एका वेदविहित सभेत, ब्रह्मणांना प्रश्न विचारले गेले: "कुठल्या गोष्टींमध्ये पुरुष प्रवेश करतो? कोणत्या गोष्टी पुरुषात ठेवलेल्या आहेत? हे ब्रह्मन्, आम्ही तुझ्याकडे याबद्दल विचारतो; तू आम्हाला काय सांगशील?" ब्रह्मण उत्तर देतो, "पाच गोष्टींमध्ये पुरुष प्रवेश करतो; त्या गोष्टी पुरुषात ठेवलेल्या आहेत. मी तुझा शोध घेत आहे, भ्रमाने तुझे विचार श्रेष्ठ नाहीत." पुढे विचारले जाते, "पूर्वीचा हेतू काय होता? महान वेग काय होता? पिलीपिलाचा अर्थ काय? पिशंगिलाचा अर्थ काय?" ब्रह्मण सांगतो, "स्वर्ग हा पूर्वीचा हेतू होता; घोडा हा महान वेग होता; शेळी ही पिलीपिला होती; रात्र ही पिशंगिला होती." पुन्हा विचारले जाते, "पिशंगिला कोण आहे? कुरुपिशंगिला कोण आहे? शाखेवर उडी मारणारा कोण? मार्गावर सरकणारा कोण?" उत्तर मिळते, "शेळी ही पिशंगिला आहे; कुत्रा हा कुरुपिशंगिला आहे. ससा शाखेवर उडी मारतो; सर्प मार्गावर सरकतो." अजून विचारले जाते, "त्याचे किती विष्ठा आहेत? किती अक्षरे आहेत? किती अर्पण आहेत? किती प्रकारे ते प्रज्वलित केले जाते? यज्ञसभेत किती ऋत्विक योग्य काळात पूजा करतात?" ब्रह्मण सांगतो, "त्याच्या विष्ठा सहा आहेत, अक्षरे शंभर, अर्पण ऐंशी, आणि तीन प्रज्वलनकाठी आहेत. यज्ञसभेत सात ऋत्विक योग्य काळात पूजा करतात." पुन्हा प्रश्न विचारला जातो, "जगाचा नाभी कोण जाणतो? आकाश, पृथ्वी आणि वातावरण कोण जाणतो? सूर्याचा महान उत्पत्ती कोण जाणतो? चंद्र कुठून उत्पन्न झाला हे कोण जाणतो?" ब्रह्मण म्हणतो, "मी जगाचा नाभी जाणतो. मी आकाश, पृथ्वी आणि वातावरण जाणतो. मी सूर्याचा महान उत्पत्ती जाणतो, आणि मी चंद्र कुठून उत्पन्न झाला हेही जाणतो." पुढे विचारले जाते, "पृथ्वीचा अत्यंत शेवट कुठे आहे? जगाचा नाभी कुठे आहे? महान घोड्याचा बीज काय आहे? वाणीचा सर्वोच्च प्रदेश कोणता?" ब्रह्मण उत्तर देतो, "हे वेदी पृथ्वीचा अत्यंत शेवट आहे; हा यज्ञ जगाचा नाभी आहे. हा सोम महान घोड्याचा बीज आहे; हे ब्रह्मण वाणीचा सर्वोच्च प्रदेश आहे." पुढे सांगितले जाते, "सुसंस्कृत, स्वयंभू, जो महान समुद्रात प्रथम होता, त्याने विधीचे गर्भ ठेवले, ज्यातून प्रजापती उत्पन्न झाला." ऋत्विक सोमाच्या महानतेने प्रजापतीला आह्वान करतो. "तो प्रसन्न होवो; ऋत्विक अर्पण करतो आणि प्रजापती सोम पितो." "हे प्रजापती, तुझ्याशिवाय या सर्व रूपांना व्यापणारा दुसरा कोणी नाही. ज्या इच्छेसाठी आम्ही अर्पण करतो, ती इच्छा आमची होवो. आम्ही धनाचे स्वामी होवो." पुढे, प्रजापतीच्या संततीसाठी विविध प्राणी आणि त्यांचे देवता संबंध सांगितले जातात: घोडा वरचा भाग, गायी आणि हरिण प्रजापतीच्या संततीचे; काळ्या गळ्याचा भाग अग्नीचा, जो पुढे ठेवला आहे; सरस्वतीची मेंढी खाली, वाळूत; अश्विनांचा भाग खालच्या मांड्या; सौम्य आणि पौष्ण हात; काळा नाभी; सूर्याचे बाजू; पांढरे आणि काळे कळप, त्वष्टृचे; केसाळ मांड्या वायूचे; पांढरी शेपटी इंद्राची; सुंदर शेपटी स्वपस्याची; महान वैष्णव बटू. मृदूला लाल, धुरकट लाल, कर्कंधू लाल; वरुणाला तपकिरी, तांबूस, पांढरट; सावित्रीला पांढऱ्या चिन्हाचे; बृहस्पतीला पांढऱ्या हाताचे; मैत्रावरुणाला डागदार. अश्विनांना शुद्ध मानेचे, रत्नमानेचे; रुद्राला पांढरे, पांढऱ्या डोळ्याचे, लाल; यमाला कान; रौद्राला लावलेले; आकाशाच्या रूपाचे पर्जन्याचे. मरुतांना डागदार, आडवे डागदार, वरच्या डागदार; सरस्वतीला