इरावती धेनुमती हि भूतꣳ सूयवसिनी मनवे दशस्या । व्यस्कभ्ना रोदसी विष्णव् एते दाधर्त्थ पृथिवीम् अभितो मयूखैः स्वाहा
ती पुष्कळ पोषणाने, गायींनी समृद्ध, उत्तम अन्नाने भरपूर, मनुला कृपा करणारी होवो; विष्णूने आपल्या किरणांनी हे दोन विश्व धरले, त्याने पृथ्वीला सर्व बाजूंनी आधार दिला. स्वाहा.
देवश्रुतौ देवेष्व् आ घोषतम् । प्राची प्रेतम् अध्वरं कल्पयन्ती ऽ ऊर्ध्वं यज्ञं नयतं मा जिह्वरतम् । स्वं गोष्ठम् आ वदतं देवी दुर्ये ऽ आयुर् मा निर्वादिष्टं प्रजां मा निर्वादिष्टम् । अत्र रमेथां वर्ष्मन् पृथिव्याः
तुमचे देवांना ऐकू येणारे दिव्य स्वर सर्वत्र निनादू द्या; पूर्वेकडे जा, यज्ञाची तयारी करा, यज्ञ उंचावून घ्या; तुमच्या जिभेवर अडखळू नका. देवतेनो, तुमच्या स्वतःच्या निवासाची गोष्ट या कठीण स्थळी सांगा; आमचे आयुष्य तोडू नका, संतती तोडू नका. पृथ्वीच्या या विस्तीर्ण भागात तुम्ही नांदत राहा.
विष्णोर् नु कं वीर्याणि प्र वोचं यः पार्थिवानि विममे रजाꣳसि । यो ऽ अस्कभायद् उत्तरꣳ सधस्थं विचक्रमाणस् त्रेधोरुगायः । विष्णवे त्वा
आता मी विष्णूच्या पराक्रमांची महती सांगतो, ज्याने पृथ्वीवरील सर्व प्रदेश मोजले; ज्याने वरच्या स्थानी आधाराशिवाय जागा निर्माण केली आणि जो तीन मोठ्या पावलांनी सर्वत्र विहार करणारा आहे. विष्णूला मी हे अर्पण करतो.
दिवो वा विष्ण ऽ उत वा पृथिव्या महो वा विष्णऽउरोरन्तरिक्षात् । उभा हि हस्ता वसुना पृणस्वा प्रयच्छ दक्षिणाद् ओत सव्यात् । विष्णवे त्वा
हे विष्णू, आकाशातून असो किंवा पृथ्वीवरून, किंवा या विशाल अंतरिक्षातून असो, दोन्ही हात संपत्तीने भर आणि ती उजव्या व डाव्या बाजूने दे. हे सर्व विष्णूला मी अर्पण करतो.
प्र तद् विष्णु स्तवते वीर्येण मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः । यस्योरुषु त्रिषु विक्रमणेष्व् अधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा
विष्णूचे सामर्थ्य गातले जाते, तो पर्वतांमध्ये हिंडणाऱ्या भयंकर वन्य प्राण्यासारखा आहे; ज्याच्या तीन मोठ्या पावलांमध्ये सर्व जग वास करते.
विष्णो रराटम् असि । विष्णोः श्नप्त्रे स्थः । विष्णोः स्यूर् असि । विष्णोर् ध्रुवो सि । वैष्णवम् असि विष्णवे त्वा
तू विष्णूचा आनंद आहेस; तू विष्णूचा वंशज आहेस; तू विष्णूचे बंध आहेस; तू विष्णूची स्थिरता आहेस; तू विष्णूचाच आहेस, आणि मी तुला विष्णूला अर्पण करतो.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ददे नार्य् असि । इदम् अहꣳ रक्षसां ग्रीवा ऽ अपिकृन्तामि । बृहन्न् असि बृहद्रवा बृहतीम् इन्द्राय वाचं वद
मी तुला देव सावितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी आणि पूषणाच्या हातांनी ठेवतो. तू स्त्री आहेस. येथे मी राक्षसांच्या माने छाटतो. तू महान आहेस, वेगवान आहेस; इंद्रासाठी मोठे वचन बोल.
