संपूर्ण विश्वाला प्रकाशमान करणारी, महान आणि प्रवाही अशी सरस्वती देवी तिच्या चिन्हासह प्रकट होते आणि सर्व विचारांना जागरूक करून ज्ञानाचा प्रकाश पसरवते. या दिव्य क्षणी, तेजस्वी इंद्राला आमंत्रित केले जाते – त्याच्यासाठी शुद्ध आणि कौशल्याने गाळलेल्या सोमरसाच्या आहुती तयार आहेत. भक्तांच्या प्रार्थनेने प्रेरित होऊन, ज्ञानी ऋषींनी आवाहन केलेल्या इंद्रा, तू या सोमरसाकडे ये; उपासकांच्या स्तोत्रांकडे ये आणि त्यांचा स्वीकार कर. इंद्रा, तुझ्या पिंगट केसांनी युक्त, तू आमच्या स्तोत्रांकडे लवकर ये आणि आमच्या आकांक्षा या सोमरसात समाविष्ट कर. हे अश्विन आणि सरस्वती, तुम्ही मिळून मधुर सोमरस प्राशन करा; आणि वीर, वृत्राचा संहार करणाऱ्या इंद्रानेही हा सोमरस स्वीकारावा. या सर्व यज्ञप्रसंगी, वरुणा, माझ्या या आवाहनाला ऐक आणि आज कृपाळू हो – जे रक्षणहीन आहेत, त्यांनी तुझ्याकडेच आश्रय घेतला आहे. मी प्रार्थनेसह तुझ्याकडे आलो आहे, स्तुती अर्पण करत आहे; यजमान तुझ्या प्रसन्नतेसाठी आहुती अर्पण करतो. वरुणा, येथे तू रुष्ट होऊ नकोस – सर्वात दयाळू, आमचे आयुष्य हिरावू नकोस. अग्नी, तू वरुणाच्या इच्छेला जाणणारा आहेस, आम्हाला देवाच्या कोपापासून वाचव; यज्ञासाठी सर्वात योग्य, तेजस्वी, आमच्यातील द्वेष दूर कर. म्हणून अग्नी, तू या उष:कालाच्या सुरुवातीला आमचा निकटचा रक्षक हो; वरुणाला आमच्यासाठी प्रसन्न कर, त्याला येथे आण, कृपाळू हो आणि सहज आवाह्य हो. आता आपण धर्ममातेला, सत्याची पत्नी असलेल्या, महान अधितीला मदतीसाठी आवाहन करूया – ती मायाळू, विशाल, सत्यप्रिय, उत्तम आश्रय आणि मार्गदर्शन करणारी आहे. आपण या उत्तम रचलेल्या पृथ्वीवर आणि निर्दोष आकाशावर चढूया, अधितीच्या कृपेने उत्तम आश्रय व योग्य मार्ग मिळवूया; दिव्य, तेजस्वी, निष्पाप, निर्मळ नौकेत आरूढ होऊन कल्याणाकडे जाऊया. शंभर पत्क्यांची, निष्पाप, पवित्र अशी उत्तम नौका आम्ही प्राप्त करू दे, कल्याणासाठी. मित्र आणि वरुणा, आमच्यासाठी तुपात न्हालेल्या गायींची संपत्ती बरसवा; कुशल देवता, प्रदेश मधुरतेने परिपूर्ण करा. आमच्या आयुष्यासाठी तुमचे हात पुढे करा, आमच्यासाठी तुपात न्हालेल्या गायींची संपत्ती द्या; हे तरुण देवता, आम्हाला लोकांमध्ये प्रसिद्ध करा; मित्रा आणि वरुणा, माझे आवाहन ऐका. वेगवान, देवांना समर्पित, मैत्रीपूर्ण आणि तेजस्वी देवता, यज्ञामध्ये आम्हाला सुख आणा; सर्प, लांडगा आणि दैत्यांना दूर करा, सर्व रोगांपासून रक्षण करा. प्रत्येक स्पर्धेत, हे वेगवान देवता, आम्हाला वाचवा; धन-संपत्तीत, हे ज्ञानी अमर, सत्याचे जाणकार, या मधुरतेचा आस्वाद घ्या, तृप्त व्हा आणि देवांच्या मार्गाने पुढे चला. यज्ञकुंडात अग्नी प्रज्वलित आणि उत्तम प्रकारे प्रज्वलित केला जातो; गायत्री छंदाने, त्रैगुण्य बळाने, गाईने आणि प्राणशक्तीने त्याचे पूजन होते. शरीराजवळील रक्षक, शुद्ध व्रती, सरस्वती, उष्णिक छंद, द्वैगुण्य बळ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. अग्नी, इडा स्तुतीने, अमर सोमदेव, अनुष्टुप छंद, पंचगुण्य बळ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. भव्य आसनावर विराजमान अग्नी, पूषणासह, उत्तम आसनावर, अमर, बृहती छंद, त्रैगुण्य वत्स, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. दिव्य दिशांचे अधिपती, बृहस्पती पुरोहित, पंक्ति छंद, चतुर्थ बळ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. सुंदर, तरुण