एका पवित्र यज्ञकर्माच्या सुरुवातीला, ऋत्विकांनी सामर्थ्यासाठी आणि पोषणासाठी निवडक वस्तू घेतल्या. त्यांनी त्या वस्तूंना वाऱ्यांसारखी गती मिळो, अशी प्रार्थना केली आणि दिव्य सविता देवतेला त्या उत्कृष्ट कार्यासाठी प्रवाहित करण्याची विनंती केली. त्या वस्तू इंद्रासाठी, संतानसमृद्ध, रोगरहित, दुःखरहित वाढो, असा आशीर्वाद दिला. चोर किंवा दुष्ट प्रवृत्ती कधीही त्यांच्यावर राज्य करू नयेत, आणि गवळ्याच्या देखरेखीखाली त्या वस्तू भरपूर प्रमाणात व सुरक्षित राहाव्यात, अशी प्रार्थना केली. यज्ञकर्त्याच्या पशुधनाचे संरक्षण व्हावे, अशी कामना त्यांनी व्यक्त केली. त्या वस्तूंचे वर्णन करताना, त्या वासूंच्या शुद्धीकरणासाठी आहेत, त्या आकाश व पृथ्वी आहेत, मातरिश्वानच्या अग्नीप्रमाणे सर्वत्र व्यापलेल्या आहेत, असे सांगितले. त्या दृढ राहाव्यात, त्यांना कोणतीही हानी पोहोचू नये, आणि यज्ञकर्त्यानेही त्यांना दुखवू नये, अशी प्रार्थना केली. त्यानंतर, त्या वासूच्या शंभर व हजार प्रवाहांनी शुद्ध केल्या जातील, असे म्हटले. सविता देव त्या वस्तूंना उत्तम प्रकारे शुद्ध करो, आणि त्यांनी जे काही इच्छित दुध मिळवले आहे, ते पूर्ण होवो, अशी प्रार्थना केली. ही वस्तू सर्वांची प्राणशक्ती आहे, सर्वांची निर्माती आणि सर्वांचा आधार आहे, असे सांगून, त्या वस्तूंना इंद्राचा भाग सोमासह अर्पण केला. विष्णूला यज्ञाहुतीचे रक्षण करण्यास सांगितले. अग्नीला, जो व्रतांचा अधिपती आहे, व्रत पाळण्याची प्रतिज्ञा केली आणि ती पूर्ण होवो, त्यातून फलप्राप्ती व्हावी, अशी इच्छा व्यक्त केली. असत्यातून सत्याकडे जाण्याचा संकल्प केला. "तुझ्याशी कोण एकत्रित होतो? तोच होतो. कोणासाठी तू एकत्रित झालीस? त्याच्यासाठी." असे म्हणत, त्या वस्तूंचे कार्य आणि अलंकार यांचा उल्लेख केला. दुश्मनांपासून आणि विरोधकांपासून संरक्षण व्हावे, हे मागितले. जे विरोधात आहेत ते जळून जावोत, आणि मी या विस्तीर्ण आकाशमंडलातून प्रवास करतो, असे सांगितले. "तू जुव्ह आहेस, ओ जुव्हधारणारा; जो आपल्याला जुव्ह लावतो त्याला जुव्ह लाव, जो आपण जुव्ह लावतो त्यालाही जुव्ह लाव." अशी प्रार्थना करत, त्या वस्तू देवांमध्ये सर्वश्रेष्ठ वाहक, सर्वाधिक एकरूप, समृद्ध, प्रिय आणि यज्ञासाठी योग्य आहेत, असे म्हटले. "तू अनर्पित आहेस, अर्पणाचे स्थान आहेस; दृढ राहा, तुला हानी होऊ नये." विष्णूने तुझ्यासाठी वायूसाठी विस्तृत पाऊल टाकावे, आणि विरोधकांना दूर करावे, अशी प्रार्थना केली. पाचही देवता कृपा करो, असे मागितले. सविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषणच्या हातांनी, अग्नी व सोमासाठी प्रिय वस्तू घेतल्या. "सत्त्वासाठी, वैररहिततेसाठी मी तुला घेतो. तेजस्वी लोकात पोहोचू दे. पृथ्वीवर किल्ले दृढ होवोत. मी विस्तीर्ण आकाशमंडलातून जातो. तुला पृथ्वीच्या नाभीस्थानी, अदितीच्या कुशीत बसवतो. अग्नी, यज्ञाहुतीचे रक्षण कर," असे सांगितले. "तू विष्णूच्या दोन पावलांमध्ये उभी आहेस; सविताच्या प्रेरणेने, मी तुला अखंड शुद्ध करणाऱ्याने, सूर्यकिरणांनी शुद्ध करतो. दिव्य जलांनो, आजच्या यज्ञाला, यज्ञकर्त्यास, उत्तम वयस्क यज्ञकर्त्यास पुढे न्या," असे आवाहन केले. "इंद्राने तुला वृत्रवधासाठी निवडले; तूही इंद्राला निवडलेस. तू सिंचित आहेस. अग्नी व सोमासाठी तुझ्यावर सिंचन करतो. देवपूजेच्या दिव्य विधीसाठी स्वतःला शुद्ध करा. काही अशुद्धता आली असेल, तर मी ती दूर करतो," असे सांगितले. "तू आश्रय आहेस. विरोधक व शत्रू दूर झाले आहेत. तू आदित्यांची त्वचा आहेस; अदिती तुला ओळखो. तू दगड, लाकूड आहेस, विस्तृत पाय असलेला पेषणदगड आहेस; आदित्य तुझी त्वचा ओळखो," असे म्हटले. "तू अग्नीचे शरीर, वाणीचे उच्चार, देवांच्या कृपेसाठी तुला घेतो. तू मोठा पेषणदगड आहेस, लाकडी आहेस. या यज्ञाहुतीचे देवांना समर्पण कर, ओ शमी. या यज्ञाचे कर्ते, ये, ये," अशी साद घातली. "तू कोंबडा आहेस, मधुर वाणी असलेला; सामर्थ्य व पोषण बोल. तुझ्यामुळे आम्ही प्रत्येक संमेलनात विजयी होऊ. तू पावसाने वाढलेला आहेस; पाऊस तुला ओळखो. विरोधक दूर झाले आहेत. वायू तुला वेगळे करो. सविता देव, सुवर्णहस्त, तुला अखंड हस्ताने धरो," अशी प्रार्थना केली. "तू धैर्य आहेस. अग्नी, आमच्याकडून मांसभक्षक दूर कर. देवपूजक येथे येवो. तू दृढ आहेस, पृथ्वी दृढ कर. ब्राह्मणत्व, क्षत्रियत्व, नातेसंबंध, शत्रूनाशासाठी तुला ठेवतो," असे सांगितले. "अग्नी, प्रार्थना स्वीकार. आकाशमंडलाचा आधार दृढ कर. सर्व इच्छांसाठी तुला ठेवतो. भृगु व अङ्गिरस यांच्या तपश्चर्येने तापमान येवो," असे म्हटले. "तू संरक्षण आहेस. राक्षस व शत्रू दूर जावोत. तू अदितीची त्वचा आहेस; अदिती तुला ओळखो. तू धिषणा पर्वतजन्मा आहेस; पर्वत तुला ओळखो. तू आकाशाचा खांब आहेस," असे वर्णन केले. "तू धान्य आहेस; देवांना पोषण दे. श्वासासाठी, उदानासाठी, व्यानासाठी तुला समर्पित करतो. सविता देव, सुवर्णहस्त, तुला दीर्घ, अखंड आयुष्य देवो. दृष्टीसाठी तुला समर्पित करतो. तू पृथ्वीचे दूध आहेस," असे सांगितले. "सविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषणच्या