ഇദം ഉത്തരാത് സ്വഃ । തസ്യ ശ്രോത്രꣳ സൌവമ് । ശരച് ഛ്രൌത്രീ । അനുഷ്ടുപ് ശാരദീ । അനുഷ്ടുഭ ഽ ഐഡമ് । ഐഡാന് മന്ഥീ । മന്ഥിന ഽ ഏകവിꣳശഃ ഽ । ഏകവിꣳശാദ് വൈരാജമ് । വിശ്വാമിത്ര ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ ശ്രോത്രം ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ
ഇത് വടക്കോട്ട് സ്വർഗമാണ്. അതിന്റെ ചെവി സൗവം എന്ന പാട്ടാണ്. ശരദ് കാലം അതിന്റെ ചെവിക്കാലം. ശരദ് കാലത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്. അനുഷ്ടുപ് ഐഡം എന്നാണ്. ഐഡം മഥനിയാണ്. മഥനി ഇരുപത്തൊന്ന് ആണ്. ഇരുപത്തൊന്നിൽ നിന്ന് വൈരാജം ഉരുത്തിരിയുന്നു. വിശ്വാമിത്രൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതി എടുത്ത് നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ഈ ചെവി ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി സ്വീകരിക്കുന്നു.
ധ്രുവക്ഷിതിര് ധ്രുവയോനിര് ധ്രുവാസി ധ്രുവം യോനിമ് ആ സീദ സാധുയാ । ഉഖ്യസ്യ കേതും പ്രഥമം ജുഷാണാ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
നീ ഉറച്ച ഭൂമിയാണ്, ഉറച്ച ഗർഭമാണ്; നീ സ്ഥിരതയുള്ളവളാണ്, നല്ലതോടെ ഉറച്ച ഗർഭത്തിൽ ഇരിക്ക. കുതിരയോടിച്ചവന്റെ മുൻപന്തിയായ പതാക സ്വീകരിക്ക. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
കുലായിനീ ഘൃതവതീ പുരംധിഃ സ്യോനേ സീദ സദനേ പൃഥിവ്യാഃ । അഭി ത്വാ രുദ്രാ വസവോ ഗൃണന്ത്വ് ഇമാ ബ്രഹ്മ പീപിഹി സൌഭഗായ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
കുടിയുള്ളവളേ, നെയ്യിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളവളേ, ധാരാളം നൽകുന്നവളേ, ഭൂമിയുടെ സുഖാസനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക. രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും നിന്നെ പാടട്ടെ; ഈ പ്രാർത്ഥനകൾ നന്മയ്ക്കായി സംരക്ഷിക്കണം. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
സ്വൈര് ദക്ഷൈര് ദക്ഷപിതേഹ സീദ ദേവാനാꣳ സുമ്നേ ബൃഹതേ രണായ । പിതേവൈധി സൂനവ ഽ ആ സുശേവാ സ്വാവേശാ തന്വാ സം വിശസ്വ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
സ്വന്തം കഴിവുകളോടെ, കഴിവിന്റെ പിതാവേ, ദേവന്മാരുടെ വലിയ അനുഗ്രഹത്തിൽ വിജയത്തിനായി ഇവിടെ ഇരിക്ക. പിതാവിനെപോലെ പുത്രന്മാരോട് സ്നേഹത്തോടെ, നല്ല മനസ്സോടെ, ശരീരത്തോടെ ചേർന്ന് ഇരിക്ക. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
പൃഥിവ്യാഃ പുരീഷമ് അസ്യ് അപ്സോ നാമ താം ത്വാ വിശ്വേ ഽ അഭി ഗൃണന്തു ദേവാഃ । സ്തോമപൃഷ്ഠാ ഘൃതവതീഹ സീദ പ്രജാവദ് അസ്മേ ദ്രവിണാ യജസ്വ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
