वेदातील या पवित्र यज्ञकथेत, अश्वमेध यज्ञासाठी सज्जता आणि त्यातील प्रत्येक वस्तू, कृती आणि भावना यांचे अत्यंत श्रद्धेने आणि आदराने देवांना अर्पण केले जाते. यज्ञातील मांस शिजवण्यासाठी वापरली जाणारी भांडी, कढई, रस ओतण्यासाठीचे चमचे, वाट्यांच्या झाकण्या, पानांवरील खुणा—या सर्व वस्तू अश्वाभोवती एकत्रित होतात. हे सर्व जणू त्या अश्वाचे रक्षण करतात आणि त्याच्या पवित्रतेचे प्रतीक बनतात. यज्ञाग्नी, जो धुरकट आणि सुगंधित आहे, तो अश्वास हानी पोहोचवू नये, त्याच्या ज्वाळांनी अश्वाचे कोणतेही अंग भाजले जाऊ नये, अशी प्रार्थना केली जाते. जे काही इच्छित आहे, जे स्तुत्य आहे आणि जे 'वषट्' उच्चारासह देवांना अर्पण केले जाते—ते सर्व देव अश्वाच्या रूपात स्वीकारतात. अश्वाने जिथे पाऊल टाकले, जिथे बसला, वळला, जिथे त्याचे स्थान होते, जे पाणी त्याने प्याले, जे गवत त्याने खाल्ले—हे सर्वही देवांना अर्पण केले जाते. अश्वासाठी पसरवलेले वस्त्र, त्याला दिलेले सोने, त्याची वलये, त्याचे आवडते सर्व काही—हे देखील देवांकडे पाठवले जाते. यज्ञाच्या प्रक्रियेत अश्वास चाबूक, शिंग किंवा अंकुश यामुळे जो काही त्रास झाला असेल, तो सर्व पवित्र वाणीच्या सामर्थ्याने दूर केला जातो, जसे यज्ञातील चमचा आहुतीला स्पर्श करतो तसे. अश्वाच्या चौतीस पसल्या, त्याच्या दिव्य बंधने, कुऱ्हाडीचे वाकडे पाते, त्याची अखंडित, कुशलतेने घडवलेली, खरबरीत व गुळगुळीत अशी सर्व अंगप्रत्यंग—या सर्वांचे स्तुतिगान केले जाते. त्वष्टृच्या अश्वाचा एक यजमान असतो, दोन चालक असतात, आणि ऋतूनुसार त्याची यज्ञातील विभागणी होते; त्या त्या ऋतूनुसार विभाजित केलेली त्याची अंगप्रत्यंग अग्नीत अर्पण केली जातात. यज्ञातील उष्णता अश्वास त्रास देऊ नये, कुऱ्हाड त्याच्या शरीरावर न उभी राहो, लोभी आणि अक्षम व्यक्ती त्याची तुटलेली अंगप्रत्यंग सुरीने कापू नयेत, अशी प्रार्थना केली जाते. या अश्वाचे मरण होत नाही, त्याला इजा पोहोचत नाही; तो देवांच्या मार्गावर सहजतेने पुढे जातो. त्यासाठी सुंदर अश्वयुग जोडली जातात, ते विविध रंगांचे होतात, आणि तो गाढवाच्या जोखडात उभा राहतो. आमचा अश्व आम्हाला उत्तम गायी, अश्व, पुत्र, आणि सर्व प्रकारचे धन मिळवून देो. अदिती आमच्यावर दोषरहित कृपा करो, आणि हा यज्ञार्पित अश्व आम्हाला सार्वभौमत्व मिळवून देो. आता आपण हे सर्व लोक, इंद्र आणि इतर सर्व देव प्राप्त करूया. इंद्र, आदित्य आणि मरुत यांच्या कृपेने आम्हाला औषधे, आरोग्य लाभो. इंद्र आणि आदित्य आमच्यासाठी यज्ञ, देह आणि संतती सुरक्षित करो. अग्नी, तू आमचा सीमारेषा आणि रक्षक बन, मंगलमय आणि कवचस्वरूप हो. तू धनदायक आणि उदारतेने प्रसिद्ध आहेस, आम्हाला तेजस्वी संपत्ती दे. तू तेजस्वी आणि उज्ज्वल आहेस—आम्ही तुझी कृपा मागतो. आम्हाला जागृत कर, आमचे आवाहन ऐक, आणि आम्हाला संकटांतून मुक्त कर. अग्नी आणि पृथ्वी यांचा एकत्व आमच्यासाठी होवो; वायु आणि आकाश, आदित्य आणि द्युलोक, जल आणि वरुण यांचेही एकत्व येथेच प्रस्थापित होवो. सात साथीदार आणि आठवा सर्व सृष्टीचा आधार—हे सर्व इच्छित मार्ग पूर्ण करो आणि या यज्ञातून मला समजूत लाभो. मी जे मंगल वचन बोलतो ते सर्व लोकांमध्ये—ब्राह्मण, क्षत्रिय, शूद्र, आर्य, आप्तजन आणि प्रवासी—यांच्यात स्वीकारले जाओ. मी देवांना, दक्षिणा देणाऱ्याला प्रिय होवो, माझी इच्छा सफल होवो आणि आनंद माझ्यासमोर नतमस्तक होवो. बृहस्पती, जेव्हा श्रेष्ठ लोक तेजाने उजळतात, ज्ञानाने प्रकट होतात, जे