शुक्लयजुर्वेदः

वसोः पवित्रम् असि । द्यौर् असि पृथिव्यसि । मातरिश्वनो ऽघर्मो सि विश्वधा ऽअसि परमेण धाम्ना दृꣳहस्व मा ह्वार् मा ते यज्ञपतिर् ह्वार्षीत्

तू वसुंचा शुद्ध करणारा आहेस. तू आकाश आहेस, तू पृथ्वी आहेस. तू मातरिश्वानाचा अग्नी आहेस, सर्वत्र व्यापलेला आहेस, श्रेष्ठ स्थानाने तग धर. तुला काहीही अपाय होऊ नये, यज्ञाचा स्वामी तुला त्रास देऊ नये.

वसोः पवित्रम् असि शतधारं वसोः पवित्रम् असि सहस्रधारम् । देवस् त्वा सविता पुनातु वसोः पवित्रेण शतधारेण सुप्वा । काम् अधुक्षः

तू वसुंचा शंभर धारांनी शुद्ध करणारा आहेस, तू वसुंचा हजार धारांनी शुद्ध करणारा आहेस. देव सावितृ वसुंच्या शुद्ध करणाऱ्याने, शंभर धारांनी, उत्तम रीतीने तुला शुद्ध करो. तुझ्या मनातील इच्छा पूर्ण होवो.

सा विश्वायुः । सा विश्वकर्मा । सा विश्वधायाः । इन्द्रस्य त्वा भागꣳ सोमेना तनच्मि । विष्णो हव्यꣳ रक्ष

ती सर्वांची आयुष्य आहे, ती सर्वांची निर्माती आहे, ती सर्वांची आधार आहे. मी इंद्राचा भाग सोमासह तुला अर्पण करतो. विष्णू, या हविष्याची रक्षा कर.

अग्ने व्रतपते व्रतं चरिष्यामि तच् छकेयं तन् मे राध्यताम् । इदम् अहम् अनृतात् सत्यम् उपैमि

अग्नी, व्रतांचा स्वामी, मी व्रत पाळीन; ते पूर्ण करण्याची मला शक्ती मिळो आणि त्याचा मला लाभ होवो. असत्यातून मी सत्याकडे येतो.

कस् त्वा युनक्ति स त्वा युनक्ति कस्मै त्वा युनक्ति तस्मै त्वा युनक्ति । कर्मणे वां वेषाय वाम्

कोण तुला जोडतो? तोच तुला जोडतो. कोणासाठी तुला जोडले जाते? त्याच्यासाठी तुला जोडले जाते. तुमच्या कार्यासाठी, तुमच्या शोभेसाठी.

प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ता ऽ अरातयः । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् एमि

उठणाऱ्या शत्रूंपासून रक्षा कर. विरोध करणाऱ्यांपासून रक्षा कर. जळून गेलेल्या शत्रूंना दूर कर. मी विस्तीर्ण आकाशमार्गाने जातो.

धूर् असि धूर्व धूर्वन्तं धूर्व तं योऽ स्मान् धूर्वति तं धूर्व यं वयं धूर्वामः । देवानाम् असि वह्नितमꣳ सम्नितमं पप्रितमं जुष्टतमं देवहूतमम्

तू जू आहेस, जू घेणारा आहेस; जो आपल्याला जू लावतो त्याला जू लाव, आणि ज्याला आपण जू लावतो त्यालाही जू लाव. देवांमध्ये तू सर्वश्रेष्ठ वाहक आहेस, सर्वात एकरूप, सर्वात समृद्ध, सर्वांना प्रिय आणि देवपूजेसाठी योग्य आहेस.

अह्रुतम् असि हविर्धानं दृꣳहस्व मा ह्वार् मा यज्ञपतिर् ह्वार्षीत् । विष्णुस् त्वा क्रमताम् । उरु वाताय । अपहतꣳ रक्षः । यच्छन्तां पञ्च

तू अद्याप न अर्पण केलेले हविर्दान आहेस; स्थिर राहा, तुला काहीही अपाय होऊ नये, यज्ञाचा स्वामी तुला त्रास देऊ नये. विष्णू तुझ्यासाठी मोठ्या पावलांनी जावो. वाऱ्यासाठी विस्तार होवो. विरोध करणाऱ्यांना दूर कर. पाचजण तुझे कल्याण करो.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । अग्नये जुष्टं गृह्णामि । अग्नीषोमाभ्यां जुष्टं गृह्णामि

देव सावितृच्या प्रेरणेने, अश्विनीकुमारांच्या बाहूंनी, पूषणाच्या हातांनी, मी अग्नीला प्रिय असलेले घेतो. अग्नी आणि सोमासाठी प्रिय असलेले मी घेतो.