നീ ഭൂമിയുടെ ഈർപ്പം, നിന്റെ പേര് വെള്ളമാണ്; സർവ്വദേവന്മാർ നിന്നെ പാടട്ടെ. സ്തുതിപ്പാട്ടുകൾക്കൊപ്പം, നെയ്യിൽ സമൃദ്ധിയോടെ ഇവിടെ ഇരിക്ക; ഞങ്ങൾക്ക് സന്താനസമൃദ്ധിയോടെ ധനം നൽകണം. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
അദിത്യാസ് ത്വാ പൃഷ്ഠേ സാദയാമ്യ് അന്തരിക്ഷസ്യ ധര്ത്രീം വിഷ്ടമ്ഭനീം ദിശാമധിപത്നീം ഭുവനാനാമൂര്മിര് ദ്രപ്സോ ഽ അപാമ് അസി വിശ്വകര്മാ ത ഽ ഋഷിഃ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
ആദിത്യന്മാരെ, ഞാൻ നിന്നെ പിൻഭാഗത്ത് ഇരുത്തുന്നു; അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ താങ്ങും, ദിശകളുടെ അധിപതിയും, ലോകങ്ങളുടെ തിരയും, ജലത്തിന്റെ തുള്ളിയുമാണ് നീ; നീ വിശ്വകർമ്മൻ, ഋഷി. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
പ്രാണം മേ പാഹി । അപാനം മേ പാഹി । വ്യാനം മേ പാഹി । ചക്ഷുര് മ ഽ ഉര്വ്യാ വി ഭാഹി । ശ്രോത്രം മേ ശ്ലോകയ । അപഃ പിന്വ । ഓഷധീര് ജിന്വ । ദ്വിപാദ് അവ । ചതുഷ്പാത് പാഹി । ദിവോ വൃഷ്ടിമ് ഏരയ
എന്റെ ശ്വാസം കാക്കണം. എന്റെ അപാനവായു കാക്കണം. എന്റെ വ്യാനവായു കാക്കണം. എന്റെ കാഴ്ച ഭൂമിയിൽ വ്യാപിപ്പിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്കണം. എന്റെ ചെവി പ്രശസ്തമാക്കണം. വെള്ളം സമൃദ്ധമാക്കണം. ഔഷധികൾ വളർത്തണം. ഇരുകാലികളെയും കാക്കണം. നാലുകാലികളെയും കാക്കണം. ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മഴ പെയ്യിക്കണം.
മൂര്ധാ വയഃ പ്രജാപതിശ് ഛന്ദഃ । ക്ഷത്രം വയോ മയംദം ഛന്ദഃ । വിഷ്ടമ്ഭോ വയോ ഽധിപതിശ് ഛന്ദഃ । വിശ്വകര്മാ വയഃ പരമേഷ്ഠീ ഛന്ദഃ । വസ്തോ വയോ വിവലം ഛന്ദഃ । വൃഷ്ണിര് വയോ വിശാലം ഛന്ദഃ । പുരുഷോ വയസ് തന്ദ്രം ഛന്ദഃ । വ്യാഘ്രോ വയോ ഽനാധൃഷ്ടം ഛന്ദഃ । സിꣳഹോ വയശ് ഛദിശ് ഛന്ദഃ । പഷ്ഠവാഡ് വയോ ബൃഹതീ ഛന്ദഃ । ഽ ഉക്ഷാ വയഃ കകുപ് ഛന്ദഃ । ഽ ഋഷഭോ വയഃ സതോബൃഹതീ ഛന്ദഃ
അനഡ്വാന് വയഃ പങ്ക്തിശ് ഛന്ദഃ । ധേനുര് വയോ ജഗതീ ഛന്ദഃ । ത്ര്യവിര് വയസ് ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । ദിത്യവാഡ് വയോ വിരാട് ഛന്ദഃ । പഞ്ചാവിര് വയോ ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । ത്രിവത്സോ വയ ഽ ഉഷ്ണിക് ഛന്ദഃ । തുര്യവാഡ് വയോ ഽനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । [ ലോകം പൃണ ഛിദ്രം പൃണാഥോ സീദ ധ്രുവാ ത്വമ് । ഇന്ദ്രാഗ്നീ ത്വാ ബൃഹസ്പതിര് അസ്മിന് യോനാവ് അസീഷദന് । താ അസ്യ സൂദദോഹസഃ സോമꣳ ശ്രീണന്തി പൃശ്നയഃ । ജന്മന് ദേവാനാം വിശസ് ത്രിഷ്വ് ആ രോചനേ ദിവഃ । ഇന്ദ്രം വിശ്വാ അവീവൃധന്ത് സമുദ്രവ്യചസം ഗിരഃ । രഥീതമꣳ രഥീനാം വാജാനാꣳ സത്പതിം പതിമ് ॥ ]???
