एका पवित्र यज्ञकर्माच्या दिवशी, ऋत्विकांनी सोमरसाच्या अत्युच्च हविर्भागाची तयारी केली. त्यांनी जलामध्ये प्रवाहित होणाऱ्या, श्रेष्ठ अशा सोमाचा द्रव सर्वत्र ओतला; त्या दिवशी, पवित्र दगडांनी सोम पिळून काढण्यात आला होता. वायूच्या छानण्याने शुद्ध झालेला सोम, पश्चिमेकडे आणि पूर्वेकडे वेगाने वाहू लागला—तो इंद्राचा प्रिय मित्र ठरतो. त्या प्रवाही सोमाला, सूर्यकन्या आपल्या अखंड प्रवाहाने शुद्ध करते. या यज्ञात ब्रह्म आणि क्षत्र यांनाही शुद्ध केले गेले; सामर्थ्य व तेजाने युक्त, उन्मत्त करणारा सोम देवांसाठी तयार झाला. त्याच्या तेजाने, देवते, देवांचा पोषण कर आणि त्याच्या साराने यजमानासाठी अन्न ठेव. ज्या लोकांकडे जवारी आहे, ज्या जवारीचे यथायोग्य वितरण होते, त्यांच्यासाठी येथे अन्न तयार कर; जे श्रद्धेने कुशावर बसून पूजा करतात, अश्विनीकुमार, सरस्वती, इंद्र आणि सुत्रमन् यांनी ते तुझ्यासाठी स्वीकारले आहे; हेच तुझे मूळ—तेज, पराक्रम आणि बळासाठी. अश्विनीकुमारांचे तेज, सरस्वतीचा पराक्रम, इंद्राचे बळ—हे तुझ्यासाठी प्राप्त झाले; हेच तुझे स्त्रोत—आनंद, समाधान आणि महानतेसाठी. तूच तेज आहेस, माझ्यात तेज भर; तूच पराक्रम आहेस, माझ्यात पराक्रम भर; तूच बळ आहेस, मला बळ दे; तूच उत्साह आहेस, मला उत्साह दे; तूच दृढनिश्चय आहेस, मला दृढनिश्चय दे; तूच सामर्थ्य आहेस, मला सामर्थ्य दे. ती देवी, जी वाघ, लांडगा, घार, गरुड, सिंह यांचे रक्षण करते, तीच आमचेही संकटापासून रक्षण करो. जसा आनंदी पुत्र आपल्या मातेला पोषण करतो, तसा, अग्निदेव, मी माझ्या पालकांचा ऋणी न होवो; तू माझ्याशी एकरूप हो, मला शुभतेने भर; माझ्यापासून दूर होणारे, पाप वाईट दूर कर. देवतांनी यज्ञ केला; अश्विनीकुमार उपचार करणारे आहेत; सरस्वती वाणीने आरोग्य देते; इंद्र व अश्विनीकुमार बळ देतात. दीक्षा म्हणजे कुश, प्रवासाची चिन्हे म्हणजे अंकुर, विक्रीचे रूप म्हणजे सोम, सोमाचे दाणे म्हणजे मध. आतिथ्याचे रूप म्हणजे मासिक द्रव्य, नग्नत्व हे महावीराचे रूप, उपसद विधीचे रूप म्हणजे तीन रात्र—देवतांचे संतती. विकत घेतलेल्या सोमाचे रूप म्हणजे प्रवाही सोम; औषध अश्विनीकुमार, इंद्र आणि सरस्वतीसाठी काढले जाते. आसन हे राजासीनासाठी, वेदी ही हविर्भागासाठी; दोन वेदिकांमध्ये उपचारकाचे रूप आहे. वेदी वेदीशी जोडली जाते; कुश शक्तीच्या कुशाशी; यूप यूपाशी; अग्नी अग्नीनेच पुढे नेला जातो. तूच सार्वभौमतेचे मूळ, तूच त्या सार्वभौमतेचा नाभी; मी तुला हानी पोहोचवू नये, तू मला हानी पोहोचवू नकोस. वरुणाने तुपाचा व्रत पाळून गृहात स्थान घेतले; शुभ हेतूने सार्वभौमतेसाठी; मृत्यू व नाशापासून रक्षण कर. मी तुला दिव्य सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनीकुमारांच्या बाहूंनी, पुषणाच्या हातांनी शिंपडतो; अश्विनीकुमारांच्या औषधांनी तेज व ब्राह्मण तेजासाठी; सरस्वतीच्या औषधांनी पराक्रम व पोषणासाठी; इंद्राच्या शक्तीने बळ, सौंदर्य व कीर्ती मिळवण्यासाठी. तू कोण आहेस? कशासाठी आणि कोणासाठी आहेस? हे शुभगुणी, मंगलमूर्ती, सत्यराजा! माझे शिर गौरव असो, तोंड कीर्ती असो, केस व दाढी तेज असो; श्वास राजा, अमरत्व असो; डोळे स्वामी, कान तेजस्वी असो. माझी जीभ मंगलमय असो, वाणी महान असो, मन सार्वभौम असो, राग संयमित असो, तेज उज्ज्वल असो; आनंद व समाधान माझ्यात असो; बोटे व अवयव बळकट असो; मित्र माझ्याशी असो; बळ माझे असो. माझ्या बाहूंना सामर्थ्य व शक्ती लाभो; हातांना कर्तृत्व व पराक्रम मिळो; आत्मा कुलीनतेने युक्त असो; छाती दृढ असो. पाठ राज्य असो, पोट आधार असो, खांदे व मान स्थिर असो, कंबर मजबूत असो; मांड्या, गुडघे, पिंड बळकट असो; सर्व अवयवांचे सर्वत्र रक्षण होवो. नाभी विचार व विवेकाचे स्थान असो; गुदद्वार शुद्धीचे स्थान असो; अंडकोषात आनंद व परमसुख वास करो; जननेन्द्रियात लक्ष्मी व संपत्ती असो; पाय व पिंडांनी मी धर्मात स्थित आहे, जसा राजा प्रजेत. मी कुलीनतेच्या, राज्याच्या, घोड्यांमध्ये, गायींमध्ये स्थित आहे; प्रत्येक अवयवात, आत्म्यात, श्वासात, कुलीनतेत, पोषणात, पृथ्वी व आकाशात मी स्थित आहे. तीन, अकरा, तेहेतीस देवता, सर्व शुभदेवता, बृहस्पती पुरोहित असताना, दिव्य सवितृच्या सामर्थ्याने—देव, इतर देवांसह, माझे रक्षण करो. पहिल्याने दुसऱ्याशी, दुसऱ्याने तिसऱ्याशी, तिसऱ्याने सत्याशी; सत्याने सत्याशी, यज्ञाने यज्ञाशी, यजुषाने यजुषाशी, सामाने सामाशी, ऋचाने ऋचाशी, प्रारंभिक स्तोत्रे, मुख्य स्तोत्रे, याज्य, वषट्, होम—माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होवोत. पृथ्वी, स्वाहा. माझे केस तत्परतेचे, त्वचा विनय व समीपतेचे, मांस संपत्तीचे, हाड व मज्जा श्रद्धेचे असो. जर आम्ही देवांवर काही अपराध केला असेल, तर अग्निदेव, सर्व पाप व दोषांतून मला मुक्त कर. दिवसा वा रात्री अपराध केला असेल, तर वायू, सर्व पाप व दोषांतून मला मुक्त कर. जागेपणी वा झोपेत अपराध केला असेल, तर सूर्य, सर्व पाप व दोषांतून मला मुक्त कर. गावात, अरण्यात, सभेत, इंद्रियात, नीच वा उंच लोकांत, वा स्वधर्माच्या बाबतीत जो अपराध झाला असेल, तो दूर होवो. जलात असणाऱ्या, अग्न्या, वरुणा, आम्ही आवाहन करतो; त्यातून वरुणा, आम्हाला मुक्त कर; तूच अपवित्रता दूर करणारा, शुद्ध करणारा आहेस; देवांनी वा मर्त्यांनी केलेले पाप दूर कर; दानशूर देव, आमचे रक्षण कर. तुझे हृदय समुद्रात, जलाच्या गर्भात असो; औषधी व जल तुझ्यात प्रवेश करो; जल व औषधी आम्हाला अनुकूल असो; जे आम्हाला द्वेष करतात, त्यांना ते प्रतिकूल असो. जसा मनुष्य बंधनातून मुक्त होतो, स्नानानंतर घामातून शुद्ध होतो, तुप छानण्याने शुद्ध होते, तसेच जल मला अपवित्रतेपासून शुद्ध करो. आम्ही अंधारातून उठून उच्च प्रकाश पाहतो; आम्ही देवांमध्ये दिव्य सूर्य, परम तेज प्राप्त केला. आज मी जलाकडे आलो; त्यांच्या सारासह आम्ही एकत्र वाहिलो; दूधयुक्त जलांनो, मी तुमच्याकडे आलो आहे; मला तेज, संतती व संपत्ती द्या. तू प्रज्वलित हो, आम्ही तुला प्रज्वलित करतो. तू इंधन, तू तेज; माझ्यात तेज भर. पृथ्वी, उष:काल व सूर्य यांचा संयोग होवो; सारा विश्व एकरूप होवो; मी विश्वाग्नीचे तेज होवो; भरपूर कामना मला लाभो. पृथ्वी, स्वाहा. हे अग्निदेव, व्रतस्वामी, तुझ्यावर समिधा ठेवतो; तुझ्यात व्रत व श्रद्धा ठेवतो; मी दीक्षित होऊन तुला प्रज्वलित करतो. जिथे ब्रह्म व क्षत्र एकत्र चालतात, ते स्थान पवित्र, ज्ञानमय आहे; जिथे देव, अग्निसह वास करतात.