भूताय त्वा नारातये । स्वर् अभिवि ख्येषम् । दृꣳहन्तां दुर्याः पृथिव्याम् । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् एमि । पृथिव्यास् त्वा नाभौ सादयाम्य् अदित्या ऽउपस्थेऽ ग्ने हव्यꣳ रक्ष

सर्वांसाठी, वैर नसावे म्हणून मी तुला घेतो. तेजस्वी लोक मिळो. पृथ्वीवर किल्ले दृढ व्हावेत. मी विस्तीर्ण आकाशमार्गाने जातो. तुला पृथ्वीच्या नाभीमध्ये, अदितीच्या कुशीत बसवतो. अग्नी, या हविष्याची रक्षा कर.

पवित्रे स्थो वैष्णव्यौ । सवितुर् वः प्रसव उत् पुनाम्य् अच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । देवीर् आपो अग्रेगुवोऽ अग्रेपुवोऽग्र इमम् अद्य यज्ञं नयताग्रे यज्ञपतिꣳ सुधातुं यज्ञपतिं देवयुवम्

तुम्ही विष्णूच्या शुद्ध करणाऱ्यात उभे आहात. सावितृच्या प्रेरणेने मी तुम्हाला अखंड शुद्ध करणाऱ्याने, सूर्याच्या किरणांनी शुद्ध करतो. देवतास्वरूप पाणी, पुढे चला, पुढे चला, आजचा हा यज्ञ पुढे घ्या, यज्ञाचा स्वामी, सुंदर घडलेला, तरुण यज्ञस्वामी पुढे घ्या.

युष्मा ऽ इन्द्रोऽवृणीत वृत्रतूर्ये यूयम् इन्द्रम् अवृणीध्वं वृत्रतूर्ये । प्रोक्षिता स्थ । अग्नये त्वा जुष्टं प्रोक्षामि । अग्नीषोमाभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि । दैव्याय कर्मणे शुन्धध्वं देवयज्यायै यद् वोऽशुद्धाः पराजघ्नुर् इदं वस् तच् छुन्धामि

शर्मासि । अवधूतꣳ रक्षोऽवधूता ऽ अरातयः । ऽअदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वादितिर् वेत्तु । अद्रिर् असि वानस्पत्यः । ग्रावासि पृथुबुध्नः प्रति त्वादित्यास् त्वग् वेत्तु

तू आश्रय आहेस. विरोध करणारे आणि शत्रू दूर झाले आहेत. तू आदित्यांची त्वचा आहेस; अदिती तुला ओळखो. तू लाकडाचा दगड आहेस. तू रुंद पाया असलेला दाबदगड आहेस; आदित्यांनी तुझी त्वचा ओळखो.

अग्नेस् तनूर् असि वाचो विसर्जनं देववीतये त्वा गृह्णामि । बृहद्ग्रावासि वानस्पत्यः । सऽइदं देवेभ्यो हविः शमीष्व सुशमि शमीष्व । हविष्कृद् एहि हविष्कृद् एहि हविष्कृद् एहि

तू अग्नीचे शरीर आहेस, वाणीचे उच्चारण आहेस, देवांची कृपा मिळावी म्हणून मी तुला घेतो. तू मोठा दाबदगड आहेस, लाकडाचा आहेस. हे शमी, हे हविष्य देवांना अर्पण कर, उत्तम अर्पण कर. हविष्य अर्पण करणारा, ये, ये, ये.

कुक्कुटोऽसि मधुजिह्वऽइषमूर्जम् आ वद त्वया वयꣳ संघातꣳ-संघातं जेष्म । वर्षवृद्धम् असि । प्रति त्वा वर्षवृद्धं वेत्तु । परापूतꣳ रक्षः परापूता अरातयः । ऽअपहतꣳ रक्षः । वायुर् वो वि विनक्तु । देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृभ्णात्व् अच्छिद्रेण पाणिना

तू कोंबडा आहेस, मधुर जिभेचा; बळ आणि पोषण बोल. तुझ्या सहाय्याने आम्ही एकत्र येणाऱ्या सर्वांना जिंकू. तू पावसामुळे वाढलेला आहेस; पाऊस तुला ओळखो. विरोध करणारे दूर झाले, शत्रू दूर झाले. विरोध करणारे दूर झाले. वायू तुम्हाला वेगळे करो. सुवर्णहस्त सावितृ, अखंड हाताने तुला धरू दे.