വാലില്ലാത്ത കാള വയഃ, പംക്തി, ഛന്ദസ്സ്. പശു വയഃ, ജഗതീ, ഛന്ദസ്സ്. മൂവയസ്സുകാരൻ വയഃ, ത്രിഷ്ടുപ്, ഛന്ദസ്സ്. രണ്ടുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, വിരാട്, ഛന്ദസ്സ്. അഞ്ചുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, ഗായത്രി, ഛന്ദസ്സ്. മൂന്നു കിടാവുള്ളത് വയഃ, ഉഷ്ണിക്, ഛന്ദസ്സ്. നാലുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, അനുഷ്ടുപ്, ഛന്ദസ്സ്.
ഇന്ദ്രാഗ്നീ ഽ അവ്യഥമാനാമ് ഇഷ്ടകാം ദൃꣳഹതം യുവമ് । പൃഷ്ഠേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ അന്തരിക്ഷം ച വിബാധസേ
ഇന്ദ്രനും അഗ്നിക്കും, ഇഷ്ടികയെ അകമ്പാവുന്നതാക്കണം. അതിന്റെ പിൻഭാഗം കൊണ്ട് ദ്യാവാപൃഥിവികളും അന്തരീക്ഷവും താങ്ങുന്നു.
രാജ്ഞ്യ് അസി പ്രാചീ ദിക് । വിരാഡ് അസി ദക്ഷിണാ ദിക് । സമ്രാഡ് അസി പ്രതീചീ ദിക് । സ്വരാഡ് അസ്യ് ഉദീചീ ദിക് । അധിപത്ന്യ് അസി ബൃഹതീ ദിക്
നീ രാജ്ഞിയാണ്, കിഴക്കൻ ദിശ. നീ വിരാട്, തെക്കൻ ദിശ. നീ സമ്രാട്, പടിഞ്ഞാറൻ ദിശ. നീ സ്വരാട്, വടക്കൻ ദിശ. നീ അധിപതി, വലിയ ദിശ.
വിശ്വകര്മാ ത്വാ സാദയത്വ് അന്തരിക്ഷസ്യ പൃഷ്ഠേ ജ്യോതിഷ്മതീമ് । വിശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വ്യാനായ വിശ്വം ജ്യോതിര് യച്ഛ । വായുഷ്ടേ ഽധിപതിസ് തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവാ സീദ
വിശ്വകർമ്മൻ നിന്നെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത്, പ്രകാശത്തോടെ ഇരുത്തട്ടെ. എല്ലാവർക്കും, ശ്വാസത്തിനും, അപാനത്തിനും, വ്യാനത്തിനും, സമ്പൂർണ്ണ പ്രകാശം നൽകണം. വായു നിന്റെ അധിപതിയാണ്; ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
ആയുര് മേ പാഹി । പ്രാണം മേ പാഹി । അപാനം മേ പാഹി । വ്യാനം മേ പാഹി । ചക്ഷുര് മേ പാഹി । ശ്രോത്രം മേ പാഹി । വാചം മേ പിന്വ । മനോ മേ ജിന്വ । ആത്മാനം മേ പാഹി । ജ്യോതിര് മേ യച്ഛ
എന്റെ ആയുസ്സിനെ കാക്കണം. എന്റെ ശ്വാസത്തെ കാക്കണം. എന്റെ അപാനവായുവിനെ കാക്കണം. എന്റെ വ്യാനവായുവിനെ കാക്കണം. എന്റെ കണ്ണിനെ കാക്കണം. എന്റെ ചെവിയെ കാക്കണം. എന്റെ വാക്ക് സമൃദ്ധമാകട്ടെ. എന്റെ മനസ്സ് ശക്തമാകട്ടെ. എന്റെ ആത്മാവിനെ കാക്കണം. എനിക്ക് പ്രകാശം നൽകണം.
