उत्तर दिशेतील स्वर्गाचे वर्णन सुरू होते: त्याचे कान म्हणजे सौमन चंती, शरद ऋतू हे कानाचे ऋतू, आणि अनुष्टुप हे शरद ऋतूचे छंद आहे. अनुष्टुप हे ऐडम आहे, ऐडम म्हणजे मंथन करणारा, आणि मंथन करणारा म्हणजे एकवीस. या एकवीस पासून वैराजा उत्पन्न होते, आणि विश्वामित्र हे त्याचे ऋषी आहेत. प्रजापतीने घेतलेल्या तुझ्या साहाय्याने मी लोकांसाठी कान घेतो. मग विचाराची गोष्ट येते, जी वरील आहे. वाणी ही तिची माता आहे, हेमंत ऋतू ही वाणीची ऋतू, पंक्ति हे हेमंत ऋतूचे छंद आहे. पंक्तीला समाप्ती आहे, आणि समाप्तीपासून आग्रायण येतो. आग्रायण पासून एकोणचाळीस निर्माण होतात, आणि त्या एकोणचाळीस पासून शाक्वर आणि रैवत छंद येतात. विश्वकर्मा हे त्याचे ऋषी आहेत. प्रजापतीने घेतलेल्या तुझ्या साहाय्याने मी लोकांसाठी वाणी घेतो. पुढे पृथ्वीच्या स्थैर्याचे स्तुती होते: तू दृढ पृथ्वी आहेस, दृढ गर्भ आहेस; तू दृढ आहेस, कृपेसह दृढ गर्भात बस. जुळलेल्या एका ध्वजाचा स्वीकार कर. अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. घर बांधणाऱ्या, तूपाने समृद्ध, उदार, तू पृथ्वीच्या आसनात आनंदाने बस. रुद्र आणि वसु तुझी स्तुती करो; या प्रार्थना शुभ लाभासाठी रक्षण कर. अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. तुझ्या शक्तींसह येथे बस, कौशल्याच्या पित्याप्रमाणे, देवांच्या मोठ्या कृपेने विजयासाठी. पिता आपल्या पुत्रांप्रमाणे, अनुकूल राहा, शरीरासह प्रवेश कर. अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. पृथ्वीच्या ओलावा, तुझे नाव म्हणजे जल; सर्व देव तुझी स्तुती करो. स्तुतिपाठाने गौरवलेला, तूपाने समृद्ध, येथे बस; आम्हाला संततीसह संपत्ती दे. अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. आदित्यांना, मी तुझ्या पाठीवर बसवतो, मध्याकाशाचा आधार आणि स्तंभ, दिशांची स्वामिनी, जगांचा लाट, जलाचा थेंब; तू विश्वकर्मा ऋषी आहेस. अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. शुक्र आणि शुचि हे ग्रीष्म ऋतू आहेत; तू अग्नीचे आंतरिक बंधन आहेस. आकाश आणि पृथ्वी तयार होवोत, जल आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी स्वतंत्रपणे तयार होवोत, श्रेष्ठता आणि दृढ व्रतांसह. आकाश-पृथ्वीमध्ये एकत्रित अग्नी, हे ग्रीष्म ऋतू तयार होवोत, देव इंद्रासारखे प्रवेश करो. त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. ऋतू, रूप, देव, गर्भाधिपती, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. वसु, रुद्र, आदित्य, सर्व देवांसह, गर्भाधिपतींसह, अग्नी वैश्वानरासाठी, अश्विन, यजमान, तुझ्या आसनावर बसवोत. माझा श्वास रक्षण कर. माझा अपान रक्षण कर. माझा व्याप्त श्वास रक्षण कर. माझी दृष्टी पृथ्वीवर उजळव. माझ्या ऐकण्यास प्रसिद्धी दे. जल समृद्ध कर. वनस्पती बळकट कर. द्विपादांचे रक्षण कर. चतुष्पादांचे रक्षण कर. आकाशातून पाऊस पाड. वायः हे