धृष्टिर् असि । अपाऽग्ने ऽ अग्निम् आमादं जहि निष् क्रव्यादꣳ सेध । आ देवयजं वह । ध्रुवम् असि पृथिवीं दृꣳह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्य् उप दधामि भ्रातृव्यस्य वधाय

तू धैर्य आहेस. अग्नी, आमच्यापासून, अग्नीपासून मांसाहारी दुष्टाला दूर कर; त्याला हाकल. देवपूजकाला आण. तू स्थिर आहेस; पृथ्वीला दृढ कर. ब्राह्मणत्वासाठी, क्षत्रियतेसाठी, नातेसंबंधासाठी, शत्रूच्या नाशासाठी मी तुला ठेवतो.

शर्मासि । अवधूतꣳ रक्षोऽवधूता ऽ अरातयः । ऽअदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वादितिर् वेत्तु । धिषणासि पर्वती प्रति त्वादित्यास् त्वग् वेत्तु । दिव स्कम्भनीर् असि । धिषणासि पार्वतेयी प्रति त्वा पर्वती वेत्तु

तूचं आपली रक्षा आहेस. राक्षस आणि शत्रू दूर जावोत. तू अदितीची कातडी आहेस; अदिती तुला ओळखो. तू धिषणा पर्वताची कन्या आहेस; पर्वत तुला ओळखो. तू आकाशाचा आधार आहेस. तू पर्वताचीच कन्या धिषणा आहेस; पर्वत तुला ओळखो.

धान्यम् असि धिनुहि देवान् । प्राणाय त्वा । उदानाय त्वा । व्यानाय त्वा । दीर्घाम् अनु प्रसितिम् आयुषे धां देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृभ्णात्व् अच्छिद्रेण पाणिना । चक्षुषे त्वा । महीनां पयोऽसि

तू धान्य आहेस; देवांना पोस. प्राणासाठी तुला अर्पण करतो. उदानासाठी तुला अर्पण करतो. व्यानासाठी तुला अर्पण करतो. सुवर्णहस्त साविता देव तुझ्या दीर्घ, अखंड आयुष्यासाठी तुला आपल्या निर्दोष हाताने स्वीकारो. दृष्टीसाठी तुला अर्पण करतो. तू पृथ्वीचे दूध आहेस.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । सं वपामि । सम् आपऽओषधीभिः सम् ओषधयो रसेन । सꣳ रेवतीर् जगतीभिः पृच्यन्ताꣳ सं मधुमतीर् मधुमतीभिः पृच्यन्ताम्

साविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या हातांनी, पूषणाच्या हातांनी मी तुला मिसळतो. पाण्यांसह आणि औषधींसह, औषधींच्या रसांसह, समृद्ध आणि गतीशील यांच्यासह, मधुर आणि समृद्ध त्या सर्व मिसळल्या जावोत.

जनयत्यै त्वा सं यौमि । इदम् अग्नेः । इदम् अग्नीषोमयोः । इषे त्वा । घर्मोऽसि विश्वायुः । उरुप्रथाऽ उरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथताम् । अग्निष्टे त्वचं मा हिꣳसीत् । देवस् त्वा सविता श्रपयतु वर्षिष्ठेऽधि नाके

उत्पन्न होणाऱ्यासाठी मी तुला एकत्र करतो. हे अग्नीसाठी आहे. हे अग्नी-सोमासाठी आहे. पोषणासाठी तुला अर्पण करतो. तू घर्म आहेस, सर्वांना जीवन देणारा. विशालपणे पसर, यज्ञाचा स्वामी तुला मोठ्या प्रमाणात पसरवो. अग्नी तुझ्या कातडीला इजा करू नये. साविता देव तुला सर्वोच्च स्वर्गात शिजवो.