स्वराड् असि सपत्नहा । सत्रराड् अस्य् अभिमातिहा । जनराड् असि रक्षोहा । सर्वराड् अस्य् अमित्रहा
तू स्वर्गाचा स्वामी आहेस, प्रतिस्पर्ध्यांचा संहार करणारा आहेस; यज्ञाचा स्वामी आहेस, विरोधकांचा नाश करणारा आहेस; लोकांचा स्वामी आहेस, राक्षसांचा नाश करणारा आहेस; सर्वांचा स्वामी आहेस, शत्रूंचा संहार करणारा आहेस.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ददे नार्य् असि । इदम् अहꣳ रक्षसां ग्रीवा ऽ अपि कृन्तामि । यवो ऽसि यवयास्मद् द्वेषो यवयारातीः । दिवे त्वाऽन्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वा । शुन्धन्तां लोकाः पितृषदनाः । पितृषदनम् असि
मी तुला देव सावितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी आणि पूषणाच्या हातांनी ठेवतो. तू स्त्री आहेस. येथे मी राक्षसांच्या माने छाटतो. तू ज्वारी आहेस; आमचे द्वेष दूर कर, आमचे शत्रू दूर कर. आकाशासाठी, अंतरिक्षासाठी, पृथ्वीकरिता मी तुला अर्पण करतो. लोक आणि पितरांचे स्थान शुद्ध होवो. तू पितरांचे स्थान आहेस.
उद् दिवꣳ स्तभानान्तरिक्षं पृण दृꣳहस्व पृथिव्याम् । द्युतानास् त्वा मारुतो मिनोतु मित्रावरुणौ ध्रुवेण धर्मणा । ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि त्वा रायस्पोषवनि पर्य् ऊहामि । ब्रह्म दृꣳह क्षत्रं दृꣳहायुर् दृꣳह प्रजां दृꣳह
आकाश उचल, अंतरिक्ष भर, पृथ्वी मजबूत कर. तेजस्वी मरुत तुला मोजो, मित्र आणि वरुण स्थिर धर्माने तुला मोजो. मी तुला ब्राह्मणासाठी, क्षत्रियासाठी, संपत्ती आणि पोषणासाठी घेऊन फिरतो. ब्राह्मण बळकट होवो, क्षत्रिय बळकट होवो, आयुष्य बळकट होवो, संतती बळकट होवो.
ध्रुवासि ध्रुवो ऽयं यजमानो ऽस्मिन्न् आयतने प्रजया पशुभिर् भूयात् । घृतेन द्यावापृथिवी पूर्येथाम् । इन्द्रस्य छदिर् असि विश्वजनस्य छाया
तू स्थिर आहेस, आणि हा यजमान या निवासात संतती व पशुधनाने वाढो. आकाश आणि पृथ्वी तुपाने भरून जावोत. तू इंद्राचे आश्रय आहेस, सर्व लोकांची सावली आहेस.
परि त्वा गिर्वणो गिर ऽ इमा भवन्तु विश्वतः । वृद्धायुम् अनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः
हे गायक, या स्तोत्रांनी तुला सर्व बाजूंनी वेढावे. वडीलधारी वडीलधाऱ्यांचा पाठपुरावा करो, प्रियजन प्रियजनांचा पाठपुरावा करो.
इन्द्रस्य स्यूर् असि । इन्द्रस्य ध्रुवो ऽसि । ऐन्द्रम् असि । वैश्वदेवम् असि
तू इंद्राचा बंध आहेस; तू इंद्राची स्थिरता आहेस; तू इंद्राचा आहेस; तू सर्व देवतांचा आहेस.
[[ब्रह्माण्डपुराणम्/पूर्वभागः/अध्यायः १२|ब्रह्माण्डपुराणम् १.२.१२.२७]], [[वायुपुराणम्/पूर्वार्धम्/अध्यायः २९|वायुपुराणम् २९.२६]]विभूर् असि प्रवाहणः । वह्निर् असि हव्यवाहनः । श्वात्रो ऽसि प्रचेताः । तुथो ऽसि विश्ववेदाः
तू विभू आहेस, प्रवाही आहेस; तू अग्नी आहेस, हविर्दान करणारा आहेस; तू जलद आहेस, ज्ञानी आहेस; तू स्तुत्य आहेस, सर्वज्ञ आहेस.
