवेदो नि धीमह्य् अग्ने हव्याय वोढवे
इळेच्या पायाशी, पृथ्वीच्या नाभीवर, हे जातवेद, आम्ही तुला अग्निरूपाने ठेवतो, आमचं हव्य वाहण्यासाठी.
प्र मन्महे शवसानाय शूषम् आङ्गूषं गिर्वणसे ऽ अङ्गिरस्वत् । सुवृक्तिभिः स्तुवत ऽ ऋग्मियायार्चामार्कं नरे विश्रुताय
आम्ही सामर्थ्यशाली, तेजस्वी, अङ्गिरस वंशातील त्या देवाचं स्तवन सुंदर ऋचांनी करतो; उत्तम रचनेच्या स्तोत्रांनी आम्ही प्रसिद्ध पुरुषासाठी ऋग्वेद आणि गीतेचं गायन करतो.
प्र वो महे महि नमो भरध्वम् आङ्गूष्यꣳ शवसानाय साम । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञा ऽ अर्चन्तो ऽ अङ्गिरसो गा ऽ अविन्दन्
महान त्या देवाला, गाणं आणि स्तुतीने, तुम्ही सर्वांनी मोठं नमस्कार अर्पण करा; ज्याच्या द्वारे आमचे पूर्वज, अङ्गिरस ऋषी, आपल्या स्तोत्रांनी गायी मिळवू शकले.
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयाꣳसि । तितिक्षन्ते ऽ अभिशस्तिं जनानाम् इन्द्र त्वद् आ कश् चन हि प्रकेतः
इंद्रा, तुझे मित्र, आनंददायक असलेल्या तुझ्या इच्छेत आहेत; ते सोम पिळतात, अर्पणं करतात; लोकांच्या निंदा सहन करतात, कारण खऱ्या अर्थाने तुझ्यासारखा ज्ञानी कोणीच नाही.
न ते दूरे परमा चिद् रजाꣳस्य् अस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने ऽ अग्नौ
हे परमेश्वरा, तुझ्यासाठी कोणतेही अंतर दूर नाही. आता तुझ्या दोन सुंदर अश्वांवर बसून पुढे जा, गदा धारण करणाऱ्या. हे दगड, स्थिर वृषभासाठी, अग्नीजवळ तयार ठेवले आहेत.
अषाढं युत्सु पृतनासु पप्रिꣳ स्वर्षाम् अप्सां वृजनस्य गोपाम् । भरेषुजाꣳ सुक्षितिꣳ सुश्रवसं जयन्तं त्वाम् अनु मदेम सोम
लढाईत कधीही न हरणारा, युद्धात नेहमी जिंकणारा, प्रकाश देणारा, पाण्यांचा आणि लोकांचा रक्षक असा सोमदेवा, तुझ्या मागे आम्ही जाऊ दे. तू आम्हाला समृद्धी, कीर्ती आणि विजय दे.
सोमो धेनुꣳ सोमो ऽ अर्वन्तम् आशुꣳ सोमो वीरं कर्मण्यं ददाति । सादन्यं विदथ्यꣳ सभेयं पितृश्रवणं यो ददाशद् अस्मै
सोमदेव गायी देतो, वेगवान घोडा देतो, शूर आणि कष्टाळू पुरुष देतो. जो त्याला अर्पण करतो, त्याला तो मित्र, बुद्धी, सभा आणि पूर्वजांची कीर्तीही देतो.
त्वम् इमा ऽ ओषधीः सोम विश्वास् त्वम् अपो ऽ अजनयस् त्वं गाः । त्वम् आ ततन्थोर्व् अन्तरिक्षं त्वं ज्योतिषा वि तमो ववर्थ
सोमदेवा, तू या सर्व औषधी निर्माण केल्या, पाणी निर्माण केले, गायी निर्माण केल्या. तू हे विशाल आकाश पसरवले आणि तुझ्या प्रकाशाने अंधार दूर केला.
देवेन नो मनसा देव सोम रायो भागꣳ सहसावन्न् अभि युध्य । मा त्वा तनद् ईशिषे वीर्यस्योभयेभ्यः प्र चिकित्सा गविष्टौ
देव सोमदेवा, तुझ्या दिव्य बुद्धीने आमच्या संपत्तीच्या वाट्यासाठी प्रयत्न कर. बलवानाचा स्वामी तुला वंचित करू नये. स्पर्धेत दोन्ही बाजूंसाठी तू जागरूक रहा.
अष्टौ व्यख्यत् ककुभः पृथिव्यास् त्री धन्व योजना सप्त सिन्धून् । हिरण्याक्षः सविता देव ऽ आगाद् दधद् रत्ना दाशुषे वार्याणि
पृथ्वीच्या आठ दिशा, तीन वाळवंटांचे अंतर, सात नद्या—हे सर्व आहेत. सुवर्ण नेत्र असलेला देव सविता आला आहे, भक्तासाठी धन आणि मौल्यवान वस्तू घेऊन.