एकदा यज्ञाच्या पवित्र स्थळी ऋषी आणि यजमान एकत्र आले. त्यांनी पृथ्वीला आणि तिच्या समृद्धीला वंदन केले—तीच पृथ्वी, जी पोषणाने, गाईंनी, आणि शुभ वस्तूंनी परिपूर्ण आहे, मानवांना कृपा देणारी आहे. विष्णूंनी आपल्या तेजाने दोनही जगांना आधार दिला आणि पृथ्वीला सर्वदिशांनी धारण केले. तिथे देवतांच्या दिव्य वाण्यांचा गूंज झाला. त्या पूर्व दिशेला जाऊन यज्ञाची तयारी करू लागल्या, हविर्दान उंचावू लागल्या. त्या म्हणाल्या, "आमच्या जिवाला आणि संततीला बाधा येऊ देऊ नका, आम्ही या पृथ्वीवर स्थिर राहू दे." ऋषी म्हणाले, "आता मी विष्णूच्या महाकर्म्यांचे वर्णन करतो—ज्यांनी पृथ्वीचे क्षेत्र मोजले, वरचे निवासस्थान आधाराशिवाय स्थापन केले, आणि महापराक्रमींसाठी तीन पावलांनी जग व्यापले." "हे विष्णू, तू आकाशातून, पृथ्वीवरून किंवा या विशाल अवकाशातून, दोन्ही हातांनी संपत्ती भर आणि उजव्या-डाव्या बाजूने ती आम्हाला दे. हे सर्व विष्णूसाठी समर्पित आहे." विष्णूच्या सामर्थ्याचे स्तुती करण्यात आली. तो पर्वतात वावरणाऱ्या उग्र पशुप्रमाणे आहे, ज्याच्या तीन विशाल पावलांमध्ये सर्व जग वास करते. यजमानाने समर्पण केले, "तू विष्णूचा आनंद, संतती, बंध, आणि स्थैर्य आहेस; तू विष्णूचीच आहेस, तुला विष्णूसाठी अर्पण करतो." पुढे, "मी तुला दिव्य सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पुषणाच्या हातांनी ठेवतो. तू स्त्री आहेस; येथे मी असुरांचे मस्तक छाटतो. तू महान, वेगवान आहेस; इंद्रासाठी पराक्रमी वचन बोल." "असुरांचा नाश करणाऱ्या, विघ्नहर्त्या विष्णूच्या शक्तीने, मी माझ्या शत्रूंनी, स्पर्धकांनी, समकक्ष-परकक्षांनी, नातलग-परकियांनी, जन्मलेल्या-अजन्म्यांनी रचलेली सर्व विघ्ने दूर करतो. जादूही दूर करतो." "तू स्वर्गाचा अधिपती, प्रतिस्पर्ध्यांचा नाश करणारा; यज्ञाचा स्वामी, विरोधकांचा संहारक; लोकांचा अधिपती, असुरांचा नाश करणारा; सर्वांचा स्वामी, शत्रूंचा संहारक आहेस." "मी तुला, असुरांचा नाश करणाऱ्या, विघ्नहर्त्या, विष्णूच्या स्वरूपात, शिंपडतो, खाली आणतो, पसरतो, स्थापन करतो, प्रदक्षिणा घालतो. तू विष्णूचीच आहेस." "मी तुला सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पुषणाच्या हातांनी ठेवतो. तू स्त्री आहेस; येथे मी असुरांचे मस्तक छाटतो. तू यव आहेस; आमचे वैर, शत्रू दूर कर. आकाश, अवकाश, पृथ्वी यांसाठी तुला अर्पण करतो. सर्व लोक आणि पितृपीठे शुद्ध होवोत. तूच पितृपीठ आहेस." "आकाश उंचाव, अवकाश भर, पृथ्वीला बळकट कर. तेजस्वी मरुत तुला मोजोत, मित्र-वरुण नियमाने तुला दृढ करोत. मी तुला ब्रह्म, क्षत्र, संपत्ती आणि पोषणासाठी वाहतो. ब्रह्म, क्षत्र, आयुष्य आणि संततीला बळकट कर." "तू स्थिर आहेस, आणि हा यजमानही या निवासात स्थिर राहो; त्याची संतती आणि गोधन वाढो. स्वर्ग आणि पृथ्वी तुपाने परिपूर्ण होवोत. तू इंद्राचे आश्रय, सर्व