हरयो धूमकेतवो वातजूता ऽ उप द्यवि । यतन्ते वृथग् अग्नयः
पिवळसर, धुराचे ध्वज, वाऱ्याने चालवलेले, आकाशाकडे झेपावतात; अग्नी वेगवेगळ्या दिशांनी जातात.
यजा नो मित्रावरुणा यजा देवाꣳ २ऽ ऋतं बृहत् । अग्ने यक्षि स्वं दमम्
मित्र आणि वरुणा, आमच्यासाठी यज्ञ करा, देवांसाठी, महान सत्यासाठी यज्ञ करा; अग्नी, तुझ्या स्वतःच्या घरासाठी यज्ञ कर.
युक्ष्वा हि देवहूतमाꣳ२ऽ अश्वाꣳ२ऽ अग्ने रथीर् इव । नि होता पूर्व्यः सदः
अग्नी, देवांच्या बोलावलेल्या घोड्यांना जुळव, रथवानासारखे; प्राचीन होतार आसनावर बसो.
द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे ऽ अन्यान्या वत्सम् उप धापयेते । हरिर् अन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो ऽ अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः
दोन वेगवेगळ्या रूपातील, प्रकाशाकडे जातात; प्रत्येक आपापल्या वासराला जन्म देतात. एकामध्ये पिवळसर, स्वयंपूर्ण आहे; दुसऱ्यामध्ये तेजस्वी, उजळलेला दिसतो.
अयम् इह प्रथमो धायि धातृभिर् होता यजिष्ठो ऽ अध्वरेष्व् ईड्यः । यम् अप्नवानो भृगवो विरुरुचुर् वनेषु चित्रं विभ्वं विशे-विशे
इथे, सृष्टीकर्त्यांनी प्रथम स्थापन केलेला, यज्ञासाठी सर्वात योग्य होतार, यज्ञात पूज्य; ज्याला आप्नवान आणि भृगु ऋषींनी जंगलात प्रकट केले, तो अद्भुत, तेजस्वी, प्रत्येक कुळात उजळतो.
त्रीणि शता त्री सहस्राण्य् अग्निं त्रिꣳशच् च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन् घृतैर् अस्तृणन् बर्हिर् अस्मा ऽ आद् इद् होतारं न्य् असादयन्त
तीनशे तीन हजार आणि एकोणचाळीस देवांनी अग्नीची सेवा केली; त्यांनी त्याला तुपाने अभिषेक केला, त्याच्यासाठी कुशांचे आसन घातले, आणि त्याला होतार म्हणून बसवले.
मूर्धानं दिवो ऽ अरतिं पृथिव्या वैश्वानरम् ऋत ऽ आ जातम् अग्निम् । कविꣳ सम्राजम् अतिथिं जनानाम् आसन्न् आ पात्रं जनयन्त देवाः
स्वर्गाच्या शिखरावर आणि पृथ्वीच्या पायथ्याशी, देवांनी सत्यातून जन्मलेला वैश्वानर अग्नी उत्पन्न केला. तो ऋषी, सम्राट, सर्व लोकांचा पाहुणा, देवांनी जवळ आणला आणि तो सर्वांसाठी पात्र झाला.
अग्निर् वृत्राणि जङ्घनद् द्रविणस्युर् विपन्यया । समिद्धः शुक्र ऽ आहुतः
अग्नी हा सर्व अडथळे दूर करणारा आणि सुज्ञतेने संपत्ती देणारा आहे. तो प्रज्वलित झाला की तेजाने झळकतो आणि शुद्ध आहुतीने संतुष्ट होतो.
विश्वेभिः सोम्यं मध्व् अग्न ऽ इन्द्रेण वायुना । पिबा मित्रस्य धामभिः
अग्नी, सर्व देवांसह, इंद्र आणि वायूसोबत, मित्राच्या सामर्थ्याने सोमरसाचे मध प्यावेस.
आ यद् इषे नृपतिं तेज ऽ आनट् शुचि रेतो निषिक्तं द्यौर् अभीके । अग्निः शर्धम् अनवद्यं युवानꣳ स्वाध्यं जनयत् सूदयच् च
जेव्हा बलासाठी राजाला बोलावले जाते, शुद्ध बीज ओतले जाते आणि आकाश लक्ष देत असते, तेव्हा अग्नी निर्दोष, तरुण आणि स्वयंसिद्ध सैन्य निर्माण करतो आणि त्याचे पोषण करतो.
अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्य् उत्तमानि सन्तु । सं जास्पत्यꣳ सुयमम् आ कृणुष्व शत्रूयताम् अभि तिष्ठा महाꣳसि
अग्नी, आपल्या सैन्याला मोठ्या समृद्धीकडे ने. तुझे श्रेष्ठ तेज आमच्याकडे येवो. आपल्यात ऐक्य निर्माण कर, शिस्त मजबूत कर आणि शत्रूंवर सामर्थ्याने उभा राहा.
त्वाꣳ हि मन्द्रतमम् अर्कशोकैर् ववृमहे महि नः श्रोष्य् अग्ने । इन्द्रं न त्वा शवसा देवता वायुं पृणन्ति राधसा नृतमाः
हे अग्नी, सर्वात प्रिय असलेल्या तुला आम्ही स्तुतीने निवडले आहे; आमच्याकडे लक्ष दे. इंद्रासारखा तू सामर्थ्याने भरलेला आहेस; श्रेष्ठ पुरुष तुला आणि देवांना, वायुला दान देतात.
त्वे ऽ अग्ने स्वाहुत प्रियासः सन्तु सूरयः । यन्तारो ये मघवानो जनानामूर्वान् दयन्त गोनाम्
अग्नी, तुझ्या योग्य आहुत्यांमध्ये आमचे श्रेष्ठजन प्रिय व्हावेत; जे उदार पुरुष लोकांना आणि गायींना मोकळी चराई देतात.
श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर् देवैर् अग्ने सयावभिः । आ सीदन्तु बर्हिषि मित्रो ऽ अर्यमा प्रातर्यावाणो ऽ अध्वरम्
हे अग्नी, ऐकणाऱ्यांमध्ये प्रसिद्ध असलेल्या, अग्निधारी देवांसह आणि आपल्या सोबत्यांसह ऐक. मित्र आणि अर्यमा, जे पहाटे येतात, ते या यज्ञात कुशावर बसावेत.
विश्वेषाम् अदितिर् यज्ञियानां विश्वेषाम् अतिथिर् मानुषाणाम् । अग्निर् देवानाम् अव ऽ आवृणानः सुमृडीको भवतु जातवेदाः
सर्व पूजनीयांमध्ये अदिती श्रेष्ठ आहे; सर्व माणसांमध्ये अग्नी पाहुणा आहे. सर्व जन्मांचा जाणणारा, देवांचे रक्षण करणारा जातवेद आम्हांवर कृपा करो.
महो ऽ अग्नेः समिधानस्य शर्मण्य् अनागा मित्रे वरुणे स्वस्तये । श्रेष्ठे स्याम सवितुः सवीमनि तद् देवानाम् अवो ऽ अद्या वृणीमहे
महान, प्रज्वलित अग्नीच्या संरक्षणाखाली, आपण मित्र आणि वरुण यांच्या दृष्टीने निर्दोष राहो, कल्याण मिळो; आपण सविताचा सर्वश्रेष्ठ कृपाधारक होवो. आज आपण देवांचे संरक्षण मागतो.
आपश् चित् पिप्यु स्तर्यो न गावो नक्षन्न् ऋतं जरितारस् त ऽ इन्द्र । याहि वायुर् न नियुतो नो ऽ अच्छा त्वꣳ हि धीभिर् दयसे वि वाजान्
पाणीही, गायींसारखी फुगलेली असली तरी, हे इंद्रा, ऋताचे उल्लंघन करत नाहीत, ना गायक; वायूसारखा आमच्याकडे ये, कारण तू आपल्या विचारांनी सर्वांना बक्षिसे वाटतोस.
गाव ऽ उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा । उभा कर्णा हिरण्यया
गायी यज्ञात समृद्धी घेऊन आल्या आहेत; त्यांचे दोन्ही कान सोन्याचे आहेत.
यद् अद्य सूर ऽ उदिते नागा मित्रो ऽ अर्यमा । सुवाति सविता भगः
आज सूर्य उगवल्यावर, मित्र आणि अर्यमा जागे झाले की, सविता आणि भाग्य समृद्धी देतात.
आ सुते सिञ्चत श्रियꣳ रोदस्योर् अभिश्रियम् । रसा दधीत वृषभम् ॥[ तं प्रत्नथा। अयं वेनः॥]
सोमरस पिळताना, स्वर्ग आणि पृथ्वीचे तेज, संपत्ती ओता; रसाने त्या बलाढ्य वृषभाचे पोषण करावे. [तो प्राचीन, हाच वेण आहे.]
आतिष्ठन्तं परि विश्वे ऽ अभूषञ् छ्रियो वसानश् चरति स्वरोचिः । महत् तद् वृष्णो ऽ असुरस्य नामा विश्वरूपो ऽ अमृतानि तस्थौ
तो उभा राहिला की, सर्वजण त्याला शोभा चढवतात, तेजाने नटलेला तो चमकत फिरतो; हा बलाढ्य असुराचा महान नाव आहे, तो अनेक रूपांचा असून अमर गोष्टी स्थापन करतो.