മാ ഛന്ദഃ । പ്രമാ ഛന്ദഃ । പ്രതിമാ ഛന്ദഃ । ഽ അസ്രീവയശ് ഛന്ദഃ । പങ്ക്തിശ് ഛന്ദഃ । ഽ ഉഷ്ണിക് ഛന്ദഃ । ബൃഹതീ ഛന്ദഃ । ഽഅനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । വിരാട് ഛന്ദഃ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । ജഗതീ ഛന്ദഃ
മാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പ്രമാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പ്രതിമാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, അശ്രീവയ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പങ്ക്തി എന്ന ഛന്ദസ്സും, ഉഷ്ണിക് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ബൃഹതീ എന്ന ഛന്ദസ്സും, അനുഷ്ടുപ് എന്ന ഛന്ദസ്സും, വിരാട് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ഗായത്രി എന്ന ഛന്ദസ്സും, ത്രിഷ്ടുപ് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ജഗതീ എന്ന ഛന്ദസ്സും.
പൃഥിവീ ഛന്ദഃ । ഽഅന്തരിക്ഷം ഛന്ദഃ । ദ്യൌശ് ഛന്ദഃ । സമാശ് ഛന്ദഃ । നക്ഷത്രാണി ഛന്ദഃ । വാക് ഛന്ദഃ । മനശ് ഛന്ദഃ । കൃഷിശ് ഛന്ദഃ । ഹിരണ്യം ഛന്ദഃ । ഗൌശ് ഛന്ദഃ । ഽഅജാ ഛന്ദഃ । ഽഅശ്വശ് ഛന്ദഃ
ഭൂമി ഛന്ദസ്സാണ്. അന്തരീക്ഷം ഛന്ദസ്സാണ്. ആകാശം ഛന്ദസ്സാണ്. സംവത്സരം ഛന്ദസ്സാണ്. നക്ഷത്രങ്ങൾ ഛന്ദസ്സാണ്. വാക്ക് ഛന്ദസ്സാണ്. മനസ്സ് ഛന്ദസ്സാണ്. കൃഷി ഛന്ദസ്സാണ്. പൊന്നാണ് ഛന്ദസ്സായി. പശു ഛന്ദസ്സാണ്. ആട് ഛന്ദസ്സാണ്. കുതിര ഛന്ദസ്സാണ്.
അഗ്നിര് ദേവതാ । വാതോ ദേവതാ । സൂര്യോ ദേവതാ । ചന്ദ്രമാ ദേവതാ । വസവോ ദേവതാ । രുദ്രാ ദേവതാ । ഽഽആദിത്യാ ദേവതാ । മരുതോ ദേവതാ । വിശ്വേ ദേവാ ദേവതാ । ബൃഹസ്പതിര് ദേവതാ । ഇന്ദ്രോ ദേവതാ । വരുണോ ദേവതാ
അഗ്നി ദേവതയാണ്. വായു ദേവതയാണ്. സൂര്യൻ ദേവതയാണ്. ചന്ദ്രൻ ദേവതയാണ്. വസുക്കൾ ദേവതകളാണ്. രുദ്രന്മാർ ദേവതകളാണ്. ആദിത്യന്മാർ ദേവതകളാണ്. മരുതുകൾ ദേവതകളാണ്. എല്ലാദേവന്മാരും ദേവതകളാണ്. ബൃഹസ്പതി ദേവതയാണ്. ഇന്ദ്രൻ ദേവതയാണ്. വരുണൻ ദേവതയാണ്.
മൂര്ധാസി രാഡ് ധ്രുവാസി ധരുണാ ധര്ത്ര്യ് അസി ധരണീ । ആയുഷേ ത്വാ വര്ചസേ ത്വാ കൃഷ്യൈ ത്വാ ക്ഷേമായ ത്വാ
നീ തലയും, രാജാവും, സ്ഥിരമായ അടിസ്ഥാനം, ധാരകയും, ഭൂമിയും ആകുന്നു. ആയുസ്സിനും, തേജസ്സിനും, കൃഷിക്കും, ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി നിന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നു.