हातांनी, तुला मिसळतो. जल, वनस्पती, त्यातील रस, समृद्ध व मधुर गोष्टी एकत्र होवोत," अशी प्रार्थना केली. "जो उत्पन्न होणार आहे त्यासाठी तुला एकत्र करतो. हे अग्नीचे आहे. हे अग्नी व सोमाचे आहे. पोषणासाठी तुला समर्पित करतो. तू सर्वप्राणदायी गरम पेय आहेस. यज्ञकर्त्याने तुला विस्तृत पसरवावे. अग्नी तुझी त्वचा जाळू नये. सविता देव तुला उच्च स्वर्गात शिजवो," असे म्हटले. "भीऊ नको, गोंधळू नको. यज्ञ दृढ आहे; यज्ञकर्त्याची संतती दृढ होवो. तिसऱ्यासाठी, दुसऱ्यासाठी, पहिल्यासाठी तुला समर्पित करतो," असे सांगितले. "सविता देवाच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषणच्या हातांनी, तुला देवांसाठी तयार करून ठेवतो. तू इंद्राचा उजवा हात आहेस, हजार टोकांचा, शंभर शक्ती असलेला. तू वायू आहेस, तीक्ष्ण ऊर्जा असलेला, शत्रूवधासाठी अस्त्र आहेस," असे वर्णन केले. "हे पृथ्वी, देवांसाठी जन्मलेली, मी तुझ्या मुळांना, ओ वनस्पतींनो, इजा पोहोचवू नये. गोठ्यात जा. आकाश तुझ्यासाठी पाऊस पाडो. सविता देव, जो आपल्यावर द्वेष करतो किंवा आपण ज्याचा द्वेष करतो, त्याला शंभर जाळ्यांनी बांधो—आपण कधीही भेटू नये," अशी प्रार्थना केली. "हे पृथ्वी, मी देवांच्या यज्ञस्थळावरून मारला जाऊ नये. गोठ्यात जा. आकाश तुझ्यासाठी पाऊस पाडो. सविता देव, जो आपल्यावर द्वेष करतो किंवा आपण ज्याचा द्वेष करतो, त्याला शंभर जाळ्यांनी बांधो—आपण कधीही भेटू नये. तुझा थेंब आकाशात पडू नये," असे पुन्हा पुन्हा सांगितले. "गायत्री, त्रिष्टुब, जगती या छंदांनी मी तुला वेढतो. तू सूक्ष्म, शुभ, कोमल, प्रिय, सामर्थ्य व पोषणाने परिपूर्ण आहेस," असे वर्णन केले. "पूर्वी, भयंकर विष दूर करून पृथ्वी जिवंत प्राण्यांसाठी योग्य बनवली गेली. जी मी चंद्र व अर्पणांनी पसरतो, ती ज्ञानी लोक शोधून पूजतात. अभिषेक पात्रे तयार करा. तू शत्रूनाशक अस्त्र आहेस," असे सांगितले. "राक्षस व शत्रू दूर झाले, जळून गेले आहेत. तू धार नसलेली, प्रतिस्पर्ध्यांचा नाश करणारी आहेस; तुला विजयासाठी अभिषेक करतो," असे म्हटले. "तू अदितीची कमरबंध आहेस, विष्णूचे आवरण आहेस. सामर्थ्यासाठी तुला समर्पित करतो. अचूक दृष्टीने तुला पाहतो. तू अग्नीची जिव्हा आहेस, देवांना प्रिय; प्रत्येक पवित्र स्थळी, प्रत्येक यजुसाठी माझ्यासाठी अस," अशी प्रार्थना केली. "सविता देवाच्या प्रेरणेने, निर्दोष गाळणीने, सूर्यकिरणांनी तुला शुद्ध करतो. तू तेज आहेस, अमर आहेस. तू देवांना प्रिय निवास