एका पवित्र यज्ञमंडपात, दक्षिण दिशेला बसलेल्या सर्व दिशा आणि देवता एकत्र येतात. अश्विनीद्वयांना, मधुर घर्म यज्ञाग्नीत अर्पण केले गेले आहे—ते प्या, हे अश्विनिदेवता, स्वाहा! हा यज्ञ स्वर्गात पोहोचू दे, हा यज्ञ स्वर्गातच स्थिर होऊ दे. यजुर्वेदाच्या मंत्रांसाठी अग्नीला नमस्कार असो; तो यज्ञाचा पात्र आहे. अश्विनीद्वयांनो, हृदयातील घर्म प्या, तुमच्या दिवसा रक्षणांनी, आणि या यज्ञाचे आधारभूत असलेल्या द्यावापृथ्वीला वंदन असो. अश्विनीद्वयांनी तो घर्म पावा, द्यावापृथ्वीनेही तो स्वीकारावा. या सर्व दानांचा लाभ इथेच मिळो. हे यज्ञ समृद्धीसाठी, पोषणासाठी, तेजासाठी, ब्राह्मण्यासाठी, राजसत्तेसाठी, आणि द्यावापृथ्वीच्या भल्यासाठी वृद्धिंगत होऊ दे. तू धर्म आहेस, उत्तम धर्माचा आहेस. आमच्यात सामर्थ्य नांदू दे—ब्राह्मण्य, राजसत्ता, आणि प्रजाही आमच्यात स्थिर होऊ दे. पुषणाला, वेगवान देवतेला नमस्कार; यज्ञातील दगडांना, प्रतिसाद देणाऱ्यांना, सरळ कुशावर बसलेल्या पितरांना, घर्मशुद्ध करणाऱ्यांना, द्यावापृथ्वीला, आणि सर्व देवांना नमस्कार असो. रुद्राला, रुद्राद्वारे आह्वानिलेल्याला नमस्कार; प्रकाशाला, प्रकाशासह नमस्कार. दिवस आणि रात्र त्यांच्या चिन्हांसह शुभ प्रकाश स्वीकारो. आम्ही गोड अर्पणाचा आस्वाद घेऊ. अग्नी, इंद्रांमध्ये श्रेष्ठ, तुझ्या घर्म रूपाला वंदन असो; आम्हाला दुःख न होऊ दे. तो बलाढ्य पुरोहित स्वर्गाचा महानत्व बनला, त्याची कीर्ती पृथ्वीवर पसरली. तू महान आहेस, देवांना प्रिय आहेस, तेजाने प्रकट हो. अग्नी, तुझे सुंदर लाल धूर प्रकट होवो. तुझ्या दैवी घर्माचा जो अंश गायत्रीत, वेदीत आहे, तो तुझ्यात स्थिर होवो. जो त्रिष्टुभ मध्ये, अग्निकुंडात आहे, तो तुझ्यात स्थिर होवो. जो जगतीत, सभेत आहे, तो तुझ्यात स्थिर होवो. राजसत्तेच्या रक्षणासाठी, ब्राह्मण्याच्या बळासाठी, तुझ्या देहाचे रक्षण कर. आम्ही धर्माने तुझा पाठपुरावा करतो, नवी समृद्धी मिळो. सत्याचा नाभी असलेली, चौफेर पसरलेली ही माळ आम्हाला दीर्घायुष्य, पूर्ण जीवन देवो. द्वेष आणि हानी दूर जावोत; आम्ही सर्व एकत्र राहू. ही उष्णता तुझा सार आहे; त्याने तू वाढ आणि पूर्ण हो. आम्हीही वाढू, आम्हीही समृद्ध होऊ. तो महान, पिंगट वृषभ, मित्रासारखा गर्जना करतो, सर्वांना दिसतो; सूर्याबरोबर तो प्रकट होतो, समुद्र, खजिना. पाणी आणि वनस्पती आमच्यासाठी हितकर, स्नेही असोत; जे आम्हाला द्वेष करतात किंवा ज्यांच्याशी आमचे वैर आहे, त्यांच्यासाठी त्या हितकर नसोत. आम्ही अंधकारातून प्रकाशाकडे आलो; आम्ही उच्च लोक पाहिले, देवांमध्ये देव, सूर्य, सर्वोच्च प्रकाश गाठला. तुझ्या इंधनाने आम्ही अग्नी प्रज्वलित करतो; तूच इंधन, तूच तेज—ते तेज माझ्यात स्थिर होवो. द्यावापृथ्वीइतकी विशाल, सात नद्यांइतकी व्यापक, हे इंद्रा, तुझ्या बळाचा अमर्याद पेय मी घेतो, ते कधीच कमी होऊ नये. ते महान सामर्थ्य माझ्यात