യവാനാം ഭാഗോ ഽസ്യ് അയവാനാമ് ആധിപത്യം പ്രജാ സ്പൃതാശ് ചതുശ്ചത്വാരിꣳശ സ്തോമഃ । ഋഭൂണാം ഭാഗോ ഽസി വിശ്വേഷാം ദേവാനാമ് ആധിപത്യം ഭൂതꣳ സ്പൃതം ത്രയസ്ത്രിꣳശ സ്തോമഃ
നീ യവത്തിന്റെ ഭാഗം, യവമല്ലാത്തവയുടെ അധിപത്യം, സന്തതിയുടെ സ്പർശം, നാൽപത്തിനാല് തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ ഋഭുക്കളുടെ ഭാഗം, എല്ലാദേവന്മാരുടെയും അധിപത്യം, ഭൂതങ്ങളുടെ സ്പർശം, മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണയുള്ള സ്തോത്രം.
ഏകയാസ്തുവത പ്രജാ ഽ അധീയന്ത പ്രജാപതിര് അധിപതിര് ആസീത് । തിസൃഭിര് അസ്തുവത ബ്രഹ്മാസൃജ്യത ബ്രഹ്മണസ്പതിര് അധിപതിര് ആസീത് । പഞ്ചഭിര് അസ്തുവത ഭൂതാന്യ് അസൃജ്യന്ത ഭൂതാനാം പതിര് അധിപതിര് ആസീത് । സപ്തഭിര് അസ്തുവത സപ്ത ഋഷയോ ഽസൃജ്യന്ത ധാതാധിപതിര് ആസീത്
ഇയം ഉപരി മതിഃ । തസ്യൈ വാങ് മാത്യാ । ഹേമന്തോ വാച്യഃ । പങ്ക്തിര് ഹൈമന്തീ । പങ്ക്ത്യൈ നിധനവത് । നിധനവത ഽ ആഗ്രയണഃ । ആഗ്രയണാത് ത്രിണവത്രയസ്ത്രിꣳശൌ । ത്രിണവത്രയസ്ത്രിꣳശാഭ്യാꣳ ശാക്വരരൈവതേ । വിശ്വകര്മ ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ വാചം ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ । [ ലോകം പൃണ ഛിദ്രം പൃണാഥോ സീദ ധ്രുവാ ത്വമ് । ഇന്ദ്രാഗ്നീ ത്വാ ബൃഹസ്പതിര് അസ്മിന് യോനാവ് അസീഷദന് । താ അസ്യ സൂദദോഹസഃ സോമꣳ ശ്രീണന്തി പൃശ്നയഃ । ജന്മന് ദേവാനാം വിശസ് ത്രിഷ്വ് ആ രോചനേ ദിവഃ । ഇന്ദ്രം വിശ്വാ അവീവൃധന്ത് സമുദ്രവ്യചസം ഗിരഃ । രഥീതമꣳ രഥീനാം വാജാനാꣳ സത്പതിം പതിമ് ॥ ]???
ഇത് മുകളിൽ ഉള്ള ചിന്തയാണ്. വാക്ക് അതിന്റെ അമ്മയാണ്. ഹേമന്തം വാക്കിന്റെ കാലം. പംക്തി ഹേമന്തകാലത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സ്. പംക്തിക്ക് അവസാനമുണ്ട്. അവസാനത്തോടൊപ്പം ആഗ്രയണം. ആഗ്രയണത്തിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തൊമ്പത് ഉരുത്തിരിയുന്നു. ആ മുപ്പത്തൊമ്പതിൽ നിന്ന് ശാക്വരവും റൈവതവും ഉരുത്തിരിയുന്നു. വിശ്വകർമ്മൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതി എടുത്ത് നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ഈ വാക്ക് ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി സ്വീകരിക്കുന്നു.