उशिग् असि कविः । अङ्घारिर् असि बम्भारिः । अवस्यूर् असि दुवस्वान् । शुन्ध्यूर् असि मार्जालीयः । सम्राड् असि कृशानुः । परिषद्योऽसि पवमानः । नभोऽसि प्रतक्वा । मृष्टो ऽसि हव्यसूदनः । ऽऋतधामासि स्वर्ज्योतिः
समुद्रो ऽसि विश्वव्यचाः । ऽअजो ऽस्य् एकपात् । अहिर् असि बुध्न्यः । वाग् अस्य् ऐन्द्रम् असि सदो ऽसि । ऋतस्य द्वारौ मा मा संताप्तम् । अध्वनाम् अध्वपते प्र मा तिर स्वस्ति मे ऽस्मिन् पथि देवयाने भूयात्
तू समुद्र आहेस, सर्वत्र व्यापणारा आहेस; तू अजन्मा आहेस, एक पाय असलेला आहेस; तू खोल समुद्रातील सर्प आहेस; तू वाणी आहेस, तू इंद्राचा आहेस, तू आसन आहेस. तू सत्याचे दोन दरवाजे आहेस; मला क्लेश होऊ नये. हे मार्गांचे स्वामी, मला सुरक्षितपणे ने; या दिव्य मार्गावर माझे कल्याण होवो.
मित्रस्य मा चक्षुषेक्षध्वम् । अग्नयः सगराः सगरा स्थ सगरेण नाम्ना रुद्रेणानीकेन पात माग्नयः पिपृत माग्नयो गोपायत मा नमो वो स्तु मा मा हिꣳसिष्ट
मित्राच्या डोळ्यांनी माझ्याकडे पाहा. अग्नीहो, तुम्ही सागरासोबत आहात, सागर नावाने आहात, रुद्रासोबत, अनिकासोबत आहात. अग्नीहो, मला वाचा, मला जपा, मला सांभाळा. मी तुम्हाला नमस्कार करतो; मला इजा करू नका.
ज्योतिर् असि विश्वरूपं विश्वेषां देवाना समित् । त्वꣳ सोम तनूकृद्भ्यो द्वेषोभ्यो ऽन्यकृतेभ्य ऽउरु यन्तासि वरूथꣳ स्वाहा । जुषाणो ऽअप्तुर् आज्यस्य वेतु स्वाहा
तू प्रकाश आहेस, सर्व रूपांचा, सर्व देवतांमध्ये एकत्रित. तू सोम आहेस, शरीराला हानी करणाऱ्यांपासून, इतर हानी करणाऱ्यांपासून रक्षण करणारा आहेस; तू मोठे कवच आहेस. स्वाहा. तुपाचा स्वीकार करणारा संतुष्ट होवो. स्वाहा.
अग्ने नय सुपथा राये ऽअस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्य् अस्मज् जुहुराणम् एनो भूयिष्ठां ते नमऽउक्तिं विधेम
अग्ने, आम्हाला चांगल्या मार्गाने समृद्धीकडे ने. तू सर्व मार्ग जाणणारा देव आहेस. आम्ही केलेल्या वाकड्या पापांपासून आम्हाला दूर ठेव. तुला आम्ही सर्वांत जास्त नम्रतेने वंदन करतो.
अयं नो ऽ अग्निर् वरिवस् कृणोत्व् अयं मृधः पुर ऽएतु प्रभिन्दन् । अयं वाजान् जयतु वाजसाताव् अयꣳ शत्रून् जयतु जर्हृषाणः स्वाहा
हा अग्नी आमच्यासाठी मोकळा मार्ग तयार करो. तो शत्रूंच्या अडथळ्यांना फोडून पुढे येवो. तो धनाची इच्छा असणाऱ्याला संपत्ती मिळवून देवो. आनंदाने तो शत्रूंवर विजय मिळवो. स्वाहा.
उरु विष्णो वि क्रमस्वोरु क्षयाय नस् कृधि । घृतं घृतयोने पिब प्र-प्र यज्ञपतिं तिर स्वाहा
विष्णू, तू मोठ्या पावलांनी चाल आणि आमच्या वास्तव्याला मोकळी जागा कर. तुपातून जन्मलेला, तूप प्या. यज्ञाच्या स्वामीला पुढे घेऊन जा. स्वाहा.
