हे ऐका—एक दिव्य, गूढ कथा! हजारो-हजारो अस्त्रे, शस्त्रे, प्रभु, तुझ्या भुजांमध्ये आहेत. त्या सर्वांचा तू अधिपती आहेस; आम्हांपासून त्यांचा मुख उलटा कर, आम्हांवर नकोत. पृथ्वीवर अनंत, असंख्य रुद्र आहेत; त्यांच्या धनुष्यांची दोरी हजार योजन दूर असो. या विशाल सागरात, आकाशात, तू वास करतोस; तिथेही, त्यांच्या धनुष्यांची दोरी हजार योजन दूर असो. स्वर्गात गेलेले निळ्या गळ्याचे, शुभ्रकंठ रुद्र—त्यांच्या धनुष्यांची दोरी हजार योजन दूर असो. पृथ्वीवर चालणारे निळ्या गळ्याचे, शुभ्रकंठ शर्व—त्यांचीही धनुष्ये दूर असोत. झाडांमध्ये वावरणारे, तांबड्या रंगाचे, निळ्या गळ्याचे जे रुद्र आहेत, त्यांची धनुष्येही हजार योजन दूर असोत. सर्व प्राण्यांचे अधिपती, बाणधारी, जटाधारी रुद्र—त्यांची धनुष्येही दूर असोत. वाटा राखणारे, प्रवाशांचे नेतृत्व करणारे, जीवनशस्त्र धारण करणारे जे रुद्र आहेत, त्यांची धनुष्येही दूर असोत. पूल ओलांडणारे, गदा धारण करणारे, तरकश घेणारे रुद्र—त्यांची धनुष्येही दूर असोत. जे लोक अन्न खात असताना, पाणी पित असताना प्रहार करतात, त्यांची धनुष्येही दूर असोत. ज्या रुद्रांची संख्या या सर्वांपेक्षा अधिक आहे, जे सर्व दिशांना पसरले आहेत, त्यांची धनुष्येही हजार योजन दूर असोत. स्वर्गातील रुद्रांना वंदन, ज्यांचे बाण म्हणजे पाऊस; पूर्वेकडे दहा, दक्षिणेकडे दहा, पश्चिमेकडे दहा, उत्तर दिशेला दहा, आणि वर दहा—त्यांना वंदन. ते आम्हांला रक्षण करो, कृपा करो; आम्ही ज्यांवर राग धरतो, किंवा जे आम्हांवर राग धरतात, त्यांना त्यांच्या जबड्यात अर्पण करतो. आकाशातील रुद्रांना वंदन, ज्यांचे बाण म्हणजे वारे; त्यांनाही सर्व दिशांना दहा-दहा, आणि वर दहा—त्यांना वंदन. ते आम्हांला रक्षण करो, कृपा करो; आम्ही ज्यांवर राग धरतो, किंवा जे आम्हांवर राग धरतात, त्यांना त्यांच्या जबड्यात अर्पण करतो. पृथ्वीवरील रुद्रांना वंदन, ज्यांचे बाण म्हणजे अन्न; त्यांनाही सर्व दिशांना दहा-दहा, आणि वर दहा—त्यांना वंदन. ते आम्हांला रक्षण करो, कृपा करो; आम्ही ज्यांवर राग धरतो, किंवा जे आम्हांवर राग धरतात, त्यांना त्यांच्या जबड्यात अर्पण करतो. पर्वतावर, दगडावर, पाण्यात, वनस्पतींमध्ये, झाडांमध्ये जे बळ, पोषण संचित आहे—ते मरुतगण आम्हांला मिळवून देवो. दगड हे तुझ्या उपवासाचे प्रतीक आहे. हे बळ माझ्यात असो. आम्ही ज्यांवर राग धरतो, त्यांच्यावर तुझे वज्र पडो. हे अग्निदेव, माझ्या या विटा—एक, दहा, दहा शंभर, दहा हजार, दहा दहा हजार, दहा लक्ष, दहा कोटी, दहा अब्ज, दहा दशअब्ज, दहा शंभर अब्ज, दहा खरब, दहा समुद्र, मध्य, शेवट, उच्च—या सर्व विटा या आणि त्या लोकांत गायी होवोत. तू ऋतूंमधील आहेस, ऋतूंनी बळकट झालेला आहेस, ऋतूंमध्ये उभा आहेस. तूपाने, मधाने वाहणारा, तेजस्वी नाव असणारा, इच्छापूर्ती करणारा, अय exhaustible आहेस. समुद्राच्या फेसाने, हे अग्नि, आम्ही तुला वेढतो. तू आमच्यासाठी पवित्र आणि कल्याणकारी हो. हिमाच्या पडद्यानेही तुला वेढतो; तू आमच्यासाठी शुभ हो. काठीसारखा जवळ ये, नद्यांप्रमाणे ओलांड, हे अग्नि. तू पाण्यातील पित्त आहेस. बेडूक, त्यांच्या सोबत ये; आमचे यज्ञ तेजस्वी आणि शुभ कर. हे