वेदांच्या पवित्र ऋचांमध्ये अग्नीच्या प्रतिष्ठापनेचा आणि यज्ञाच्या आरंभाचा दिव्य प्रसंग उलगडतो. यज्ञाच्या प्रारंभाप्रसंगी, विद्वान होतृ आपल्या स्थानावर बसतो आणि शुभ कर्मांच्या गर्भात यज्ञाचे आसन बसवतो. तो अग्नीला देवांची पूजा अर्पण करण्यास सांगतो आणि भक्ताला महान तेज प्रदान करण्याची प्रार्थना करतो. होतृ, ज्याला सर्व ज्ञान आहे, होतृच्या आसनावर तेजस्वी, कौशल्यवान आणि दृढनिश्चयी वसीष्ठासारखा, शुद्ध जिभेचा, हजारांची भार वाहणारा, अग्नी रूपात विराजमान होतो. अग्नी, देवांचा सर्वात प्रिय, आपल्या लालसर धुराचा प्रसार करतो; तो धूर सुंदर आणि स्तुत्य स्वरूपात आकाशात उंच उठतो. अग्नी दिव्य जलांचा प्रवाह, गोड आणि रोगमुक्त, संततीसाठी पाठवतो; त्यांच्या आसनातून फळांनी युक्त वनस्पती उगवतात. मातरिश्वान, वायू, अग्नीला शुद्ध आणि सरळ हृदय प्रदान करतो; देवांमध्ये प्राणरूपाने फिरणाऱ्या अग्नीला अर्पण अर्पित होते. अग्नी, उज्ज्वल प्रकाशासह जन्म घेऊन, आश्रय आणि संरक्षण प्राप्त करतो; तो सर्व रूपांची वस्त्र घालून चमकतो. निर्दोष यज्ञाचा अग्नी, दिव्य विचारांसह उठतो, आपल्या महान तेजाने सर्वांना दर्शन देतो; शुभ स्तुतींसह अग्नीला आमंत्रित केले जाते. सविता देवासारखा, अग्नी सरळपणे उभा राहतो आणि शक्ती देतो; आम्ही त्याला अभिषेक आणि अर्पणांनी पुकारतो. अग्नी पृथ्वी आणि आकाशाचा गर्भ म्हणून जन्म घेतो, वनस्पतींमध्ये सुंदरपणे वाहतो; तो तेजस्वी बालक ऋतूंमध्ये फिरतो, आपल्या मातांकडून हाक देतो, गायींमध्ये प्रतिध्वनी करतो. अग्नीला स्थिर राहण्याची, वेगवान आणि व्यापक होण्याची प्रार्थना केली जाते; तो यज्ञाच्या अर्पणांचा वाहक असतो. अंगिरसवंशीय अग्नी, संतती आणि मानवजातीसाठी शुभ होतो; आकाश, पृथ्वी, अग्नीच्या ज्वाला, मध्यप्रदेश आणि वृक्षांना हानी पोहोचू नये अशी प्रार्थना होते. अग्नीला वाहून आणणारा गर्जणारा आणि हिणकस आवाज करणारा घोडा आणि गाढव पुढे येतात; ते अग्नीला, जलांचा गर्भ, समुद्ररूप, शक्तिशाली, वीर्यवान अग्नीला आमच्या आनंदासाठी घेऊन येतात; ते जीवनाच्या मार्गावर पाऊल ठेवू नये. सत्य, सत्य; सत्य, सत्य असे उच्चारले जाते. आम्ही अंगिरसवंशीय, अर्पणवाहक अग्नीला वाहतो. वनस्पती, शुभ अग्नी येत असताना आनंदित होतात; सर्व संकटे आणि दुष्ट विचार दूर केले जातात. वनस्पतींना, फुलांनी आणि गोड फळांनी युक्त असणाऱ्यांना, अग्नीचा गर्भ, पुरोहितरूप, प्राचीन आसनात बसवण्याची विनंती होते. अग्नी आपल्या विस्तृत तेजाने शत्रू, राक्षस आणि रोग दूर करतो; आम्ही त्याच्या मार्गदर्शनाखाली, अग्नीच्या महान आश्रयात राहू इच्छितो. पाण्यांना आनंददायक, पोषण देणाऱ्या, महान युद्ध आणि दृष्टीसाठी प्रार्थना केली जाते. त्यांचा शुभ सार, मातांसारखा पोषक, येथे आमच्यासोबत वाटला जावा अशी प्रार्थना होते. पाण्यांच्या निवासाने आम्ही सशक्त होतो; पाण्यांनी आम्हाला उत्पन्न करावे. मित्र, पृथ्वी आणि भूमीला प्रकाशाने जोडणारा, जन्मांचा ज्ञाता, संतती आणि रोगमुक्तीसाठी जोडला जातो. रुद्र, पृथ्वीला