ശുക്രശ് ച ശുചിശ് ച ഗ്രീഷ്മാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോ ഽസി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോ ഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ ഗ്രൈഷ്മാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാഽ ഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാ ഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
ശുക്രവും ശുചിയും വേനൽക്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ വേനൽക്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് ദേവൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് വസുഭിഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂ രുദ്രൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് ആദിത്യൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് വിശ്വൈര് ദേവൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും വസുക്കളോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും രുദ്രന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും ആദിത്യന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും സർവ്വദേവന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
തല വയഃ, പ്രജാപതി, ഛന്ദസ്സ്. ക്ഷത്രം വയഃ, മയന്ദം, ഛന്ദസ്സ്. താങ്ങ് വയഃ, അധിപതി, ഛന്ദസ്സ്. വിശ്വകർമ്മൻ വയഃ, പരമേഷ്ഠി, ഛന്ദസ്സ്. വാസ്തു വയഃ, വിവലം, ഛന്ദസ്സ്. വൃശ്യൻ വയഃ, വിശാലം, ഛന്ദസ്സ്. മനുഷ്യൻ വയഃ, തന്ദ്രം, ഛന്ദസ്സ്. കടുവ വയഃ, അനാധൃഷ്ടം, ഛന്ദസ്സ്. സിംഹം വയഃ, ചദി, ഛന്ദസ്സ്. പഷ്ടവാട് വയഃ, ബൃഹതീ, ഛന്ദസ്സ്. കാള വയഃ, കകുപ്, ഛന്ദസ്സ്. ഋഷഭം വയഃ, സതോബൃഹതീ, ഛന്ദസ്സ്.
വിശ്വകര്മാ ത്വാ സാദയത്വ് അന്തരിക്ഷസ്യ പൃഷ്ഠേ വ്യചസ്വതീം പ്രഥസ്വതീമ് അന്തരിക്ഷം യച്ഛാന്തരിക്ഷം ദൃꣳഹാന്തരിക്ഷം മാ ഹിꣳസീഃ । വിശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വ്യാനായോദാനായ പ്രതിഷ്ഠായൈ ചരിത്രായ । വായുഷ് ട്വാഭി പാതു മഹ്യാ സ്വസ്ത്യാ ഛര്ദിഷാ ശംതമേന തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവാ സീദ
വിശ്വകർമ്മൻ നിന്നെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത്, പ്രകാശത്തോടെ, വ്യാപിപ്പിച്ച് ഇരുത്തട്ടെ; അന്തരീക്ഷം പിടിച്ചു, ഉറപ്പാക്കി, അതിനെ ഹാനിക്കരുത്. എല്ലാവർക്കും, ശ്വാസത്തിനും, അപാനത്തിനും, വ്യാനത്തിനും, ഉദാനത്തിനും, സ്ഥിരതയ്ക്കും, നല്ല നടപ്പിനും വേണ്ടി. വായു നിന്നെ മഹത്വത്തോടും, ക്ഷേമത്തോടും, കാവലോടും, സമാധാനത്തോടും കൂടി കാക്കട്ടെ; ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
നഭശ് ച നഭസ്യശ് ച വാര്ഷികാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോ സി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ വാര്ഷികാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാഽ ഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാ ഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
നഭസും നഭസ്യയും മഴക്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ മഴക്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
ഇഷശ് ചോര്ജശ് ച ശാരദാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോഽസി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ ശാരദാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാ ഽഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
ഇഷയും ഊർജയും ശരത്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ ശരത്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
യന്ത്രീ രാഡ് യന്ത്ര്യ് അസി യമനീ ധ്രുവാസി ധരിത്രീ । ഇഷേ ത്വോര്ജേ ത്വാ രയ്യൈ ത്വാ പോഷായ ത്വാ । ലോകം പൃണ ഛിദ്രം പൃണാഥോ സീദ ധ്രുവാ ത്വമ് । ഇന്ദ്രാഗ്നീ ത്വാ ബൃഹസ്പതിര് അസ്മിന് യോനാവ് അസീഷദന് । താ അസ്യ സൂദദോഹസഃ സോമꣳ ശ്രീണന്തി പൃശ്നയഃ । ജന്മന് ദേവാനാം വിശസ് ത്രിഷ്വ് ആ രോചനേ ദിവഃ । ഇന്ദ്രം വിശ്വാ അവീവൃധന്ത് സമുദ്രവ്യചസം ഗിരഃ । രഥീതമꣳ രഥീനാം വാജാനാꣳ സത്പതിം പതിമ്
നീ നിയന്ത്രകനും, രാജാവും, സംയമകനും, സ്ഥിരമായവളും, ധാരകയും ആകുന്നു. ഭക്ഷ്യത്തിനും, ശക്തിക്കും, സമ്പത്തിനും, സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി നിന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നു. ലോകം നിറയ്ക്കണം, ശൂന്യം നിറയ്ക്കണം, സ്ഥിരമായി ഇരിക്കണം. ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ബൃഹസ്പതിയും നിന്നെ ഈ ഗർഭത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. പൃശ്യൻ പശുക്കൾ അവനു വേണ്ടി സോമം തയ്യാറാക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ ജനനസമയത്ത്, സ്വർഗത്തിലെ മൂന്നു പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ. എല്ലാ വാക്കുകളും സമുദ്രസമാനമായ ഇന്ദ്രനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു. രഥികളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനും, വിജയങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ഉടമയും ആകുന്നു.