तांबूस, लाल शेपटी, डागदार; त्वष्टृला प्लीहा-कान, सोंड-कान, वरच्या लोखंडी कान; इंद्र-अग्नीला काळ्या गळ्याचे, पांढऱ्या डोळ्याचे, चिन्हित मांड्या; उषाला काळ्या बोटाचे, लहान बोटाचे, मोठ्या बोटाचे. वैश्वदेव्यांना कारागीर; रोहिणीला लाल; वाणीला तीन वर्षांचे; अदितीला अज्ञात; धात्रला समरूप; देवपत्नींना वासर. काळ्या गळ्याचे अग्नीचे; पांढऱ्या डागांचे वसूंना; लाल रुद्राचे; पांढरे, पाहणारे आदित्यांचे; आकाशरूप पर्जन्याचे. इंद्र-विष्णूला उंच, बैल, बटू; इंद्र-बृहस्पतीला उंच, पांढऱ्या हाताचे, पांढऱ्या पाठचे; वेगवानांना डुक्कर-रूप; अग्नी-मरुतांना डागदार; पौष्णाला काळे. इंद्र-अग्नी, दोन रूप; अग्नी-सोम, बटू; अनड्वाह, अग्नी-विष्णू, आज्ञाकारी; मैत्रावरुणी, दुसरे; मैत्री, दुसरे. अग्नीचे काळ्या गळ्याचे; सोमाचे पिवळे; वायूचे पांढरे; अदितीचे अचिन्हित; धात्रचे समरूप; देवपत्नींना वासर. काळे पृथ्वीचे; धुरकट वातावरणाचे; मोठे आकाशाचे; डागदार वीजेचे; राखेसारखे ताऱ्यांचे. तो वसंतात धुरकट मिळवतो, उन्हाळ्यात पांढरे, पावसात काळे, शरदात लाल-डागदार, हिवाळ्यात पिवळे, थंड ऋतूत तांबूस. गायत्रीसाठी तीन वर्षांचे; त्रिष्टुभसाठी पाच वर्षांचे; जगतीसाठी दोन वर्षांचे; अनुष्टुभसाठी तीन वासर; उष्णिहसाठी चार वर्षांचे. विराजसाठी सहा वर्षांचे; बृहतीसाठी बैल; ककुभसाठी वृषभ; पंक्तीसाठी अनड्वाह; अतिच्छंदसाठी गायी. काळ्या गळ्याचे अग्नीचे; पिवळे सोमाचे; उपध्वस्ता सावित्रीचे; वासर सरस्वतीचे; काळे पूषणचे; डागदार मरुतांचे; बहुरूप वैश्वदेवांचे; आज्ञाकारी पृथ्वी-आकाशाचे. इंद्र-अग्नी, काळे, वरुण, डागदार, मरुत, आणि रूपातील सर्वोच्च, हे गतिशील. अग्नीच्या अनेक मुखांसाठी, तो मरुतांकडून पहिले मिळवतो; ताप आणणाऱ्या मरुतांसाठी सवाती; गृहस्थ मरुतांसाठी बष्किहा; खेळणाऱ्या मरुतांसाठी मिश्र; स्वत:च्या असलेल्या मरुतांसाठी अनुक्रम. इंद्र-अग्नी, शिंगे, महेंद्र, विश्वकर्म्याचे बहुरूप, हे गतिशील. धुरकट, पिवळे वंशजांना सोम असलेल्या पितरांचे; पिवळे, पिवळे बार्हिसावर बसलेल्या पितरांचे; काळे, पिवळे अग्नीने भस्म झालेल्या पितरांचे; काळे, डागदार त्र्यंबकांचे. शुनासीरा, वायूचे पांढरे, सूर्याचे पांढरे, हे गतिशील. वसंतासाठी फ्रान्कोलिन; उन्हाळ्यासाठी लॅपविंग; पावसासाठी तितर; शरदासाठी बटेर; हिवाळ्यासाठी कावळा; थंड ऋतूसाठी कावळा. समुद्रासाठी डॉल्फिन; पर्जन्यासाठी बेडूक; जलांसाठी मासे; मित्रासाठी कुलिपया पक्षी; वरुणासाठी मगर. सोमासाठी हंस; वायूसाठी बगळा; इंद्र-अग्नीला कुरलू; मित्रासाठी ग्रिब; वरुणासाठी लाल हंस. अग्नीला लाकूडपक्षी; वनझाडांना घुबड; अग्नी-सोमाला जेज; अश्विनांना मोर; मित्र-वरुणाला कबूतर. सोमाला लॅपविंग; त्वष्टृला कौलीका पक्षी; गोशाळेसाठी देवपत्नींचे पक्षी; अग्नीला, गृहस्वामीला पारुष्ण पक्षी. दिवसासाठी फाकड; रात्रीसाठी सिचापू पक्षी; दिवस-रात्र संधिकालासाठी जातू पक्षी; महिन्यासाठी दात्युह; वर्षासाठी महान गरुड. या प्रकारे, वेदातील प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून, सृष्टीतील विविध प्राणी, त्यांचे गुण, आणि देवतांचे संबंध यांचा विस्ताराने उल्लेख केला जातो. प्रत्येक गोष्टीला तिचे स्थान, काळ, आणि यज्ञातील महत्त्व सांगितले जाते, आणि या सर्व गोष्टी प्रजापतीच्या इच्छेने, ब्रह्मणाच्या ज्ञानाने आणि यज्ञाच्या विधीने एकत्र बांधल्या आहेत.