हे सर्व काही अग्निदेवतेच्या पूजनातून आरंभ होते. हे अग्नि, हे तुझे यज्ञमंडपाचे आसन आहे, जिथून तू प्रकट झालास आणि तेजाने झळकला. हे जाणून, आमच्यासाठी या आसनावर विराजमान हो आणि आमचे ऐश्वर्य वाढव. त्या दिव्यतेनेच, हे अंगिरस, तुला स्थापन केले आहे; म्हणून तू दृढपणे येथे बस. पुन्हा पुन्हा, त्या दिव्यतेनेच तुझे स्थान निश्चित केले आहे, हे अंगिरस, म्हणून स्थिर रहा. हे अग्नि, संपूर्ण जग व्याप, प्रत्येक जागा भरून टाक, आणि पुन्हा स्थिर हो. इंद्र, अग्नि आणि बृहस्पती यांनी तुला या यज्ञकुंडात स्थापित केले आहे. प्रिश्नी नावाच्या, दुध काढण्यात कुशल असलेल्या स्त्रिया, त्या गोड सोमरसाचा आस्वाद घेणाऱ्या देवांसाठी, स्वर्गातील तीन तेजस्वी लोकांमध्ये, सोमरस गाळतात—जिथे देवांचा जन्म झाला. सर्व स्तोत्रांनी इंद्राचे गौरव केले आहे, ज्याचा विस्तार महासागरासारखा आहे, तो सर्व रथवानांमध्ये श्रेष्ठ रथवान आहे, खऱ्या अर्थाने पारितोषिकांचा स्वामी आणि अधिपती आहे. हे दोघांनो, एकाच उद्देशाने, एकाच प्रेमाने, तेजस्वी आणि शुभभावनेने एकत्र राहा; एकत्र राहून, पोषण आणि बळ मिळवा. तुमचे मन, तुमचे संकल्प, तुमचे विचार एकत्रित असू द्या. अग्निदेव, आमच्यासाठी पुरिष्य अग्निचे अधिपती हो; यजमानाला पोषण आणि बळ प्रदान कर. अग्नि, तूच तो पुरिष्य अग्नि आहेस, समृद्ध आणि ऐश्वर्यपूर्ण. सर्व दिशांना मंगल करून, तुझ्या स्वतःच्या आसनावर बस. तुमचे मन एक असो, जागरूक आणि निर्मळ असो. यज्ञाला किंवा यजमानाला काहीही बाधा होऊ देऊ नकोस; हे जातवेद, आज आमच्यासाठी मंगलमय हो. जशी माता आपल्या पुत्राला सांभाळते, तशी पृथ्वी, अग्नि—पुरिष्य अग्निला—तिच्या गर्भात धारण करो, हे अग्निकुंडा. प्रजापती, सर्व देव आणि ऋतूंनी मिळून, पृथ्वीला मुक्त करो. पृथ्वी म्हणते—जो सोम यज्ञ करत नाही, जो यज्ञ करत नाही, त्याचा शोध घे, चोराचा पाठलाग कर, दरोडेखोराचा माग काढ. दुसऱ्याचा शोध घे, आमचा नाही—अशी ती म्हणते. हे देवी निरृती, तुला नमस्कार. हे तेजस्वी निरृती, तुला नमस्कार; हा लोखंडी बंधन आता तुटले आहे. यम आणि यमांसह एकमताने, त्याला श्रेष्ठ स्वर्गात स्थान दे. ज्या व्यक्तीसाठी, हे भयंकर स्वरूप, तू बंधन झाली आहेस—त्या बंधनांच्या मुक्तीसाठी मी हे अर्पण करतो; ज्याला लोक भ्रमाने पृथ्वी म्हणतात—हे निरृती, मी तुला सर्वत्र ओळखतो. देवी निरृतीने तुमच्या गळ्यात बांधलेली फास, ती मी तुमच्या जीवनाच्या मध्यभागातून दूर टाकतो; आता, नव्याने जन्म घेऊन, आपल्या वडिलांकडे जा. हे भूतिला नमस्कार, ज्याने हे केले. तोच तो निवासस्थान आहे, संपत्तीचे केंद्र आहे; तो सर्व रूपे, शक्तींनी पाहतो; देवासारखा, सत्यधर्माने चालणारा सविता, पण इंद्र मार्गांच्या संग्रामात उभा राहिला नाही. ज्ञानी लोक नांगर बांधतात, वेगवेगळ्या जुवांना जोडतात; विचारशील लोक, देवांच्या सहवासात, कृपापूर्वक हे करतात. नांगर जोड, जुवे वाढव, सऱ्या तयार कर; तयार झालेल्या भूमीत बियाणे पेर; वाणीने सृष्टी होते, ओझ्याने ती वाढते—हे सऱ्यांनो, पिकलेली कणसे आम्हाला जवळ येऊ द्या. तीक्ष्ण नांगरांनी पृथ्वी उत्तमरीत्या नांगरली जावी; नांगरवाले त्यांच्या बैलांसह येवोत; सऱ्या, अर्पणाने प्रसन्न होऊन, गोड फळ देणारी वनस्पती, आम्हाला समृद्धी देवोत. सीतेला तूप