तव शरीरं पतयिष्ण्व् अर्वन् तव चित्तं वात ऽ इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति
अरे घोड्या, तुझे शरीर उडण्यासाठी आतुर आहे; तुझा मन वाऱ्यासारखा आहे, लगाम धरून धावणारा. तुझे शिंगे दूरदूर पसरलेली आहेत आणि अनेक जंगलांत ती गर्जना करत फिरतात.
उप प्रागाच् छसनं वाज्य् अर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिर् अस्यानु पश्चात् कवयो यन्ति रेभाः
तो वेगवान घोडा आज्ञेकडे पुढे गेला, देवांची कृपा मनाशी धरून तेजस्वी झाला. बोकड त्याच्या पुढे नाभीप्रमाणे नेला जातो आणि त्याच्या मागे गायक गात गात जातात.
उप प्रागात् परमं यत् सधस्थम् अर्वाꣳ२ऽ अच्छा पितरं मातरं च । अद्या देवान् जुष्टतमो हि गम्या ऽ अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि
तो सर्वोच्च आसनाजवळ गेला, वडीलधाऱ्यांजवळ, आई-वडिलांजवळ पोहोचला. आज तो देवांना सर्वात प्रिय आहे; मग तो भक्ताला हवी ती वरदाने देतो.
समिद्धो ऽ अद्य मनुषो दुरोणे देवो देवान् यजसि जातवेदः । आ च वह मित्रमहश् चिकित्वान् त्वं दूतः कविर् असि प्रचेताः
आज माणसाच्या घरात प्रज्वलित झालेला, हे जातवेद, तू देवांची पूजा करतोस. मित्र आणि वरुण यांना इथे घेऊन ये, हे ज्ञानी; तू दूत, ऋषी आणि जागरूक आहेस.
तनूनपात् पथ ऽ ऋतस्य यानान् मध्वा समञ्जन्त् स्वदया सुजिह्व । मन्मानि धीभिर् उत यज्ञम् ऋन्धन् देवत्रा च कृणुह्य् अध्वरं नः
हे तनूनपात, जो सत्याचा मार्ग चालतोस, ज्याला मधुर वाणीने आणि मधाने अभिषेक करतात, आमच्या विचारांनी आणि प्रार्थनेने आम्ही यज्ञ प्रज्वलित करतो; आमचा यज्ञ देवांमध्ये यशस्वी कर.
नराशꣳसस्य महिमानम् एषाम् उप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा ऽ उभयानि हव्या
नराशंसाच्या या महानतेचे आपण यज्ञांनी स्तुती करूया, तो पूजनीय आहे. ज्यांचे देव ज्ञानी, शुद्ध आणि विवेकी आहेत, ते दोन्ही प्रकारच्या आहुतींचा आस्वाद घेतात.
आजुह्वान ऽ ईड्यो वन्द्यश् चा याह्य् अग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानाम् असि यह्व होता स ऽ एनान् यक्षीषितो यजीयान्
स्तुत्य आणि पूज्य असलेल्या अग्नी, वसूंना सोबत घेऊन इथे ये. तू देवांचा बलवान पुरोहित आहेस; जसा आहुत केलेला, तसाच तू त्यांची योग्य यज्ञाने पूजा कर.
प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोर् अस्या वृज्यते ऽ अग्रे ऽ अह्नाम् । व्य् उ प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो ऽ अदितये स्योनम्
पूर्वेकडील कुशभूमी पृथ्वीवर पसरवली आहे, दिवसांच्या सुरुवातीला हे सर्वोत्तम स्थान आहे. हे विस्तृत पसरते, देवांसाठी, अदितीसाठी, सुखद विश्रांतीचे स्थान होते.
व्यचस्वतीर् उर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः । देवीर् द्वारो बृहतीर् विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः
जशा सौभाग्यवती पत्नी आपल्या पतीसाठी सजतात, तशा या विशाल, तेजस्वी देवता आपापली आसने घेऊ देत. या दिव्य द्वारे, महान आणि सर्वांना सामावून घेणाऱ्या, देवांसाठी सहज प्रवेशयोग्य व्हा.
आ सुष्वयन्ती यजते ऽ उपाके ऽ उषासानक्ता सदतां नि योनौ । दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मे ऽ अधि श्रियꣳ शुक्रपिशं दधाने
जी गोड विश्रांती देणारी आहे ती इथे पूजली जाते; उषा आणि रात्र दोघीही त्यांच्या स्थानावर बसू देत. दिव्य सभागृहात, या महान आणि तेजस्वी स्त्रिया उजळ अलंकार धारण करतात.