शिर आहे, प्रजापती, छंद. क्षत्र हे वायः, मयंद, छंद. आधार वायः, स्वामी, छंद. विश्वकर्मा वायः, परमेष्ठी, छंद. निवास वायः, विवलम, छंद. बळकट वायः, विशाल, छंद. मनुष्य वायः, तंद्र, छंद. वाघ वायः, अनाधृष्ट, छंद. सिंह वायः, चदी, छंद. पश्ठवाड वायः, बृहती, छंद. बैल वायः, ककुप, छंद. वृषभ वायः, सतबृहती, छंद. शिंगाविना बैल वायः, पंक्ति, छंद. गाय वायः, जगती, छंद. तीन वर्षांचा वायः, त्रिष्टुप, छंद. दोन वर्षांचा वायः, विराट, छंद. पाच वर्षांचा वायः, गायत्री, छंद. तीन वासरांचा वायः, उष्णिक, छंद. चार वर्षांचा वायः, अनुष्टुप, छंद. इंद्र आणि अग्नी, हे विटा अढळ बनवा. तिच्या पाठीवरून तुम्ही आकाश, पृथ्वी, आणि मध्याकाशाचा आधार देता. विश्वकर्मा, मध्याकाशाच्या पाठीवर तुझ्या आसनावर बसवो, तेजस्वी आणि विस्तारलेले; धारण कर, स्थापन कर, आणि मध्याकाशाला हानी करू नकोस. सर्वांसाठी, श्वासासाठी, अपानासाठी, व्याप्त श्वासासाठी, उदानासाठी, स्थैर्यासाठी, आचारासाठी. वायू तुझ्या महानतेने, कल्याणाने, कवचाने, शांतीने रक्षण करो; त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. पूर्व दिशेची राणी, दक्षिण दिशेची विराट, पश्चिम दिशेची स्वामिनी, उत्तर दिशेचा ध्वनीचा स्वामी, आणि महान दिशेची स्वामिनी तू आहेस. विश्वकर्मा, मध्याकाशाच्या पाठीवर तुझ्या आसनावर बसवो, तेजस्वी; सर्वांसाठी, श्वासासाठी, अपानासाठी, व्याप्त श्वासासाठी, सर्व प्रकाश दे. वायू तुझा स्वामी आहे; त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. नभस आणि नभस्य हे वर्षा ऋतू आहेत; तू अग्नीचे आंतरिक बंधन आहेस. आकाश आणि पृथ्वी तयार होवोत, जल आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी स्वतंत्रपणे तयार होवोत, श्रेष्ठता आणि दृढ व्रतांसह. आकाश-पृथ्वीमध्ये एकत्रित अग्नी, हे वर्षा ऋतू तयार होवोत, देव इंद्रासारखे प्रवेश करो. त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. इषा आणि ऊर्जा हे शरद ऋतू आहेत; तू अग्नीचे आंतरिक बंधन आहेस. आकाश आणि पृथ्वी तयार होवोत, जल आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी स्वतंत्रपणे तयार होवोत, श्रेष्ठता आणि दृढ व्रतांसह. आकाश-पृथ्वीमध्ये एकत्रित अग्नी, हे शरद ऋतू तयार होवोत, देव इंद्रासारखे प्रवेश करो. त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. माझे जीवन रक्षण कर. माझा श्वास, अपान, व्याप्त श्वास, दृष्टी, ऐकणे, वाणी समृद्ध कर. मन बळकट कर. आत्मा रक्षण कर. प्रकाश दे. माझा, प्रम, प्रतिम, अस्रीवाय, पंक्ति, उष्णिक, बृहती, अनुष्टुप, विराट, गायत्री, त्रिष्टुप, जगती हे छंद आहेत. पृथ्वी, वायुमंडळ, आकाश, वर्ष, तारे, वाणी, मन, शेती, सोनं, गाय, शेळी, घोडा — हे सर्व छंद आहेत. अग्नी, वायू, सूर्य, चंद्र, वसु, रुद्र, आदित्य, मरुत, सर्व देव, बृहस्पती, इंद्र, वरुण — हे देवता आहेत. तू मुकुट, शासक, दृढ आधार, वाहक, पृथ्वी