लोकांची छाया आहेस." "हे गायक, या स्तुतिगीते तुझ्या चारही बाजूंनी गुंजोत. ज्येष्ठांचे अनुसरण ज्येष्ठांनी, प्रियांचे प्रियांनी होवो." "तू इंद्राचा बंध आहेस, इंद्राचे स्थैर्य आहेस; तू इंद्राची आणि सर्व देवांची आहेस." "तू विभू, प्रवाही; तू अग्नि, हविर्दान वाहणारा; तू वेगवान, ज्ञानी; तू स्तुत्य, सर्वज्ञ आहेस." "तू प्रेरित, कवि; तू वेगवान, बलवान; तू सहाय्यक, शुभदाता; तू शुद्ध करणारी, मार्जारसमान; तू अधिपती, सूक्ष्म ज्वाला; तू वेढली जाणारी, शुद्ध करणारी; तू आकाश, विस्तार करणारी; तू शुद्ध, हविर्दान नष्ट करणारी; तू सत्याचे निवासस्थान, स्वर्गाचा प्रकाश आहेस." "तू महासागर, सर्वव्यापी; अजन्मा, एकपाद; गूढ नाग; वाणी; इंद्राची; आसन आहेस. तू सत्याचे दोन द्वार आहेस; मला क्लेश होऊ देऊ नकोस. हे मार्गांचे अधिपती, मला सुरक्षित ने; या दिव्य मार्गावर कल्याण होवो." "मित्राच्या दृष्टीने माझ्याकडे पाहा. हे अग्निदेव, तू महासागरासोबत आहेस, नावानेही महासागर आहेस, रुद्र, अनिकासोबत आहेस. मला रक्षण कर, मला सांभाळ, मला वाचव. मी तुला वंदन करतो; मला इजा करू नकोस." "तू प्रकाश आहेस, सर्व रूपांचा, सर्व देवांत एकत्र असलेला. हे सोम, तू शरीराबाधक, इतर हानीपासून रक्षण करणारा, विशाल कवच आहेस. स्वाहा. तुपाचा स्वीकार करणारा प्रसन्न होवो. स्वाहा." "हे अग्नि, आम्हाला शुभ मार्गाने श्रीमंतीकडे ने, सर्व मार्ग जाणणाऱ्या देव, आम्ही केलेला वक्र पाप दूर कर. तुला आम्ही सर्वाधिक स्तुत्य वंदन अर्पितो." "हा अग्नि आमच्यासाठी विस्तीर्ण मार्ग निर्माण करो; शत्रूंचा भेद करून येवो; संपत्ती मिळवून देवो; आनंदाने शत्रूंवर विजय मिळवो. स्वाहा." "हे विष्णू, विशाल पावलांनी पाऊल टाक, आमच्या निवासासाठी जागा मोठी कर; तुपातून जन्मलेला, तुप प्या; यज्ञस्वामीला पुढे ने. स्वाहा." "हे सवितृदेव, हा सोम तुझ्यासाठी; त्याचे रक्षण कर, तुला हानी होऊ देऊ नकोस. हे सोमदेव, तू देवांमध्ये देव आहेस; मी, माणसांसह, संपत्ती वाढीसाठी हे अर्पण करतो. स्वाहा. मी वरुणाच्या बंधनातून मुक्त झालो आहे." "हे अग्नि, तू व्रतांचा रक्षक; तुझे व्रतस्वरूप माझ्यात असो, माझे शरीर तुझ्यात असो. व्रतस्वामी म्हणून, आमची व्रते स्वीकार; दीक्षा-स्वामी माझी दीक्षा स्वीकारो; तपस्वामी माझे तप स्वीकारो." "हे विष्णू, विशाल पावलांनी पाऊल टाक, आमच्या निवासासाठी जागा मोठी कर; तुपातून जन्मलेला, तुप प्या; यज्ञस्वामीला पुढे ने. स्वाहा." "मी दुसऱ्याकडे गेलो नाही, दुसऱ्याला जवळ केले नाही; तुला इतरांपेक्षा जवळ आणि दूरच्यांपेक्षा अधिक सापडले. आम्ही तुला, हे देव, हे वनस्वामी, दिव्य यज्ञासाठी निवडतो; देव तुला विष्णूसाठी स्वीकारोत. हे वनस्पती, आम्हाला रक्षण कर. हे यूप, यजमानाला इजा करू नकोस." "आकाशाला इजा करू नकोस, अवकाशाला बाधा करू नकोस; पृथ्वीशी एकरूप हो. तुझ्यासाठी, हे यूप, धारदार शस्त्र महान