दैव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमाना यज्ञं मनुषो यजध्यै । प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीनं ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता
हे दिव्य पुरोहित, जे प्रथम आणि मधुर वाणीचे आहेत, ते माणसांसाठी यज्ञ मोजतात, सभांमध्ये गायकांना प्रेरणा देतात, आणि पूर्वेकडील प्रकाश दाखवतात.
आ नो यज्ञं भारती तूयम् एत्व् इडा मनुष्वद् इह चेतयन्ती । तिस्रो देवीर् बर्हिर् एदꣳ स्योनꣳ सरस्वती स्वपसः सदन्तु
भारती आमच्या यज्ञाला येऊ दे, इडा, माणसासारखी जागरूक, इथे उपस्थित राहो. या तिन्ही देवता, सरस्वती, या पवित्र कुशावर बसू देत आणि आम्हाला कल्याण लाभू दे.
य ऽ इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपइर् अपिꣳशद् भुवनानि विश्वा । तम् अद्य होतर् इषितो यजीयान् देवं त्वष्टारम् इह यक्षि विद्वान्
ज्याने आपल्या रूपांनी हे सर्व जग, हे आकाश आणि पृथ्वी, या दोन माता, व्यापले आहेत, आज, हे पुरोहित, त्या सर्वात पूज्य देवत्व त्वष्ट्याची इथे, सांगितल्याप्रमाणे, पूजा कर.
उपाव सृज त्मन्या समञ्जन् देवानां पाथ ऽ ऋतुथा हवीꣳषि । वनस्पतिः शमिता देवो ऽ अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन
वनस्पती, देव, अग्नी, स्वतःमध्ये स्थिर राहून, देवांसाठी योग्य वेळी आहुती सजवू दे. तो आस्वाद घेणारा, मध आणि तुपाने आहुतीचा आनंद लुटू दे.
सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञम् अग्निर् देवानाम् अभवत् पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्य् ऋतस्य वाचि स्वाहाकृतꣳ हविर् अदन्तु देवाः
नवीन जन्मलेला अग्नी यज्ञाची मोजणी करतो आणि देवांचा पुढारी होतो. पुरोहिताच्या आज्ञेने, सत्याच्या वाणीने, देवांनी स्वाहा उच्चारून दिलेली आहुती स्वीकारावी.
केतुं कृण्वन्न् अकेतवे पेशो मर्या ऽ अपेशसे । सम् उषद्भिर् अजायथाः
अदृश्यांना दिशा दाखवणारा तू, मर्त्यांसाठी अलंकार आहेस, अनलंकृतांसाठी नाहीस. तू उषेच्या वेळी जन्मास आलास.
जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद् वर्मी याति समदाम् उपस्थे । अनाविद्धया तन्वा जय त्वꣳ स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु
जसा मेघाचा आकार असतो, तसा शस्त्रधारी शांतपणे युद्धभूमीत येतो. त्याचे शरीर कुठेही जखमी न होता, तू विजय मिळव. हे कवच, तुझ्या महिम्याने त्याचे रक्षण करावे.
धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम । धनुः शत्रोर् अपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम
धनुष्यामुळे आपण गायी मिळवू, धनुष्यामुळे आपण युद्ध जिंकू. धनुष्याच्या जोरावर कठीण स्पर्धा जिंकू, शत्रूंच्या इच्छा धनुष्य मोडते. धनुष्याच्या सहाय्याने आपण सर्व दिशांना जिंकू.
वक्ष्यन्तीवेद् आ गनीगन्ति कर्णं प्रियꣳ सखायं परिषस्वजाना । योषेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वन् ज्या इयꣳ समने पारयन्ती
जशी धनुष्याची दोरी बोलल्यासारखी कानाजवळ येते, आपल्या प्रिय साथीला मिठी मारते, तशी ती स्त्रीसारखी ताणलेल्या धनुष्यावरून बाणाला सोडते आणि दोघे मिळून लक्ष्य गाठतात.
ते ऽ आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रं बिभृताम् उपस्थे । अप शत्रून् विध्यताꣳ संविदाने ऽ आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती ऽ अमित्रान्
या दोन्ही धनुष्याच्या दोऱ्या एकत्र मिळून जणू स्त्रीसारख्या वागतात, जशी आई आपल्या मुलाला कुशीत धरते. त्या सोडल्यावर शत्रूंना भेदतात, त्यांच्या आवाजाने शत्रू पळून जातात.
बह्वीनां पिता बहुर् अस्य पुत्रश् चिश्चा कृणोति समनावगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश् च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः
तो अनेकांचा पिता आहे, त्याचे अनेक पुत्र आहेत. युद्धभूमीत एकत्र येऊन तो कृती करतो. त्याच्या पाठीवर बाणांचे भांडार, बाण आणि सर्व सैन्य बांधलेले असते; ते सोडल्यावर विजय मिळवतात.