आहेस. जीवन, तेज, शेती, कल्याणासाठी मी तुझा अभिषेक करतो. तू नियंत्रक, शासक, संयमक, दृढ, आधार आहेस. पोषण, बळ, संपत्ती, समृद्धीसाठी मी तुझा अभिषेक करतो. जग भर, अंतर भर, दृढ बस. इंद्र, अग्नी, बृहस्पती यांनी तुझ्या गर्भात स्थापन केले. प्रिश्नी गायी सोम तयार करतात, दूध देणाऱ्या. देवांच्या जन्मावेळी, स्वर्गातील तीन तेजस्वी लोकांत, सर्व आवाजांनी इंद्राचा महिमा केला, समुद्राचा स्वामी, उत्तम रथी, खऱ्या बक्षिसांचा स्वामी. तीन प्रकारचे वेग, पंधरा प्रकारचे तेज, सतरा प्रकारचे आकाश, एकवीस प्रकारचा आधार, अठरा प्रकारचा प्रवाह, एकोणवीस प्रकारचे उष्णता, छत्तीस प्रकारची शिखर, चौतीस प्रकारची ब्रध्नाची विस्तार, चोवीस प्रकारचा गर्भ, पंचवीस प्रकारची गर्भे, एकोणचाळीस प्रकारचे बळ, एकतीस प्रकारची इच्छा, त्रेतीस प्रकारची पाया, अठ्ठेचाळीस प्रकारचा वळण, चार प्रकारचा आधार. तू अग्नीचा भाग, अभिषेकाचा स्वामित्व, ब्रह्माचा स्पर्श, तीनfold स्तुती आहेस. तू इंद्राचा भाग, विष्णूचे स्वामित्व, प्रभुत्वाचा स्पर्श, पंधराfold स्तुती आहेस. तू मनुष्य ऋषींचा भाग, आधाराचा स्वामित्व, उत्पत्तीचा स्पर्श, सतराfold स्तुती आहेस. तू मित्राचा भाग, वरुणाचे स्वामित्व, आकाशातील पाऊस, वायूचा स्पर्श, एकवीसfold स्तुती आहेस. तू वसुंचा भाग, रुद्रांचे स्वामित्व, चतुष्पादांचा स्पर्श, चोवीसfold स्तुती आहेस. तू आदित्यांचा भाग, मरुतांचे स्वामित्व, गर्भाचा स्पर्श, पंचवीसfold स्तुती आहेस. तू अदितीचा भाग, पूषणाचे स्वामित्व, बळाचा स्पर्श, एकोणचाळीसfold स्तुती आहेस. तू सवितृ देवाचा भाग, बृहस्पतीचे स्वामित्व, शुभ दिशांचा स्पर्श, चारfold स्तुती आहेस. तू जवाचा भाग, गैर-जवाचे स्वामित्व, संततीचा स्पर्श, चव्वेचाळीसfold स्तुती आहेस. तू ऋभूंचा भाग, सर्व देवांचे स्वामित्व, प्राण्यांचा स्पर्श, त्रेतीसfold स्तुती आहेस. सहा आणि सहस्य हे दोन हिवाळी ऋतू आहेत; तू अग्नीचे आंतरिक आलिंगन आहेस; आकाश आणि पृथ्वी तयार होवोत, जल आणि वनस्पती तयार होवोत, अग्नी स्वतंत्रपणे तयार होवोत, अत्यंत श्रद्धेने, दृढ व्रतांसह. आकाश-पृथ्वीमध्ये एकत्रित अग्नी, हे दोन हिवाळी ऋतू तयार होवोत, देव इंद्रासारखे प्रवेश करो; त्या दिव्यता सह, अंगिरस, दृढ बस. एका स्तुतीने संततीचा अभ्यास झाला; प्रजापती अधिपती होता. तीन स्तुतींनी ब्रह्म निर्माण झाले; बृहस्पती अधिपती होता. पाच स्तुतींनी प्राणी निर्माण झाले; प्राण्यांचा स्वामी अधिपती होता. सात स्तुतींनी सात ऋषी निर्माण झाले; आधाराचा स्वामी अधिपती होता. नऊ स्तुतींनी पितर निर्माण झाले; अदिती स्वामिनी होती. अकरा स्तुतींनी ऋतू निर्माण झाले; ऋतूंचे स्वामी अधिपती होते. तेरा स्तुतींनी महिने निर्माण झाले; वर्ष अधिपती होते. पंधरा स्तुतींनी प्रभुत्व निर्माण झाले; इंद्र अधिपती होता. सतरा स्तुतींनी पाळीव प्राणी निर्माण झाले; बृहस्पती अधिपती होता. एकोणवीस स्तुतींनी