पाणी उतरते, हे सागराचे विश्रामस्थान आहे. तुझ्या ज्वाळा इतरांना जळो, आम्हांला नाही. तू आमच्यासाठी पवित्र आणि कल्याणकारी हो. हे अग्निदेव, तुझ्या तेजस्वी, आनंददायी दिव्य जिह्वेने देवांना आण आणि त्यांना अर्पण कर. हे पवित्र, तेजस्वी अग्नि, देवांना येथे आण. आमचे यज्ञ आणि अर्पण त्यांच्या पर्यंत पोहोचव. शुद्ध, विवेकी, दयाळू अग्निने पृथ्वी प्रकाशित केली, जणू उषा आपल्या किरणांनी प्रकाशते; तो वयात न येणारा, वेगवान घोड्यासारखा, वाऱ्याच्या गतीसारखा, स्तुतीची तहान असणारा आहे. तुझ्या ज्वाळेला, तुझ्या दाहाला, तुझ्या तेजाला वंदन. तुझ्या ज्वाळा इतरांना जळो, आम्हांला नाही. तू आमच्यासाठी शुभ हो. तू मनुष्यात श्रेष्ठ अधिपती आहेस, पाण्यात श्रेष्ठ अधिपती आहेस, गवतावर, झाडांवर, प्रकाशांमध्ये श्रेष्ठ अधिपती आहेस. ज्यांना यज्ञाचा भाग मिळतो, देवांमध्ये श्रेष्ठ अशा देवांना, वर्षाच्या भागाजवळ बसणाऱ्या देवांना—ते अनाहूतपणे या यज्ञातील मध आणि तूप पिऊ दे. जे देवांमध्ये देवत्व प्राप्त झाले, ब्रह्माचे पुरोहित झाले—त्यांच्याशिवाय काहीच शुद्ध होत नाही; ना स्वर्गात, ना पृथ्वीवर, ना पाण्यात. श्वास देणारे, प्रश्वास देणारे, संचार देणारे, तेज देणारे, अवकाश देणारे—तुझ्या ज्वाळा इतरांना जळो, आम्हांला नाही. तू आमच्यासाठी शुभ हो. हे अग्नि, तुझ्या तीक्ष्ण ज्वाळेने सर्व अशुद्धता जाळून टाक. अग्नि आम्हांला संपत्ती देतो. मुनि, पुरोहित, ज्याने हे सर्व लोक अर्पण केले, तो आमचा पिता झाला; संपत्तीच्या इच्छेने, आशीर्वाद घेऊन, तो प्रथम अधोभागी गेला. मुळ काय, आरंभ काय, कथा काय होती? विश्वकर्म्याने, सर्वदृष्टी असणाऱ्याने, पृथ्वी कुठून निर्माण केली आणि आपल्या महत्तेने आकाश पसरवले? सर्वत्र डोळे, सर्वत्र मुख, सर्वत्र हात, सर्वत्र पाय असणारा, हातांनी, पंखांनी फुंकर देणारा, एकच देव, स्वर्ग आणि पृथ्वी निर्माण करणारा. कोणते जंगल, कोणते झाड होते, ज्यापासून स्वर्ग आणि पृथ्वी घडवली गेली? बुद्धिमान मनाने त्या आधाराचा शोध घेतात, ज्याने हे जग उभे राहिले. हे विश्वकर्मा, तुझे ते उच्च स्थान, ते मध्यम, आणि हे इथे—हे आत्मनिर्भर, ते तुझ्या साथीदारांना शिकव. स्वतःस अर्पण कर, बळ वाढव. विश्वकर्मा, यज्ञवृद्धीने वाढणारा, पृथ्वी आणि आकाशाला स्वतःस अर्पण करो; इतर विरोधक गोंधळात पडू देत—इथे मघवान आमचा कल्याणकारी होवो. आज आपण विश्वकर्म्याला, वाणीच्या अधिपतीला, वेगवान मनाच्या, बळासाठी बोलावूया; तो सर्वकल्याणकारी, शुभकर्ता, आमच्या सर्व अर्पणात प्रीत होवो. विश्वकर्म्याने यज्ञवृद्धीने इंद्राला रक्षक, अजेय केला; आदिकाळापासून लोक त्याला वंदन करतात—हा महान, योग्य तोच पूजनीय आहे. दृष्टीचा पिता, बुद्धिमान, मनाने, नावांत तूप निर्माण करतो; जेव्हा टोकं स्थिर झाली, तेव्हा आकाश आणि पृथ्वी विस्तारले. विश्वकर्मा, मनाने, इथून निघून गेला; तो सृष्टीकर्ता, व्यवस्थापक, सर्वोच्च, ऋषी; जिथे सात ऋषी त्या एकाच्या, परात्पराच्या, चर्चा करतात, तिथे सर्व इच्छित अर्पणे एकत्र भोगली जातात. अशी ही दिव्य, गूढ, आणि अनंत महिमा—रुद्र, अग्नि, विश्वकर्मा आणि सर्व देव यांची—श्रद्धेने, नम्रतेने ऐकावी, मनात साठवावी.