ആശുര് ത്രിവൃത് । ഭാന്തഃ പഞ്ചദശഃ । വ്യോമാ സപ്തദശഃ । ധരുണ ഽ ഏകവിꣳശഃ । പ്രതൂര്തിര് അഷ്ടാദശഃ । തപോ നവദശഃ । ഽഅഭീവര്തഃ സവിꣳശഃ । വര്ചോ ദ്വാവിꣳശഃ । സംഭരണസ് ത്രയോവിꣳശഃ । യോനിശ് ചതുര്വിꣳശഃ । ഗര്ഭാഃ പഞ്ചവിꣳശഃ । ഽ ഓജസ് ത്രിണവഃ । ക്രതുര് ഏകത്രിꣳശഃ । പ്രതിഷ്ഠാ ത്രയസ്ത്രിꣳശഃ । ബ്രധ്നസ്യ വിഷ്ടപം ചതുസ്ത്രിꣳശഃ । നാകഃ ഷട്ത്രിꣳശഃ । വിവര്തോ ഷ്ടാചത്വാരിꣳശഃ । ധര്ത്രം ചതുഷ്ടോമഃ
വേഗം മൂന്നു തവണ. പ്രകാശം പതിനഞ്ച് തവണ. ആകാശം പതിനേഴു തവണ. അധിഷ്ഠാനം ഇരുപത്തൊന്ന് തവണ. പൂർണ്ണത പതിനെട്ട് തവണ. താപം പതിനൊന്ന് തവണ. മടങ്ങിവരവ് ഇരുപത്താറു തവണ. തേജസ് ഇരുപത്തിരണ്ട് തവണ. സമാഹാരം ഇരുപത്തിമൂന്ന് തവണ. ഗർഭം ഇരുപത്തിനാല് തവണ. ഭ്രൂണങ്ങൾ ഇരുപത്തഞ്ച് തവണ. ഊർജ്ജം മുപ്പത്തൊൻപത് തവണ. ഇച്ഛാശക്തി മുപ്പത്തൊന്ന് തവണ. അടിസ്ഥാനമൂല്യം മുപ്പത്തിമൂന്ന് തവണ. ബ്രധ്നന്റെ വ്യാപ്തി മുപ്പത്തിനാല് തവണ. ഉച്ചഭാഗം മുപ്പത്താറു തവണ. ചലനം നാൽപത്തിയെട്ട് തവണ. ധാരകൻ നാലു തവണ.
