यद् अक्रन्दः प्रथमं जायमान ऽ उद्यन्त् समुद्राद् उत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू ऽ उपस्तुत्यं महि जातं ते ऽ अर्वन्
जन्मताना पहिला आवाज जेव्हा उमटला, तो समुद्रातून किंवा पाण्यातून असो, गरुडाचे पंख, तांबड्या घोड्याचे हात—हे घोड्या, तुझा जन्म महान आणि स्तुत्य आहे.
यमेन दत्तं त्रित ऽ एनम् आयुनग् इन्द्र ऽ एणं प्रथमो ऽ अध्य् अतिष्ठत् । गन्धर्वो ऽ अस्य रशनाम् अगृभ्णात् सूराद् अश्वं वसवो निर् अतष्ट
यमाने दिलेला, त्रिताने आयुष्य वाढवलेला, इंद्राने प्रथम स्वार झालेला. गंधर्वाने त्याची वेस धरली; वसूंनी सूर्यापासून घोडा सोडला.
असि यमो ऽ अस्य् आदित्यो ऽ अर्वन्न् असि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त ऽ आहुस् ते त्रीणि दिवि बन्धनानि
घोड्या, तू यम आहेस, आदित्य आहेस; तू त्रित आहेस, गुप्त व्रताने. तू सोमासोबत एकरूप आहेस, वेगळा ठेवलेला; तुझे तीन बंधनं आकाशात आहेत असे म्हणतात.
त्रीणि त ऽ आहुर् दिवि बन्धनानि त्रीण्य् अप्सु त्रीण्य् अन्तः समुद्रे । उतेव मे वरुणश् छन्त्स्य् अर्वन् यत्रा त ऽ आहुः परमं जनित्रम्
तुझे तीन बंधनं आकाशात, तीन पाण्यात, तीन समुद्रात आहेत असे म्हणतात. जिथे तुझे सर्वोच्च जन्मस्थान आहे असे सांगतात, तिथे वरुण तुझे बंधन सोडो, हे घोड्या.
इमा ते वाजिन्न् अवमार्जनानीमा शफानाꣳ सनितुर् निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना ऽ अपश्यम् ऋतस्य या ऽ अभिरक्षन्ति गोपाः
हे वेगवान घोड्या, ही तुझ्या शुद्धतेची ठिकाणं, ही तुझ्या खुरांची विश्रांतीची जागा. येथे मी तुझे शुभ वेस पाहिले, ज्यांचे रक्षण सत्याचे राखणारे करतात.
आत्मानं ते मनसाराद् अजानाम् अवो दिवा पतयन्तं पतंगम् । शिरो ऽ अपश्यं पथिभिः सुगेभिर् अरेणुभिर् जेहमानं पतत्रि
माझ्या मनाने मी तुझ्या आत्म्याला ओळखले, जसा दिवसा उडणारा पक्षी. तुझे डोके मी पाहिले, हे पंखधारी, सोप्या वाटांवर धावणारे, धुळीत झुंजणारे.
अत्रा ते रूपम् उत्तमम् अपश्यं जिगीषमाणम् इष ऽ आ पदे गोः । यदा ते मर्तो ऽ अनु भोगम् आनड् आद् इद् ग्रसिष्ठ ऽ ओषधीर् अजीगः
येथे मी तुझे श्रेष्ठ रूप पाहिले, गायीच्या पावलाजवळ जिंकण्याचा प्रयत्न करणारे. जेव्हा मनुष्य तुझ्या संपत्तीचा उपभोग घेतो, तेव्हा तू औषधी खाऊन टाकतोस, हे घोड्या.
अनु त्वा रथो ऽ अनु मर्यो ऽ अर्वन्न् अनु गावो ऽनु भगः कनीनाम् । अनु व्रातासस् तव सख्यम् ईयुर् अनु देवा ममिरे वीर्यं ते
तुझ्यामागे रथ, तुझ्यामागे वीर, तुझ्यामागे गायी, तुझ्यामागे राजांची संपत्ती जाते, हे घोड्या. तुझ्या मैत्रीसाठी समूह येतात; देवांनी तुझी शक्ती मोजली आहे.
हिरण्यशृङ्गो ऽयो अस्य पादा मनोजवा ऽ अवर इन्द्र ऽ आसीत् । देवा ऽ इद् अस्य हविरद्यम् आयन् यो ऽ अर्वन्तं प्रथमो ऽ अध्यतिष्ठत्
हा सोन्याचे शिंग असलेला, त्याचे पाय वाऱ्यासारखे वेगवान आहेत; इंद्र त्याच्या मागे चालत होता. देव त्याच्या यज्ञाला आले, कारण तो पहिल्यांदा घोड्यावर बसला.
ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सꣳ शूरणासो दिव्यासो ऽ अत्याः । हꣳसा ऽ इव श्रेणिशो यतन्ते यद् आक्षिषुर् दिव्यम् अज्मम् अश्वाः
हे घोडे दूधाने समृद्ध आहेत, त्यांच्या पाठीवर मऊ केस आहेत, त्यांचे अयाल मजबूत आहेत, आणि ते दिव्य आहेत. राजहंसांच्या पंक्तीसारखे हे एकत्र धावतात, जेव्हा हे घोडे स्वर्गाच्या मार्गावर निघतात.
तव शरीरं पतयिष्ण्व् अर्वन् तव चित्तं वात ऽ इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति
अरे घोड्या, तुझे शरीर उडण्यासाठी आतुर आहे; तुझा मन वाऱ्यासारखा आहे, लगाम धरून धावणारा. तुझे शिंगे दूरदूर पसरलेली आहेत आणि अनेक जंगलांत ती गर्जना करत फिरतात.
उप प्रागाच् छसनं वाज्य् अर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिर् अस्यानु पश्चात् कवयो यन्ति रेभाः
तो वेगवान घोडा आज्ञेकडे पुढे गेला, देवांची कृपा मनाशी धरून तेजस्वी झाला. बोकड त्याच्या पुढे नाभीप्रमाणे नेला जातो आणि त्याच्या मागे गायक गात गात जातात.
उप प्रागात् परमं यत् सधस्थम् अर्वाꣳ२ऽ अच्छा पितरं मातरं च । अद्या देवान् जुष्टतमो हि गम्या ऽ अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि
तो सर्वोच्च आसनाजवळ गेला, वडीलधाऱ्यांजवळ, आई-वडिलांजवळ पोहोचला. आज तो देवांना सर्वात प्रिय आहे; मग तो भक्ताला हवी ती वरदाने देतो.
समिद्धो ऽ अद्य मनुषो दुरोणे देवो देवान् यजसि जातवेदः । आ च वह मित्रमहश् चिकित्वान् त्वं दूतः कविर् असि प्रचेताः
आज माणसाच्या घरात प्रज्वलित झालेला, हे जातवेद, तू देवांची पूजा करतोस. मित्र आणि वरुण यांना इथे घेऊन ये, हे ज्ञानी; तू दूत, ऋषी आणि जागरूक आहेस.
तनूनपात् पथ ऽ ऋतस्य यानान् मध्वा समञ्जन्त् स्वदया सुजिह्व । मन्मानि धीभिर् उत यज्ञम् ऋन्धन् देवत्रा च कृणुह्य् अध्वरं नः
हे तनूनपात, जो सत्याचा मार्ग चालतोस, ज्याला मधुर वाणीने आणि मधाने अभिषेक करतात, आमच्या विचारांनी आणि प्रार्थनेने आम्ही यज्ञ प्रज्वलित करतो; आमचा यज्ञ देवांमध्ये यशस्वी कर.
नराशꣳसस्य महिमानम् एषाम् उप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा ऽ उभयानि हव्या
नराशंसाच्या या महानतेचे आपण यज्ञांनी स्तुती करूया, तो पूजनीय आहे. ज्यांचे देव ज्ञानी, शुद्ध आणि विवेकी आहेत, ते दोन्ही प्रकारच्या आहुतींचा आस्वाद घेतात.
आजुह्वान ऽ ईड्यो वन्द्यश् चा याह्य् अग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानाम् असि यह्व होता स ऽ एनान् यक्षीषितो यजीयान्
स्तुत्य आणि पूज्य असलेल्या अग्नी, वसूंना सोबत घेऊन इथे ये. तू देवांचा बलवान पुरोहित आहेस; जसा आहुत केलेला, तसाच तू त्यांची योग्य यज्ञाने पूजा कर.
प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोर् अस्या वृज्यते ऽ अग्रे ऽ अह्नाम् । व्य् उ प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो ऽ अदितये स्योनम्
पूर्वेकडील कुशभूमी पृथ्वीवर पसरवली आहे, दिवसांच्या सुरुवातीला हे सर्वोत्तम स्थान आहे. हे विस्तृत पसरते, देवांसाठी, अदितीसाठी, सुखद विश्रांतीचे स्थान होते.
व्यचस्वतीर् उर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः । देवीर् द्वारो बृहतीर् विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः
जशा सौभाग्यवती पत्नी आपल्या पतीसाठी सजतात, तशा या विशाल, तेजस्वी देवता आपापली आसने घेऊ देत. या दिव्य द्वारे, महान आणि सर्वांना सामावून घेणाऱ्या, देवांसाठी सहज प्रवेशयोग्य व्हा.