सत्यातून उत्पन्न होतात, तेव्हा ते वैभव आमच्यात स्थापन कर. हे बृहस्पतीसाठी अर्पण केले जाते; हे त्याचे आसन. इंद्र, गायींनी समृद्ध, ये आणि सोमपान कर. शंभर शक्तिंचा तू धनी आहेस; ज्ञानी लोकांनी दगडांनी सोम पिळले आहे. हे इंद्रासाठी अर्पण, हे त्याचे आसन. इंद्र, वृत्राचा संहारक, ये आणि सोमपान कर; गायींनी समृद्ध, हे तुझे आसन. आपण वैश्वानर अग्नीचे, सत्य आणि प्रकाशाचे अधिपती, शाश्वत ऊर्जेचे आवाहन करतो. हे वैश्वानरासाठी अर्पण, हे त्याचे आसन. वैश्वानर राजाच्या कृपेत आपण नांदू, तो जगात तेजाने चमकतो; येथेच जन्म घेऊन तो सर्व पाहतो आणि सूर्याबरोबर प्रयत्न करतो. हे वैश्वानरासाठी अर्पण, हे त्याचे आसन. वैश्वानराची कृपा दूरदूरून येवो; अग्नीच्या स्तुती आणि सामर्थ्याने आम्हाला लाभो. अग्नी, ऋषी, पंचजनांचा पुरोहित, तो महान आणि विजयी आहे—त्याचे आम्ही आवाहन करतो. हे अग्नीच्या तेजासाठी अर्पण, हे त्याचे आसन. महेंद्र, वज्रधारी, सोळा प्रकारचे रक्षण देओ; जो आम्हाला द्वेष करतो, त्याचा नाश होवो. हे महेंद्रासाठी अर्पण, हे त्याचे आसन. इंद्राची आम्ही गाण्यांनी स्तुती करतो—तो यज्ञात आनंद मानतो, सत्याचा आधार आहे, आणि सोमपान प्रिय आहे; जसे गायी आपल्या वासराला हाक मारतात, तसे आम्ही त्याला आमच्या आवाजाने हाक मारतो. जे सर्वात श्रेष्ठ आहे, ते अग्नीला गा; संपत्ती आणि सामर्थ्य तुझ्यापासूनच येते, जसे बलवानाकडून मिळते. अग्नी, ये, मी तुझ्याशी विविध शब्द बोलेन; या आहुतींनी तू वाढीस लागो. ऋतु तुझा यज्ञ पसरवो, मासे तुझ्या आहुतीचे रक्षण करो; वर्ष तुझ्या यज्ञाचे रक्षण करो आणि आमच्या संततीचे रक्षण करो. पर्वतांच्या पायथ्याशी, नद्यांच्या संगमावर, ऋषी ज्ञानाने जन्म घेतो. तुझा सोमपानातून झालेला जन्म आकाशात आणि पृथ्वीवर उंचावला आहे; आम्हाला महान रक्षण आणि कीर्ती दे. ही आहुती इंद्र, पूज्य, वरुण आणि मरुतांसाठी वहावी; आणि आम्हाला विशाल जागा मिळवून द्यावी. या यज्ञाने आम्ही सर्व श्रेष्ठ सामर्थ्य प्राप्त करू इच्छितो. आम्ही वीर, गायी, अश्व, सर्व प्रकारच्या पोषणासह, द्विपाद आणि चतुष्पादांसह समृद्ध होवो; हे देवहो, ऋतूनुसार आमच्या यज्ञाचे नेतृत्व करा. अग्नी, देवांच्या पत्न्यांना, तेजस्विनींना आणि त्वष्टृला सोमपानासाठी येथे आण. देवतांनो, आमच्या यज्ञाची स्तुती करा; नेष्ट्र, ऋतूनुसार प्या; तूच धनाचा धारक आहेस. धनदायक इच्छितो; अर्पण करा आणि पुढे या; नेष्ट्र ऋतूनुसार शोधो. हा सोम तुमचाच आहे; कृपापूर्वक या, उत्तम सोम प्या; या यज्ञात, कुशावर बसा आणि हा सोम तुझ्या उदरात ठेव, हे इंद्र. आमच्या आवाहनाला प्रतिसाद द्या, कुशावर बसा, आहुतीत आनंद मान, त्वष्टृ आणि देवांसह, त्यांच्या संततीसह आनंदित व्हा. सोम, गोडी आणि आनंदाने वहा, तुझ्या धारांनी; इंद्रासाठी पिळला गेला आहेस. दैत्यानाशक, विश्वरक्षक, या आसनावर ये, पात्रात बसा, आहुतीच्या जागी स्थान घ्या. ऋतु तुझा पोषण करो, अग्नी; वर्षे, ऋषी, सत्यवंत लोक तुझा पोषण करो; स्वर्गीय तेजाने चमक, चारही दिशांना प्रकाशमान कर. अग्नी, एकत्र आण, जागृत कर आणि त्याला उभे कर, मोठ्या भाग्यासाठी; तुझ्या आगमनाने हानी होऊ नये; ब्राह्मणांच्या प्रार्थना तुझ्या कीर्तीसाठी असोत, इतरांचे तसे न होवो. या प्रकारे, या यज्ञकथेत प्रत्येक वस्तू, प्रत्येक कृती, प्रत्येक भावना—सर्व देवांना समर्पित केली जाते आणि यज्ञाच्या पवित्रतेतून सर्वांना कल्याण, समृद्धी आणि दिव्यता प्राप्त व्हावी, अशी प्रार्थना केली जाते.