नांदो, कौशल्य, दृढनिश्चय नांदो. त्रैगुण्य उष्णतेने तेज, ब्रह्म, आणि प्रकाश प्रकट होतो. दुधाचा सार आम्ही काढला; त्याचा गोड लाभ आम्ही वर्षानुवर्षे पिऊ. तुझे सामर्थ्य, इच्छाशक्ती, कौशल्य, कृपा, यज्ञातील गोडपणा, इंद्राने प्यायलेले, प्रजापतीने खाल्लेले, हे सर्व मी मिळवू दे. श्वासा आणि त्यांच्या अधिपतींना, पृथ्वीला, अग्नीला, मध्यलोकाला, वायूला, आकाशाला, सूर्याला—सर्वांना स्वाहा. दिशांना, चंद्राला, तारकांना, पाण्यांना, वरुणाला, नाभीला, शुद्धत्वाला स्वाहा. वाणीला, श्वासाला, डोळ्यांना, कानांना स्वाहा. मनाच्या इच्छेला, वाणीच्या संकल्पाला, सत्याला, पशूंच्या रूपाला, अन्नाच्या स्वादाला, कीर्तीला, समृद्धीला मी प्राप्त होऊ दे—स्वाहा. प्रत्येक दिवशी विविध देवतांना—सविता, अग्नी, वायू, आदित्य, चंद्र, ऋतु, मरुत, बृहस्पती, मित्र, वरुण, इंद्र, सर्व देव—स्वाहा. भीषण, अंधार, कंपवणारा, विजयी, आक्रमक, विखुरणारा—स्वाहा. रक्तवर्णी भीषण, शुभव्रती मित्र, दुष्टव्रती रुद्र, खेळकर इंद्र, सामर्थ्यवान मरुत, आनंदी साध्य, गळ्याचा भव, बाजूचा रुद्र, यकृताचा महादेव, पाठचा शर्व, उदराचा पशुपती—सर्वांना स्वाहा. केस, त्वचा, रक्त, मेद, मांस, स्नायु, हाडे, मज्जा, वीर्य, मल—सर्वांना स्वाहा. प्रयत्न, श्रम, संयोग, वियोग, उदय, शुद्ध, तेजस्वी, प्रकाशमान, दुःख—सर्वांना स्वाहा. तप, तपस्वी, अनुसाशित, शिस्तबद्ध, उष्णता, प्रायश्चित्त, शांती, आरोग्य—यांना अर्पण. यम, अंतक, मृत्यू, ब्रह्मा, ब्रह्मवध, सर्व देव, द्यावापृथ्वी—यांना अर्पण. ही सृष्टी, जे काही हलते, सर्व काही परमेश्वराने व्यापले आहे. त्याग करूनच त्याचा उपभोग करावा; दुसऱ्याच्या संपत्तीची इच्छा करू नका. शंभर वर्षे कर्तव्य करत, या मार्गानेच जगावे. असे वागणाऱ्याला कर्म चिकटत नाही; दुसरा मार्ग नाही. स्वतःचा नाश करणारे, मृत्यूनंतर अंधकारमय असुर लोकात जातात. तो एक, स्थिर असूनही, मनापेक्षाही वेगवान आहे; देवताही त्याला गाठू शकत नाहीत. तो स्थिर असूनही, धावणाऱ्यांपेक्षा पुढे आहे; वाऱ्यात तो पाणी स्थिर करतो. तो हालतो, आणि हालत नाही; दूरही आहे, जवळही आहे; सर्वात आहे, सर्वाच्या बाहेरही आहे. जो सर्वांमध्ये आत्मा पाहतो, आणि सर्व प्राण्यांमध्ये आत्म्याला पाहतो, त्याला शंका उरत नाही. सर्वांनी आत्मा झाल्याचे जाणणाऱ्यास, कोणता मोह, कोणते दुःख असू शकते? तो सर्वत्र गेला आहे, शुद्ध, देहहीन, जखमहीन, स्नायुहीन, कलंकहीन, पापरहित; ज्ञाता, सर्वव्यापी, स्वयंभू, त्याने सर्व गोष्टी योग्य जागी ठेवल्या आहेत. अव्यक्ताची उपासना करणारे अंधकारात जातात; व्यक्तात रमणारे आणखीन गडद अंधकारात जातात. ज्ञानी सांगतात—व्यक्तातून एक गोष्ट जन्मते, अव्यक्तातून दुसरी. आम्ही हे जाणकारांकडून ऐकले आहे. अशा प्रकारे, या मंत्रांमध्ये यज्ञ, उपासना, जीवनाचे तत्त्व, आत्म्याचे ज्ञान आणि सर्व सृष्टीचा परमेश्वराशी असलेला संबंध सुंदरपणे गुंफलेला आहे.