देव सवितर् एष ते सोमस् तꣳ रक्षस्व मा त्वा दभन् । एतत् त्वं देव सोम देवो देवाँ2 ऽ उपागा ऽ इदम् अहं मनुष्यान्त् सह रायस्पोषेण स्वाहा निर् वरुणस्य पाशान् मुच्ये
देव सविता, हा सोम तुझ्यासाठी आहे; त्याचे रक्षण कर, तुला काहीही अपाय होऊ नये. देव सोम, तू देवांमध्ये देव आहेस; मी माणसांसह हे धनवृद्धीसाठी अर्पण करतो. स्वाहा. मी वरुणाच्या बंधनातून मुक्त झालो आहे.
अग्ने व्रतपास् त्वे व्रतपा या तव तनूर् मय्य् अभूद् एषा सा त्वयि यो मम तनूस् त्वय्य् अभूद् इयꣳ सा मयि । यथायथं नौ व्रतपते व्रतान्य् अनु मे दीक्षां दीक्षापतिर् अमꣳस्तानु तपस् तपस्पतिः
अग्ने, तू व्रतांचा रक्षक आहेस; तुझे व्रतस्वरूप माझ्यात असो आणि माझे शरीर तुझ्यात असो. व्रतांचे अधिपती म्हणून, आमची व्रते जशी आहेत तशी स्वीकार. दीक्षा घेणाऱ्याचा अधिपती माझी दीक्षा स्वीकारो; तपस्व्यांचा स्वामी माझे तप स्वीकारो.
उरु विष्णो वि क्रमस्वोरु क्षयाय नस् कृधि । घृतं घृतयोने पिब प्र-प्र यज्ञपतिं तिर स्वाहा
विष्णू, तू मोठ्या पावलांनी चाल आणि आमच्या वास्तव्याला मोकळी जागा कर. तुपातून जन्मलेला, तूप प्या. यज्ञाच्या स्वामीला पुढे घेऊन जा. स्वाहा.
अत्य् अन्याꣳ ऽ अगां नान्याꣳ ऽ उपागाम् अर्वाक् त्वा परेभ्यो ऽविदं परो ऽवरेभ्यः । तं त्वा जुषामहे देव वनस्पते देवयज्यायै देवास् त्वा देवयज्यायै जुषन्तां विष्णवे त्वा । ओषधे त्रायस्व । स्वधिते मैनꣳ हिꣳसीः
मी दुसऱ्या कुणाकडे गेलो नाही, कुणालाही जवळ केले नाही; तुला मी इतरांपेक्षा जवळ आणि दूरच्या लोकांपेक्षा अधिक सापडलो. हे देव, हे वनस्पतींचे स्वामी, आम्ही तुला देवयज्ञासाठी निवडतो; देव तुला देवयज्ञासाठी स्वीकारो, विष्णूसाठी. हे औषधी, आम्हाला वाचव. हे यज्ञस्तंभ, त्याला इजा करू नको.
द्यां मा लेखीर् अन्तरिक्षं मा हिꣳसीः पृथिव्या सं भव । अयꣳ हि त्वा स्वधितिस् तेतिजानः प्रणिनाय महते सौभगाय । अतस् त्वं देव वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयꣳ रुहेम
आकाशाला इजा करू नको, मध्यप्रदेशाला त्रास देऊ नको; पृथ्वीशी एकरूप हो. हे यज्ञस्तंभ, धारदार शस्त्राने तुला मोठ्या सौभाग्यासाठी पुढे नेले आहे. म्हणून, हे देव, हे वनराजा, शंभर फांद्यांनी वाढ, हजार फांद्यांनी आम्ही वाढू.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ददे नार्य् असि । इदम् अहꣳ रक्षसां ग्रीवा ऽ अपि कृन्तामि । यवो ऽसि यवयास्मद् द्वेषो यवयारातीः । दिवेऽत्वान्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वा । शुन्धन्तां लोकाः पितृषदनाः । पितृषदनम् असि
देव सविताचा प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषणच्या हातांनी मी तुला ठेवतो. तू स्त्री आहेस; या द्वारे मी राक्षसांच्या गळ्यांना छाटतो. तू जव आहेस; आमचा द्वेष दूर कर, शत्रू दूर कर. आकाशासाठी, मध्यप्रदेशासाठी, पृथ्वीवर मी तुला ठेवतो. पितरांचे लोक, त्यांची वासस्थाने शुद्ध होवोत. तू पितरांचे निवासस्थान आहेस.