कल्याणासाठी पुढे नेले आहे. म्हणून, हे वनस्वामी, शंभर फांद्यांनी वाढ, हजार फांद्यांनी आम्ही वाढू दे." यानंतर, ऋषी म्हणाले, "मी तुला सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पुषणाच्या हातांनी ठेवतो. तू स्त्री आहेस; येथे मी असुरांचे मस्तक छाटतो. तू यव आहेस; आमचे वैर, शत्रू दूर कर. आकाश, अवकाश, पृथ्वी यांसाठी तुला अर्पण करतो. सर्व लोक आणि पितृपीठे शुद्ध होवोत. तूच पितृपीठ आहेस." "तू पुढे नेणारी, उत्तम उचलणारी आहेस; या संपत्तीतून तू उभी राहशील. देव सवितृ तुला मधाने अभिषेक करो. तू श्रेष्ठ वनस्पतींमध्ये आहेस. टोकाने आकाशाला स्पर्श करतेस, मध्याने अवकाशात पोहोचतेस, शिखराने पृथ्वीला आधार देतेस." "तुझे ते निवासस्थान, जिथे अनेक शिंगांच्या गायी चरण्यास जातात, तिथेच, हे विष्णू, तुझे सर्वोच्च पाऊल आहे; ते रक्षण कर, हे महाबली. मी तुला प्रार्थनेच्या, राज्याच्या, संपत्तीच्या वृद्धीसाठी वेढतो. प्रार्थना, राज्य, आयुष्य, संतती स्थापन कर." "विष्णूची कर्मे पाहा, जिथून धर्म प्रकट होतो; तो इंद्राचा योग्य मित्र आहे." "त्या विष्णूच्या सर्वोच्च पावलाकडे ज्ञानी नेहमी पाहतात, जणू आकाशात ताणलेले डोळे." "तू वेढणारी आहेस; दिव्य गण तुला वेढोत; आम्ही या यजमानाला पुरुषांमध्ये संपत्तीने वेढू. तू स्वर्गाचा पुत्र आहेस. हे पृथ्वीवर तुझे स्थान; वन तुझे गोधन आहे." "तू जवळ येणारी आहेस. देवांना, दिव्य गणांना, प्रेरितांसह, अग्नि घेऊन जवळ जा. हे त्वष्टृदेव, आम्हाला संपत्ती दे; तुझे हविर्दान प्रिय होवो." "हे बृहस्पती, आनंदाने रम, संपत्ती धरा. देवांच्या हविर्दानाच्या दोऱ्याने तुला सत्यात मुक्त करतो; मानव तुला इजा करू नये." "मी तुला सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या बाहूंनी, पुषणाच्या हातांनी ठेवतो; अग्नि आणि सोमाने दीक्षित. जल आणि वनस्पती तुला स्वीकारो; तुझी आई, वडील, भाऊ, समजन्मी, साथी तुला स्वीकारो. मी तुला अग्नि आणि सोमाने दीक्षित करून शिंपडतो." "तू जलांची विस्तीर्ण आहेस. दिव्य जलांना त्यांच्यासाठी घेतलेले हविर्दान लाभो. तुझा श्वास वाऱ्यासह जावो, तुझे अंग पूजनीयांसह एकत्र होवो, यज्ञस्वामी तुला आशीर्वादाने एकत्र करो." "तुपाने अभिषिक्त यज्ञपशूंचे रक्षण कर; हे रेवंती, यजमानाला आनंद दे, येथे ये. अवकाशातून, दिव्य वाऱ्यासह, तुझ्या साराने हे हविर्दान अर्पण कर; पूर्ण हो. यज्ञात पाऊस विपुल पडो; यज्ञस्वामी स्थापन होवो. देवांना स्वाहा. देवांना, स्वाहा." "पृथ्वीला इजा करू नकोस, तिला बाधा करू नकोस. श्रद्धेने आलेल्यांना नम्रतेने सामोरे जा. तुपाच्या प्रवाहांचा पाठलाग कर, धर्माच्या मार्गाने चाल." अशा प्रकारे, या यज्ञकथेत ऋषींनी, यजमानांनी आणि देवतांनी परस्पर पूजन, स्तुती, आणि आशीर्वादांनी यज्ञ पूर्ण केला, आणि सर्व विश्वाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना केली.