रथे तिष्ठन् नयति वाजिनः पुरो यत्र-यत्र कामयते सुषारथिः । अभीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चाद् अनु यच्छन्ति रश्मयः
रथावर उभा राहून कुशल सारथी घोड्यांना जिथे इच्छा तिथे नेत असतो. वळकटींनी त्यांच्या सामर्थ्याचा दाखला द्यावा, आणि मन मागून त्या दोऱ्यांप्रमाणे त्यांचे अनुसरण करावे.
तीव्रान् घोषान् कृण्वते वृषपाणयो ऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः । अवक्रामन्तः प्रपदैर् अमित्रान् क्षिणन्ति शत्रूꣳ१ऽ रनपव्ययन्तः
मजबूत हाताचे घोडे मोठा आवाज करतात, रथांसोबत धावत असतात. आपल्या खुरांनी शत्रूंवर चाल करून, ते शत्रूंना नष्ट करतात आणि युद्धात त्यांना पांगवतात.
रथवाहनꣳ हविर् अस्य नाम यत्रायुधं निहितम् अस्य वर्म । तत्रा रथम् उप शग्मꣳ सदेम विश्वाहा वयꣳ सुमनस्यमानाः
रथाची गती हे त्याचे अर्पण आहे, जिथे त्याची शस्त्रे आणि कवच ठेवलेले आहेत. तिथे आपण नेहमी आनंदी मनाने एकत्र रथाजवळ जाऊ.
स्वादुषꣳसदः पितरो वयोधाः कृच्छ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः । चित्रसेना ऽ इषुबला ऽ अमृध्राः सतोवीरा ऽ उरवो व्रातसाहाः
पूर्वज, जे बलवान आणि शूर होते, त्यांनी मधुर पेय घेतले, कष्ट सोसले, सामर्थ्यवान, खोल विचार करणारे, विविध सैन्य असलेले, बाणात निपुण, न डगमगणारे, खरे शूर, विशाल आणि संघटित विजय मिळवणारे होते.
ब्राह्मणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी ऽ अनेहसा । पूषा नः पातु दुरिताद् ऋतावृधो रक्षा माकिर् नो ऽ अघशꣳस ऽ ईशत
ब्राह्मण पूर्वज, सोमासारखे सौम्य, आपल्यासाठी आकाश आणि पृथ्वी शुभ आणि निर्विघ्न असाव्यात. पूषा आपले वाईटापासून रक्षण करो, सत्यधारी रक्षण करो, आणि वाईट इच्छा करणाऱ्याने आपल्यावर राज्य करू नये.
सुपर्णं वस्ते मृगो ऽ अस्या दन्तो गोभिः संनद्धा पतति प्रसूता । यत्रा नरः सं च वि च द्रवन्ति तत्रास्मभ्यम् इषवः शर्म यꣳसन्
पक्ष्याचे पंख घालणारा प्राणी, त्याचा दात हे त्याचे शस्त्र; बैलाच्या कातड्याने बांधलेला, तो सोडल्यावर उडतो. जिथे माणसे एकत्र आणि वेगवेगळे धावतात, तिथे बाण आपल्याला संरक्षण देवो.
ऋजीते परि वृङ्धि नो ऽश्मा भवतु नस् तनूः । सोमो ऽ अधि ब्रवीतु नो ऽदितिः शर्म यच्छतु
आम्हाला सामर्थ्याने वेढून टाका, आमचे शरीर दगडासारखे मजबूत होवो. सोम आमच्यासाठी बोलेल, अदिती आम्हाला संरक्षण देवो.
आ जङ्घन्ति सान्व् एषां जघनाꣳ२ऽ उप जिघ्नते । अश्वाजनि प्रचेतसो ऽश्वान्त् समत्सु चोदय
त्यांचे मांडी हलतात, त्यांच्या कंबरेने आघात होतो; घोड्यांपासून शहाणे जन्मतात. युद्धात घोड्यांना पुढे चालवा.
अहिर् इव भोगैः पर्य् एति बाहुं ज्याया हेतिं परिबाधमानः । हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान् पुमान् पुमाꣳसं परि पातु विश्वतः
सर्प जसा आपल्या वेटोळ्यांनी हाताला वेढतो, तशी धनुष्याची दोरी हाताला गुंडाळते आणि बाण रोखते. सर्व उपाय जाणणारा कुशल धनुर्धर, सर्व बाजूंनी माणसाचे रक्षण करो.