आणि मधाने अभिषेक करावा, सर्व देव आणि मरुतांनी अनुमोदित करावी; पोषणाने समृद्ध, दुधाने फुलणारी—हे सीते, आमच्यासाठी दुधाने वाढ. शोभिवंत, उत्तम मार्गदर्शन असलेला, सोमरसात रमणारा नांगर—त्याने गाई, मेंढ्या, स्थूलता आणि विपुलता पेरली जाते, जसे प्रवासी रथाने जातो. तू, इच्छा प्रमाणे, दूध दे, वरदायिनी, मित्र, वरुण, इंद्र, अश्विन, पुषण, जन, वनस्पती—सर्वांसाठी. हे नांगरमुक्त बैलांनो, मुक्त व्हा, दिव्य मार्गाने जा; आम्ही अंधकाराच्या पार गेलो, हे तेज आम्ही प्राप्त केले. वर्षासह, ऋतूंनी; उषा आणि तिच्या भगिनींसह; अश्विन आणि त्यांच्या शक्तींसह; सूर्य आणि त्याच्या सारथीसह; वैश्वानर अग्नि, इडा आणि तुपासह—स्वाहा! ज्या वनस्पती प्राचीन काळी, देवांसाठी, तीन युगात जन्मल्या, त्या तपकिरी रंगाच्या वनस्पतींच्या शंभर आणि सात निवासस्थानांची मी आता आठवण करतो. शंभर, हे मातांनो, तुमची निवासस्थाने, हजारो तुमच्या फांद्या; म्हणून, शंभरकृत्य इंद्रा, सर्वजणी मला औषधी बनवा. हे वनस्पती, फुला, फळ धरा, आनंदित व्हा; वेगवान घोड्यासारख्या, फळ देणाऱ्या वनस्पती आम्हाला पार लावोत. वनस्पतींनो, मी तुम्हाला माता म्हणून संबोधतो, देवतांनो; मला घोडा, गाय, वस्त्र आणि तुमचा आत्मा मिळो. तुमचे आसन अश्वत्थ वृक्षात आहे, तुमचे निवास पानात आहे; गाईंच्या पोषणाने तुम्ही वाढता, असे म्हणतात, जेव्हा तुम्ही माणसाला नव्याने जीवन देता. जिथे वनस्पती एकत्र जमल्या आहेत, जसे राजे सभेत—तोच ऋषी, वैद्य जो दैत्य आणि रोग दूर करतो. घोड्यांनी, सोमाने समृद्ध, बळ वाढवणाऱ्या, शक्तिशाली—सर्व वनस्पती आम्हाला पूर्ण सुरक्षिततेसाठी येवोत. वनस्पतींची शक्ती निघून जाते, जशी गाई कुंपणातून बाहेर पडतात; हे पुरुषा, तूच संपत्ती देणाऱ्यांचा आत्मा आहेस. त्या सर्व सीमा पार करतात, जसे चोर कळपात शिरतो; वनस्पती हलल्या आहेत, शरीरातील सर्व अशुद्धता दूर झाली आहे. जेव्हा मी, बळ मिळवण्यासाठी, या वनस्पती हातात घेतो, तेव्हा रोगाचा सार नष्ट होतो, जसा मृत्यूचा पाश एकदा तुटला. जिथे, अंगोपांगी, वनस्पती पसरतात, तिथे रोग दूर करा, जसा रणांगणातील योद्धा शत्रूला दूर करतो. रोग, चाष पक्षी आणि किकीदीव पक्ष्यांसह, एकत्र दूर जावोत; वाऱ्याच्या झुळुकीसह नाहीसे होवोत, धुक्यासह अदृश्य होवोत. तुमच्यापैकी एकाने दुसऱ्याचे रक्षण करावे, आणि दुसऱ्याने तिसऱ्याला आधार द्यावा; सर्वजणी एकत्र येऊन मला हे वरदान द्या. ज्या फळ देतात, ज्या निष्फळ आहेत, ज्या फुलरहित आहेत, आणि ज्या फुलांनी युक्त आहेत, बृहस्पतीपासून उत्पन्न—त्या सर्व आम्हाला संकटातून मुक्त करोत. त्या मला शापांपासून, वरुणाच्या क्रोधापासून, यमाच्या बंधनातून, आणि प्रत्येक दैवी अपराधापासून मुक्त करोत. वनस्पती खाली झुकतात, आकाशातून बोलतात; जो या जीवनाचा आस्वाद घेतो, तो नष्ट होत नाही. तुम्ही अनेकांमध्ये श्रेष्ठ आहात, शहाणी, शंभर डोळ्यांची, सोमराजाच्या वनस्पती, इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, आनंद देणाऱ्या. अशा प्रकारे, अग्निपूजनापासून, भूमीच्या नांगरणीपर्यंत, वनस्पतींच्या सन्मानापर्यंत, हा यज्ञ, प्रार्थना आणि आशीर्वादांनी परिपूर्ण असा, ऋषींच्या वाणीने आणि देवांच्या कृपेने, जीवनात समृद्धी, आरोग्य, ऐश्वर्य आणि मंगलता घेऊन येतो.