व नाव आहेस, अविचल यज्ञस्थान आहेस," असे म्हटले. "तू काळी आहेस, यज्ञकुंडासाठी सर्वोत्तम आहेस; तुला अग्नीला प्रिय म्हणून अभिषेक करतो. तू वेदी आहेस; तुझ्यावर कुशा प्रियतेने अभिषेक करतो. तू कुशा आहेस; तुझ्यावर चमच्यांना प्रियतेने अभिषेक करतो," असे सांगितले. "तू अदितीसाठी आवरण आहेस, विष्णूसाठी यूप आहेस. तुला मऊऊन देवांसाठी आसन म्हणून पसरवतो. पृथ्वीच्या अधिपतीला, लोकांच्या अधिपतीला, जीवांच्या अधिपतीला स्वाहा," असे उच्चारले. "गंधर्व विश्वावसु तुला सर्वांच्या रक्षणासाठी वेढो, यज्ञकर्त्याच्या कुंपणासारखी. अग्नी, इडा द्वारे आवाहित. तू इंद्राचा उजवा हात आहेस, सर्वांच्या रक्षणासाठी कुंपण आहेस. मित्र व वरुण तुला उत्तरेस, दृढ धर्माने, सर्वांच्या रक्षणासाठी कुंपण म्हणून ठेवोत," असे म्हटले. "आम्ही तुला, तेजस्वी, वितीहोत्र म्हणून प्रज्वलित करतो, ओ ऋषी, ओ अग्नी, यज्ञातील महान," असे सांगितले. "तू समिध आहेस. सूर्य तुला शापापासून पुढे रक्षण करो. तू सविताचा हात आहेस. तुला मऊऊन देवांसाठी आसन म्हणून पसरवतो. वसु, रुद्र, आदित्य तुझ्यासोबत बसोत," अशी प्रार्थना केली. "तू घृताची, चमचा आहेस; या प्रिय तेजाने येथे नेहमी बस, ओ प्रिये. तू उपभृत आहेस; या प्रिय तेजाने बस. तू स्थिर आहेस; या प्रिय तेजाने बस. स्थिर राहून, सत्याच्या गर्भात ते बसले; ओ विष्णू, त्यांचे रक्षण कर. यज्ञाचे, यज्ञकर्त्याचे, माझे रक्षण कर," असे सांगितले. "अग्नी, सामर्थ्यविजेता, तुला अभिषेक करतो, विजयासाठी. देवांना नमस्कार. पितरांना स्वधा. मला उत्तम संयम लाभो," अशी प्रार्थना केली. "आज, मी देवांना साजूक तूप न सांडता अर्पण करु दे. विष्णू, तुझ्या पावलांनी मी तुला ओलांडू नये. अग्नी, तुझ्या सावलीत मी धनसमृद्ध उभा राहू दे; तू विष्णूचे स्थान आहेस. येथे इंद्राने शौर्यकृत्य केले; तो वेदीवर ताठ उभा राहिला," असे सांगितले. "अग्नी, तुझे होतृत्वाचे कार्य आहे, तुझे दूताचे कर्तव्य आहे. स्वर्ग व पृथ्वी तुला रक्षण करो. त्या दोघी, स्विष्टकृत म्हणून, देवांसाठी व इंद्रासाठी तुपाची आहुती म्हणून, तुला रक्षण करो. प्रकाश प्रकाशाशी एकत्रित झाला आहे," असे सांगून, ऋत्विकांनी यज्ञकर्माची पूर्णता साधली. अशा प्रकारे, या पवित्र यज्ञकर्मात, प्रत्येक वस्तू, देवता, मंत्र, आणि विधी यांचे सन्मानपूर्वक आवाहन, शुद्धीकरण, रक्षण आणि अर्पण केले गेले. सर्वत्र देवांची कृपा, यज्ञकर्त्याचे संरक्षण, पृथ्वीचे पोषण, शत्रूंचा नाश आणि सत्याचा विजय यासाठी या मंत्रमय कथा गुंफली गेली.