അഗ്നേര് ഭാഗോ ഽസി ദീക്ഷായാ ഽ ആധിപത്യം ബ്രഹ്മ സ്പൃതം ത്രിവൃത് സ്തോമഃ । ഇന്ദ്രസ്യ ഭാഗോ ഽസി വിഷ്ണോര് ആധിപത്യം ക്ഷത്രꣳ സ്പൃതം പഞ്ചദശഃ സ്തോമഃ । നൃചക്ഷസാം ഭാഗോ ഽസി ധാതുര് ആധിപത്യം ജനിത്രꣳ സ്പൃതꣳ സപ്തദശഃ സ്തോമഃ । മിത്രസ്യ ഭാഗോ ഽസി വരുണസ്യാധിപത്യം ദിവോ വൃഷ്ടിര് വാത സ്പൃത ഽഏകവിꣳശ സ്തോമഃ
നീ അഗ്നിയുടെ ഭാഗം, ദീക്ഷയുടെ അധിപത്യം, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്പർശം, ത്രിവൃത്സ്തോത്രം. നീ ഇന്ദ്രന്റെ ഭാഗം, വിഷ്ണുവിന്റെ അധിപത്യം, ക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്പർശം, പതിനഞ്ചു തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ മനുഷ്യരുടെ ദർശികളുടെ ഭാഗം, ധാതാവിന്റെ അധിപത്യം, ജനകന്റെ സ്പർശം, പതിനേഴു തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ മിത്രന്റെ ഭാഗം, വരുണന്റെ അധിപത്യം, ആകാശത്തിലെ മഴ, വായുവിന്റെ സ്പർശം, ഇരുപത്തൊന്നു തവണയുള്ള സ്തോത്രം.
വസൂനാം ഭാഗോ ഽസി രുദ്രാണാമ് ആധിപത്യം ചതുഷ്പാത് സ്പൃതം ചതുര്വിꣳശ സ്തോമഃ । ആദിത്യാനാം ഭാഗോ ഽസി മരുതാമ് ആധിപത്യം ഗര്ഭാ സ്പൃതാഃ പഞ്ചവിꣳശ സ്തോമഃ । അദിത്യൈ ഭാഗോ ഽസി പൂഷ്ണ ഽ ആധിപത്യമ് ഓജ സ്പൃതം ത്രിണവ സ്തോമഃ । ദേവസ്യ സവിതുര് ഭാഗോ ഽസി ബൃഹസ്പതേര് ആധിപത്യꣳ സമീചീര് ദിശ സ്പൃതാശ് ചതുഷ്ടോമ സ്തോമഃ
നീ വസുക്കളുടെ ഭാഗം, രുദ്രന്മാരുടെ അധിപത്യം, നാലുകാലികളുടെയും സ്പർശം, ഇരുപത്തിനാല് തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ ആദിത്യന്മാരുടെ ഭാഗം, മരുതുകളുടെ അധിപത്യം, ഗർഭങ്ങളുടെ സ്പർശം, ഇരുപത്തഞ്ച് തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ ആദിതിയുടെ ഭാഗം, പൂഷന്റെ അധിപത്യം, ഊർജ്ജത്തിന്റെ സ്പർശം, മുപ്പത്തൊൻപത് തവണയുള്ള സ്തോത്രം. നീ ദേവസവിതാവിന്റെ ഭാഗം, ബൃഹസ്പതിയുടെ അധിപത്യം, അനുകൂല ദിശകളുടെ സ്പർശം, നാലു തവണയുള്ള സ്തോത്രം.
സഹശ് ച സഹസ്യശ് ച ഹൈമന്തികാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോ സി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോ ന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ ഹൈമന്തികാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാ ഽ ഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാ ഽ അഭിസംവിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
സഹയും സഹസ്യയും, ഈ രണ്ട് ശിശിരകാലങ്ങളും, അഗ്നിയുടെ ആന്തരികമായ ആലിംഗനമാണ്; ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, ജലങ്ങളും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേറേ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, പരമമായ ആദരവോടെ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരായി. ദ്യാവാപൃഥിവികളിൽ ഏകതയുള്ള അഗ്നികൾ, ഈ രണ്ട് ശിശിരകാലങ്ങൾ, ഒരുക്കപ്പെട്ട്, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ; ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടി, അംഗിരസ്സേ, സ്ഥിരമായി ഇരിക്കണം.
ഒരു സ്തോത്രം കൊണ്ട് സന്തതികൾ പഠിക്കപ്പെട്ടു; പ്രജാപതി അധിപതിയായി. മൂന്ന് സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ബ്രഹ്മം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; ബൃഹസ്പതി അധിപതിയായി. അഞ്ചു സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതി അധിപതിയായി. ഏഴ് സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ഏഴ് ഋഷികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; ധാതാവിന്റെ അധിപതി അധിപതിയായി.