अग्रेणीर् असि स्वावेश ऽ उन्नेतॄणाम् एतस्य वित्ताद् अधि त्वा स्थास्यति । देवस् त्वा सविता मध्व् आनक्तु । सुपिप्पलाभ्यस् त्वौषधीभ्यः । द्याम् अग्रेणास्पृक्ष ऽ आन्तरिक्षं मध्येनाप्राः पृथिवीम् उपरेणादृꣳहीः
तू पुढे नेणारा, सर्वांत श्रेष्ठ उचलणारा आहेस; या संपत्तीमधून तू उभा राहशील. देव सविता तुला मधाने अभिषेक करो. तू उत्तम औषधींपैकी आहेस. टोकाने तू आकाशाला स्पर्श कर, मध्यम भागाने मध्यप्रदेशाला पोहोच, आणि वरच्या भागाने पृथ्वीला आधार दे.
रक्षोहणं वलगहनं वैष्णवीम् । इदम् अहं तं वलगम् उत् किरामि यं मे निष्ट्यो यम् अमात्यो निचखान । इदम् अहं तं वलगम् उत् किरामि यं मे समानो यम् असमानो निचखान । इदम् अहं तं वलगम् उत् किरामि यं मे सबन्धुर् यम् असबन्धुर् निचखान । इदम् अहं तं वलगम् उत् किरामि यं मे सजातो यम् असजातो निचखान । उत् कृत्यां किरामि
राक्षसांचा नाश करणारा, अडथळे दूर करणारा, विष्णूचा; हे अडथळे मी दूर करतो, जे माझ्या शत्रूने किंवा स्पर्धकाने माझ्याविरुद्ध पुरले आहेत. हे अडथळे मी दूर करतो, जे माझ्या समकक्षाने किंवा असमकक्षाने पुरले आहेत. हे अडथळे मी दूर करतो, जे माझ्या नातेवाईकाने किंवा अनोळखीने पुरले आहेत. हे अडथळे मी दूर करतो, जे माझ्या जन्मलेल्या किंवा अजन्म्याने पुरले आहेत. मी जादूही दूर करतो.
रक्षोहणो वो वलगहनः प्रोक्षामि वैष्णवान् । रक्षोहणो वो वलगहनो ऽव नयामि वैष्णवान् । रक्षोहणो वो वलगहनो ऽव स्तृणामि वैष्णवान् । रक्षोहणौ वां वलगहना ऽ उप दधामि वैष्णवी । रक्षोहणौ वां वलगहनौ पर्य् ऊहामि वैष्णवी । वैष्णवम् असि । वैष्णवा स्थ
मी तुम्हाला, राक्षसांचा नाश करणारे, अडथळे दूर करणारे, विष्णूचे म्हणून शिंपडतो. मी तुम्हाला खाली नेत आहे, राक्षसांचा नाश करणारे, अडथळे दूर करणारे, विष्णूचे म्हणून. मी तुम्हाला पसरवतो, राक्षसांचा नाश करणारे, अडथळे दूर करणारे, विष्णूचे म्हणून. मी तुम्हाला ठेवतो, राक्षसांचा नाश करणारे, अडथळे दूर करणारे, विष्णूचे म्हणून. मी तुम्हाला घेऊन फिरतो, राक्षसांचा नाश करणारे, अडथळे दूर करणारे, विष्णूचे म्हणून. तू विष्णूचे आहेस. तुम्ही विष्णूचे आहात.
तू प्रेरित आहेस, कवी आहेस; तू वेगवान आहेस, बलवान आहेस; तू मदतीस येणारा आहेस, शुभ देणारा आहेस; तू शुद्ध करणारा आहेस, मार्जारासारखा आहेस; तू सम्राट आहेस, बारीक ज्वाळेचा आहेस; तू वेढला जाणारा आहेस, शुद्ध करणारा आहेस; तू आकाश आहेस, पसरणारा आहेस; तू स्वच्छ आहेस, हविर्द्वेष्टा आहेस; तू सत्याचे निवासस्थान आहेस, स्वर्गाचे प्रकाश आहेस.