आ सुष्वयन्ती यजते ऽ उपाके ऽ उषासानक्ता सदतां नि योनौ । दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मे ऽ अधि श्रियꣳ शुक्रपिशं दधाने
जी गोड विश्रांती देणारी आहे ती इथे पूजली जाते; उषा आणि रात्र दोघीही त्यांच्या स्थानावर बसू देत. दिव्य सभागृहात, या महान आणि तेजस्वी स्त्रिया उजळ अलंकार धारण करतात.
दैव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमाना यज्ञं मनुषो यजध्यै । प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीनं ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता
हे दिव्य पुरोहित, जे प्रथम आणि मधुर वाणीचे आहेत, ते माणसांसाठी यज्ञ मोजतात, सभांमध्ये गायकांना प्रेरणा देतात, आणि पूर्वेकडील प्रकाश दाखवतात.
आ नो यज्ञं भारती तूयम् एत्व् इडा मनुष्वद् इह चेतयन्ती । तिस्रो देवीर् बर्हिर् एदꣳ स्योनꣳ सरस्वती स्वपसः सदन्तु
भारती आमच्या यज्ञाला येऊ दे, इडा, माणसासारखी जागरूक, इथे उपस्थित राहो. या तिन्ही देवता, सरस्वती, या पवित्र कुशावर बसू देत आणि आम्हाला कल्याण लाभू दे.
य ऽ इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपइर् अपिꣳशद् भुवनानि विश्वा । तम् अद्य होतर् इषितो यजीयान् देवं त्वष्टारम् इह यक्षि विद्वान्
ज्याने आपल्या रूपांनी हे सर्व जग, हे आकाश आणि पृथ्वी, या दोन माता, व्यापले आहेत, आज, हे पुरोहित, त्या सर्वात पूज्य देवत्व त्वष्ट्याची इथे, सांगितल्याप्रमाणे, पूजा कर.
उपाव सृज त्मन्या समञ्जन् देवानां पाथ ऽ ऋतुथा हवीꣳषि । वनस्पतिः शमिता देवो ऽ अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन
वनस्पती, देव, अग्नी, स्वतःमध्ये स्थिर राहून, देवांसाठी योग्य वेळी आहुती सजवू दे. तो आस्वाद घेणारा, मध आणि तुपाने आहुतीचा आनंद लुटू दे.
सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञम् अग्निर् देवानाम् अभवत् पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्य् ऋतस्य वाचि स्वाहाकृतꣳ हविर् अदन्तु देवाः
नवीन जन्मलेला अग्नी यज्ञाची मोजणी करतो आणि देवांचा पुढारी होतो. पुरोहिताच्या आज्ञेने, सत्याच्या वाणीने, देवांनी स्वाहा उच्चारून दिलेली आहुती स्वीकारावी.
केतुं कृण्वन्न् अकेतवे पेशो मर्या ऽ अपेशसे । सम् उषद्भिर् अजायथाः
अदृश्यांना दिशा दाखवणारा तू, मर्त्यांसाठी अलंकार आहेस, अनलंकृतांसाठी नाहीस. तू उषेच्या वेळी जन्मास आलास.
जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद् वर्मी याति समदाम् उपस्थे । अनाविद्धया तन्वा जय त्वꣳ स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु
जसा मेघाचा आकार असतो, तसा शस्त्रधारी शांतपणे युद्धभूमीत येतो. त्याचे शरीर कुठेही जखमी न होता, तू विजय मिळव. हे कवच, तुझ्या महिम्याने त्याचे रक्षण करावे.
धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम । धनुः शत्रोर् अपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम
धनुष्यामुळे आपण गायी मिळवू, धनुष्यामुळे आपण युद्ध जिंकू. धनुष्याच्या जोरावर कठीण स्पर्धा जिंकू, शत्रूंच्या इच्छा धनुष्य मोडते. धनुष्याच्या सहाय्याने आपण सर्व दिशांना जिंकू.
वक्ष्यन्तीवेद् आ गनीगन्ति कर्णं प्रियꣳ सखायं परिषस्वजाना । योषेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वन् ज्या इयꣳ समने पारयन्ती
जशी धनुष्याची दोरी बोलल्यासारखी कानाजवळ येते, आपल्या प्रिय साथीला मिठी मारते, तशी ती स्त्रीसारखी ताणलेल्या धनुष्यावरून बाणाला सोडते आणि दोघे मिळून लक्ष्य गाठतात.
ते ऽ आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रं बिभृताम् उपस्थे । अप शत्रून् विध्यताꣳ संविदाने ऽ आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती ऽ अमित्रान्
या दोन्ही धनुष्याच्या दोऱ्या एकत्र मिळून जणू स्त्रीसारख्या वागतात, जशी आई आपल्या मुलाला कुशीत धरते. त्या सोडल्यावर शत्रूंना भेदतात, त्यांच्या आवाजाने शत्रू पळून जातात.