शूद्र आणि आर्य निर्माण झाले; दिवस-रात्री स्वामिनी होत्या. एकवीस स्तुतींनी एक-खुरे प्राणी निर्माण झाले; वरुण अधिपती होता. तेवीस स्तुतींनी लहान प्राणी निर्माण झाले; पूषण अधिपती होता. पंचवीस स्तुतींनी वन्य प्राणी निर्माण झाले; वायू अधिपती होता. सत्तावीस स्तुतींनी आकाश-पृथ्वी विस्तारले; वसु, रुद्र, आदित्य अनुक्रमे अधिपती होते. एकोणतीस स्तुतींनी वृक्ष निर्माण झाले; सोम अधिपती होता. एकतीस स्तुतींनी संतती निर्माण झाली; जवा आणि गैर-जवा अधिपती होते. त्रेतीस स्तुतींनी प्राणी बळकट झाले; प्रजापती सर्वोच्च अधिपती होता. (जग भर, अंतर भर, दृढ बस. इंद्र, अग्नी, बृहस्पती यांनी तुझ्या गर्भात स्थापन केले. प्रिश्नी गायी सोम तयार करतात, दूध देणाऱ्या. देवांच्या जन्मावेळी, स्वर्गातील तीन तेजस्वी लोकांत, सर्व आवाजांनी इंद्राचा महिमा केला, समुद्राचा स्वामी, उत्तम रथी, खऱ्या बक्षिसांचा स्वामी.) आग्नी, आमच्या प्रतिस्पर्ध्यांना दूर कर; जातवेद, अजून जन्मलेले विरोधक दूर कर. आम्हाला सौम्य बोल; आम्ही सुरक्षित राहो, तुझ्या त्रिसुरक्षित आश्रयात निवास करू. शक्तीने, जन्मलेले विरोधक दूर कर; जातवेद, अजून जन्मलेले विरोधक दूर कर. आम्हाला सद्भावाने बोल; आम्ही राहो, विरोधक दूर कर. सोळाfold स्तुती म्हणजे बळ आणि संपत्ती. चव्वेचाळीसfold स्तुती म्हणजे तेज आणि संपत्ती. हे अग्नीचे विष्ठा आहे; जलात नाव आहे; सर्व देव तुझी स्तुती करो. तूप अर्पण करणारा, स्तुतीच्या पाठीवर बसलेला, यज्ञ करताना आम्हाला संतती आणि संपत्ती दे. इवा, वरिवा, शंभु, परिभू, आच्छा, मन, व्याचा, सिंधु, समुद्र, शरीर, ककुप, त्रिककुप, काव्य, अंकुपा, अक्षरपंक्ति, पदपंक्ति, विस्तारपंक्ति, क्षुरो भ्राजा — हे छंद आहेत. आच्छा, प्रच्छा, संयच, व्यच, बृहच, रथंतर, निकाय, विविध, गिरा, भ्राजा, संस्तुप, अनुष्टुप, इवा, वरिवा, वाय, वायस्कृच, विष्पर्धा, विशाल, चदी, दूरोहण, तंद्र, अंकांक — हे छंद आहेत. किरणाने सत्यासाठी सत्य प्रेरित कर; गेला त्यासाठी धर्म प्रेरित कर; पाठलागाने स्वर्गासाठी स्वर्ग प्रेरित कर; संबंध आणि मध्याकाशाने मध्याकाशासाठी प्रेरित कर; विरोध आणि पृथ्वीने पृथ्वी प्रेरित कर; आधार आणि पावसाने पावसासाठी प्रेरित कर; दिवसाच्या विस्ताराने दिवसासाठी प्रेरित कर; रात्रीच्या पाठलागाने रात्रीसाठी प्रेरित कर; वेगाने वस्तूंसाठी प्रेरित कर; चिन्ह आणि आदित्यांनी आदित्यांसाठी प्रेरित कर. सूत्र आणि समृद्धीने समृद्धीसाठी प्रेरित कर; गती आणि ऐकण्याने ऐकण्यासाठी प्रेरित कर; सहाय आणि वनस्पतीने वनस्पतीसाठी प्रेरित कर; उच्च आणि शरीरांनी शरीरासाठी प्रेरित कर; वय आणि शिक्षणाने शिक्षणासाठी प्रेरित कर; जिंकणे आणि तेजाने तेजासाठी प्रेरित कर. या प्रकारे, ऋतू, छंद, देवता, आणि विविध स्तुती, पृथ्वी, जीवन, संपत्ती, संतती, आणि सर्व सृष्टीच्या विविध अंगांचे महत्त्व आणि पूजन या दिव्य कथा-प्रवाहात प्रकट होते.