जोडून महान प्रकाश प्रज्वलित करतात; त्यांचे तेज देवांमध्ये सदैव शुद्ध चमकते. वसु, रुद्र, आणि ज्ञानी यांच्यासह पृथ्वी कामासाठी मऊ व्हावी; हातांनी मऊ केली गेली की सिनीवाली तिला मऊ करते. सिनीवाली, सुंदर वेण्या, उत्तम संतती, उत्तम दूध, उत्तम मुलांसह; अदिती तिच्या हातात महान जू ठेवते. अदिती, बुद्धी आणि शक्तीने, अग्नीचा गर्भ आपल्या कुशीत घेते, अग्नीच्या गर्भासारखी, यज्ञाचा प्रमुख म्हणून अग्नीची स्थापना करते. वसु, गायत्री छंदाने, रुद्र त्रिष्टुभ छंदाने, आदित्य जगती छंदाने, आणि सर्व देव, सार्वत्रिक अग्नी अनुस्तुभ छंदाने, अंगिरसवंशीय अग्नीला स्थिर करतात; त्यांच्या आधाराने संतती, संपत्ती, गायींची विपुलता, वीर्य, आणि यज्ञकर्त्याला कुटुंब लाभावे. अदितीच्या शक्तीने अग्नी मजबूत होतो; अदिती अग्नीच्या गर्भाची उघडण घेते. पृथ्वी अग्नीच्या गर्भासाठी अग्नीपीठ बनते; अदिती पुत्रांना अर्पण करून 'शिजू दे' असे म्हणते. वसु, रुद्र, आदित्य आणि सर्व देव, अग्नीला गायत्री, त्रिष्टुभ, जगती आणि अनुस्तुभ छंदाने शुद्ध करतात; इंद्र, वरुण, विष्णु शुद्ध करतात. अदिती आणि सर्व देवता अग्नीपीठ पृथ्वीच्या आसनात खोदतात, ठेवतात, प्रज्वलित करतात, शिजवतात, आणि सर्व देवी त्याला शिजवतात. मित्राची कृपा, लोकांचा आधार, देवाची शक्ती आणि प्रसिद्धी असावी. सविता देव, सुंदर हातांनी, बळकट बाहूंनी आणि शक्तीने अग्नीपीठ उचलतो; पृथ्वीवर सर्व दिशांना भरतो. अग्नीपीठ उठते, मोठे होते, स्थिर होते; मित्राच्या कृपेने त्याची स्थापना केली जाते, तो तुटू नये, हानी होऊ नये. वसु, रुद्र, आदित्य आणि सर्व देव, अनुस्तुभ छंदाने अग्नीपीठावर जल शिंपडतात. आशय, बुद्धी, विचार, वाणी आणि संयमाने अग्नीला प्रवाहित केले जाते—स्वाहा. प्रजापती, मनु, अग्नी वैश्वानर यांना स्वाहा अर्पित होते. सर्व मानवांनी देवाच्या मैत्रीची, नेतृत्त्वाची, संपत्तीची, आणि समृद्धीची इच्छा करावी—स्वाहा. अग्नी, तू हे सर्व साध्य करशील; शक्तिशाली माता, तुटू नये, हानी होऊ नये, तू धाडसी आणि वीर राहा. पृथ्वी, शुभतेसाठी स्थिर राहावी; ती असुरी शक्तीने, स्वभावाने बनली आहे. देवांना अर्पण प्रिय व्हावे; यज्ञात हानी न होऊ देता पृथ्वी उठावी. स्पष्टीकरणयुक्त तूप वाहते; प्राचीन होतृ, निवडण्यास योग्य, शक्तिपुत्र, अद्भुत आहे. सर्वात दूरच्या प्रदेशातून, त्या देवीला येथे आणावी; जिथे मी आहे, तिथे ती येवो. अग्नी, लाल घोडा, सर्वात दूरवरून येथे येतो; तू, ओलावा आणि प्रियतेने युक्त, शत्रूंवर विजय मिळवतो. आम्ही तुझे जे लाकूड ठेवतो, ते सर्व तूपासारखे तुझ्यासाठी असो; तू ते स्वीकार. उपजिह्विका जे खातात, मुंग्या जे रांगतात, ते सर्व तूपासारखे तुझ्यासाठी असो; तू ते स्वीकार. अशा प्रकारे, यज्ञाच्या दिव्य प्रक्रियेत अग्नी, पृथ्वी, पाणी, वनस्पती, देवता, आणि देवी यांचे स्थान, कृपा, आणि आशीर्वाद प्रकट होतात. यज्ञाच्या प्रत्येक घटकात शुभता, पोषण, आणि समृद्धीची प्रार्थना केली जाते, आणि अग्नीच्या तेजाने सर्व विश्व उजळते.