मा भेर् मा संविक्थाः । ऽ अतमेरुर् यज्ञो ऽतमेरुर् यजमानस्य प्रजा भूयात् । त्रिताय त्वा । द्विताय त्वा । एकताय त्वा

भीती बाळगू नकोस, गोंधळून जाऊ नकोस. यज्ञ भक्कम आहे; यजमानाची संततीही भक्कम होवो. तिसऱ्यासाठी तुला अर्पण करतो. दुसऱ्यासाठी तुला अर्पण करतो. पहिल्यासाठी तुला अर्पण करतो.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ददे ऽध्वरकृतं देवेभ्यः । ऽइन्द्रस्य बाहुर् असि दक्षिणः सहस्रभृष्टिः शततेजा वायुर् असि तिग्मतेजा द्विषतो वधः

साविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या हातांनी, पूषणाच्या हातांनी, देवांसाठी सिद्ध केलेले तुला मी ठेवतो. तू इंद्राचा उजवा हात आहेस, हजार टोकांचा, शंभर शक्ती असलेला. तू वायू आहेस, तीक्ष्ण तेज असलेला, शत्रूवर वार करणारा.

पृथिवि देवयजन्य् ओषध्यास् ते मूलं मा हिꣳसिषम् । व्रजं गच्छ गोष्ठानम् । वर्षतु ते द्यौः । बधान देव सवितः परमस्यां पृथिव्याꣳ शतेन पाशैर् यो स्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक्

हे पृथ्वी, देवांसाठी जन्मलेली, मी तुझ्या मुळांना, औषधींनो, इजा करू नये. वाड्यात जा, गोठ्यात जा. तुझ्यासाठी आकाश पाऊस पाडो. साविता देव, सर्वोच्च पृथ्वीवर, शंभर जाळ्यांनी जो आपल्याला द्वेष करतो आणि ज्याला आपण द्वेष करतो त्याला बांध; आपण त्याला कधीच भेटू नये.

गायत्रेण त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । जागतेन त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । सुक्ष्मा चासि शिवा चासि । स्योना चासि सुषदा चासि । ऊर्जस्वती चासि पयस्वती च

गायत्री छंदाने तुला वेढतो. त्रैष्टुभ छंदाने तुला वेढतो. जगती छंदाने तुला वेढतो. तू सूक्ष्म आणि मंगल आहेस. तू सौम्य आणि सुखद आहेस. तू शक्तीने आणि पोषणाने भरलेली आहेस.

पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिन्न् उदादाय पृथिवीं जीवदानुम् । याम् ऐरयꣳश् चन्द्रमसि स्वधाभिस् ताम् उ धीरासो ऽअनुदिश्य यजन्ते । प्रोक्षणीर् आ सादय । द्विषतो वधोऽ सि

पूर्वी, भयंकर विष दूर करून, पृथ्वी जिवंतांसाठी योग्य झाली. जी मी चंद्र आणि अर्पणांनी पसरवली, ती ज्ञानी लोक शोधून पूजतात. शिंपणाची भांडी तयार कर. तू शत्रूवर वार करणारी आहेस.

प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा ऽअरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ता ऽ अरातयः । अनिशितोऽ सि सपत्नक्षिद् वाजिनं त्वा वाजेध्यायै सं मार्ज्मि । प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टाऽ अरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ताऽ अरातयः । अनिशिताऽसि सपत्नक्षिद् वाजिनीं त्वा वाजेध्यायै सं मार्ज्मि

राक्षस दूर झाला, शत्रू दूर झाले. राक्षस जळून गेला, शत्रू जळून गेले. तू अजोड आहेस, प्रतिस्पर्ध्यांचा नाश करणारी; मी तुला विजयासाठी अभिषेक करतो. राक्षस दूर झाला, शत्रू दूर झाले. राक्षस जळून गेला, शत्रू जळून गेले. तू अजोड आहेस, प्रतिस्पर्ध्यांचा नाश करणारी; मी तुला, घोडी, विजयासाठी अभिषेक करतो.

अदित्यै रास्नासि । विष्णोर् वेष्यो सि । ऊर्जे त्वा । ऽअदब्धेन त्वा चक्षुषाव पश्यामि । अग्नेर् जिह्वासि सुहूर् देवेभ्यो धाम्ने-धाम्ने मे भव यजुषे-यजुषे

तू अदितीसाठी कमरपट्टा आहेस. तू विष्णूचे आवरण आहेस. शक्तीसाठी तुला अर्पण करतो. अचूक दृष्टीने मी तुला पाहतो. तू अग्नीची जिव्हा आहेस, देवांना प्रिय; प्रत्येक पवित्र ठिकाणी, प्रत्येक यजुषासाठी माझ्यासाठी अस.