उषा आणि सर्व अमर देवता, त्रिष्टुप छंद, षष्ट बळ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. दोन दिव्य होतार, वैद्य, इंद्रासोबत, जगती छंद, बळ, वृषभ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. तीन देवता – इडा, सरस्वती, भारती, मरुतगण, वंश, विराट छंद, सप्तम बळ, दुग्धदायिनी गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. त्वष्टा शिल्पकार, अद्भुत, इंद्र व अग्नी – पोषण वाढवणारे, द्विपदा छंद, बळ, वृषभ, वृषभगाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. वनस्पती, शांत करणारी, सविता धनदायक, ककुभ छंद, अष्टम बळ, वत्सगाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. वरुण, उत्तम राजकारभार्य, ‘स्वाहा’ने यज्ञ यशस्वी करो, औषधी तयार करो; अतिच्छंद छंद, महावृषभ, गाई आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. वसंत ऋतूमध्ये, देव, वसु, त्रैगुण्य स्तोत्रांनी स्तुत्य, रथंतराच्या तेजाने, आहुती, इंद्र आणि प्राणशक्तीने पूजित होतात. ग्रीष्म ऋतूमध्ये, रुद्र, पंधराव्या स्तोत्रात स्तुत्य, महिमा देतात, आहुती इंद्राला देतात, प्राणशक्ती प्रदान करतात. वर्षा ऋतूमध्ये, आदित्य, सतराव्या स्तोत्रात स्तुत्य, व्यापक शक्तीने आहुती इंद्राला देतात, प्राणशक्ती प्रदान करतात. शरद ऋतूमध्ये, ऋभु, एकविसाव्या स्तोत्रात स्तुत्य, ऐश्वर्य देतात, आहुती इंद्राला देतात, प्राणशक्ती प्रदान करतात. हिवाळ्यात, मरुतगण, एकोणचाळिसाव्या स्तोत्रात स्तुत्य, सामर्थ्य देतात, आहुती इंद्राला देतात, प्राणशक्ती प्रदान करतात. हेमंत ऋतूमध्ये, अमर देवता, त्रेतीसाव्या स्तोत्रात स्तुत्य, सत्य व समृद्धीने राज्य देतात, आहुती इंद्राला देतात, प्राणशक्ती प्रदान करतात. आता होतार अग्नीला इडाच्या स्थळी, अश्विन, इंद्र, सरस्वती आणि काळ्या मेंढ्यासह, जव, औषधी, मध, ताजे गवत, बळ, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. त्यानंतर होतार तनूनपात, सरस्वती, शुभ्र मेंढ्या, औषधी, अश्विन व इंद्रासाठी बळ देणारे, बोरफळ, उपवाका औषधी, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. पुढे होतार नराशंसा, नग्न अधिपती, सुरा, औषधी, मेंढा, वैद्य सरस्वती, अश्विनांचे रथ, इंद्राचे मांस, बोरफळ, उपवाका औषधी, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. होतार इडाला, आवाहित, सरस्वती, इंद्राची ताकद वाढवणारे वृषभाचे बळ, अश्विन आणि इंद्रासाठी, औषधी, जव, कार्कंधू फळ, मध, भाजलेले धान्य, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. होतार कुशा, लोकर असलेली वैद्य, अश्विन, घोडा, वैद्य गाई, वैद्य सरस्वती, इंद्रासाठी औषधीचे दूध काढणारी, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. दूर दिशांना, वेगवान देवता, अश्विन, दूर दिशा, इंद्र, दोन पृथ्वी, दुग्धदायिनी गाई, सरस्वती, अश्विन व इंद्रासाठी, औषधी, तेज, बळ, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. सुंदर रात्र व दिवस, अश्विन, सरस्वतीचे तेज, इंद्र, औषधी, आकाशात उडणाऱ्या गरुडासारखे तेज, दूध, सोम, तुप, मध यांसह आहुती अर्पण करो. या प्रकारे, ऋषी आणि यजमान, विविध देवता, ऋतु, छंद, बल, प्राणशक्ती, गाई, औषधी, मध, दूध, सोम, तुप यांच्या माध्यमातून, जगाच्या कल्याणासाठी, आरोग्यासाठी, समृद्धीसाठी आणि दिव्यता प्राप्त करण्यासाठी यज्ञाचे पूजन करतात.