प्र वो महे मन्दमानायान्धसो ऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे । इन्द्रस्य यस्य सुमखꣳ सहो महि श्रवो नृम्णं च रोदसी सपर्यतः
महान, आनंदी, सर्वत्र व्यापणाऱ्या विश्वानर याला, आम्ही आनंददायक सोमरसासह स्तुती अर्पितो; ज्याच्या कृपेचे, सामर्थ्याचे आणि कीर्तीचे इंद्र आणि हे दोन लोक सन्मान करतात.
बृहन्न् इद् इध्म ऽ एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः । येषाम् इन्द्रो युवा सखा
त्यांच्याकडे इंधन मुबलक आहे, त्यांची स्तुती मोठी आहे, त्यांचे गाणे विस्तृत आहे; त्यांच्यासाठी इंद्र हा तरुण मित्र आहे.
इन्द्रेहि मत्स्य् अन्धसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः । महाꣳ२ऽ अभिष्टिर् ओजसा
इंद्रा, सर्व सोमपान करणाऱ्यांसह या, या मद्याचा आनंद घ्या; आपल्या सामर्थ्याने आम्हांला मोठी समृद्धी मिळू दे.
इन्द्रो वृत्रम् अवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाम् अमिनाद् वर्पणीतिः । अहन् व्यꣳसम् उशधग् वनेष्व् आविर् धेना ऽ अकृणोद् राम्याणाम्
इंद्राने वृत्रावर प्रचंड शक्तीने विजय मिळवला; त्याने मायावी लोकांचे खोटेपण उघड केले. जंगलात पडलेल्या सर्पाचा त्याने नाश केला आणि गायींना बाहेर आणून सुंदर गोष्टी प्रकट केल्या.
कुतस् त्वम् इन्द्र माहिनः सन्न् एको यासि सत्पते किं त ऽ इत्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर् वोचेस् तन् नो हरिवो यत् ते ऽ अस्मे । महाꣳ२ऽ इन्द्रो य ऽ ओजसा । कदा चन स्तरीर् असि । कदा चन प्र युच्छसि
इंद्रा, तुझ्या महान सामर्थ्याने तू एकटाच कुठून येतोस, हे सत्याचा अधिपती? तू असं काय करतोस? युद्धात तू श्रेष्ठ लोकांना विचारतोस; वज्रधारी, आम्हाला काय देणार आहेस ते सांग. इंद्र मोठा आहे त्याच्या शक्तीने. कधीच कुणी तुला हरवू शकत नाही. कधीच कुणी तुला दूर करू शकत नाही.
आ तत् त ऽ इन्द्रायवः पनन्ताभि य ऽ ऊर्वं गोमन्तं तितृत्सान् । सकृत्स्वं ये पुरुपुत्रां महीꣳ सहस्रधारां बृहतीं दुदुक्षन्
त्या इंद्राकडे आयव लोक धाव घेतात, गायींनी समृद्ध अशा भूमीकडे जाण्याची इच्छा बाळगून. जे अनेकांची मुले आहेत, ते सारे एकत्र येऊन, हजारो प्रवाहांनी ओथंबणाऱ्या या महान भूमीचे दूध काढू पाहतात.
इमां ते धियं प्र भरे महो महीम् अस्य स्तोत्रे धिषणा यत् त ऽ आनजे । तम् उत्सवे च प्रसवे च सासहिम् इन्द्रं देवासः शवसामदन्न् अनु
हे महान आणि बलवान देवा, ही माझी भावना मी तुझ्या स्तुतीसाठी अर्पण करतो, हे बुद्धिमान, जी मी रचली आहे. उत्सवात आणि प्रयत्नात, देवांनी त्यांच्या सामर्थ्याने विजयी इंद्राचा पाठपुरावा केला.
विभ्राड् बृहत् पिबतु सोम्यं मध्व् आयुर् दधद् यज्ञपताव् अविह्रुतम् । वातजूतो यो ऽ अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति
ते तेजस्वी, महानता धारण करणारे, सोमरस पिऊन यज्ञकर्त्यांना शांत आणि दीर्घायुष्य देतात. जो वाऱ्याच्या वेगाने स्वतःच्या शक्तीने सर्वांचे रक्षण करतो, तो अनेक प्रकारे लोकांचे पालनपोषण करतो आणि सर्वत्र प्रकाशमान होतो.
उद् उ त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यꣳ स्वाहा
त्या जातवेदस देवतेला, म्हणजे सूर्याला, किरणे वर नेतात, सर्वांनी पाहावे म्हणून. स्वाहा!