ഇമം മാ ഹിꣳസീര് ദ്വിപാദം പശുꣳ സഹസ്രാക്ഷോ മേധായ ചീയമാനഃ । മയും പശും മേധമ് അഗ്നേ ജുഷസ്വ തേന ചിന്വാനസ് തന്വോ നി ഷീദ । മയും തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു യം ദ്വിഷ്മസ് തം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു
ഈ രണ്ടു കാലുള്ള മൃഗത്തെ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവനേ, യജ്ഞത്തിനായി വളരുമ്പോൾ ദോഷം ചെയ്യരുത്. യജ്ഞമൃഗം അഗ്നേ, നീ സ്വീകരിച്ചു അതിനൊപ്പം ശരീരത്തിൽ വസിക്കണം. ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ നിന്റെ ജ്വാലയിൽ പോകട്ടെ, നിന്റെ ജ്വാല അവനെ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
ഇമം മാ ഹിꣳസീര് ഏകശഫം പശും കനിക്രദം വാജിനം വാജിനേഷു । ഗൌരമ് ആരണ്യമ് അനു തേ ദിശാമി തേന ചിന്വാനസ് തന്വോ നി ഷീദ । ഗൌരം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു യം ദ്വിഷ്മസ് തം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു
ഈ ഒറ്റ കുരുക്കുള്ള, കണികരിക്കുന്ന കുതിരയെ, കുതിരകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ ദോഷം ചെയ്യരുത്. കാട്ടുപോത്തിനെ ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു; അതിനൊപ്പം ശരീരത്തിൽ വസിക്കണം. ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ നിന്റെ ജ്വാലയിൽ പോകട്ടെ, നിന്റെ ജ്വാല അവനെ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
ഇമꣳ സാഹസ്രꣳ ശതധാരമ് ഉത്സം വ്യച്യമാനꣳ സരിരസ്യ മധ്യേ । ഘൃതം ദുഹാനാമ് അദിതിം ജനായാഗ്നേ മാ ഹിꣳസീഃ പരമേ വ്യോമന് । ഗവയമ് ആരണ്യമ് അനു തേ ദിശാമി തേന ചിന്വാനസ് തന്വോ നി ഷീദ । ഗവയം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു യം ദ്വിഷ്മസ് തം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു
ഇമമൂര്ണായും വരുണസ്യ നാഭിം ത്വചം പശൂനാം ദ്വിപദാംചതുഷ്പദാമ് । ത്വഷ്ടുഃ പ്രജാനാം പ്രഥമം ജനിത്രമ് അഗ്നേ മാ ഹിꣳസീഃ പരമേ വ്യോമന് । ഉഷ്ട്രമ് ആരണ്യമ് അനു തേ ദിശാമി തേന ചിന്വാനസ് തന്വോ നി ഷീദ । ഉഷ്ട്രം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു യം ദ്വിഷ്മസ് തം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു
അജോ ഹ്യ് അഗ്നേര് അജനിഷ്ട ശോകാത് സോ ഽ അപശ്യജ് ജനിതാരമ് അഗ്രേ । തേന ദേവാ ദേവതാമ് അഗ്രമ് ആയꣳസ് തേന രോഹമ് ആയന്ന് ഉപ മേധ്യാസഃ । ശരഭമ് ആരണ്യമ് അനു തേ ദിശാമി തേന ചിന്വാനസ് തന്വോ നി ഷീദ । ശരഭം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു യം ദ്വിഷ്മസ് തം തേ ശുഗ് ഋച്ഛതു
ആട് അഗ്നിയുടെ ചൂടിൽ നിന്നു ജനിച്ചു, ആദിയിൽ സ്രഷ്ടാവിനെ കണ്ടു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ ദൈവത്വം നേടി, യജ്ഞികർ യജ്ഞം നേടി. കാട്ടുമാനിനെ ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു; അതിനൊപ്പം ശരീരത്തിൽ വസിക്കണം. ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ നിന്റെ ജ്വാലയിൽ പോകട്ടെ, നിന്റെ ജ്വാല അവനെ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
ത്വം യവിഷ്ഠ ദാശുഷോ നൄꣳഃ പാഹി ശൃണുധീ ഗിരഃ । രക്ഷാ തോകമ് ഉത ത്മനാ
ഏറ്റവും ചെറുപ്പനായവനേ, ഭക്തരെ സംരക്ഷിക്കണം, അവരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം. സന്തതിയെയും നിന്നെയും കാത്തുകൊൾക.
അയം പുരോ ഭുവഃ । തസ്യ പ്രാണോ ഭൌവനായഃ । വസന്തഃ പ്രാണായനഃ । ഗായത്രീ വാസന്തീ । ഗായത്ര്യൈ ഗായത്രമ് । ഗായത്രാദ് ഉപാꣳശുഃ । ഉപാꣳശോസ് ത്രിവൃത് । ത്രിവൃതോ രഥന്തരമ് । വസിഷ്ഠ ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ പ്രാണം ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ
ഇത് കിഴക്ക്, ഭൂമി. അതിന്റെ ശ്വാസം ലോകത്തിന്റെ ശ്വാസമാണ്. വസന്തം ശ്വാസമാണ്. ഗായത്രീ വസന്തത്തിന്റേതാണ്. ഗായത്രീക്ക് ഗായത്രം. ഗായത്രീയിൽ നിന്ന് ഉപാംശു. ഉപാംശുവിൽ നിന്ന് ത്രിവൃത്. ത്രിവൃത്തിൽ നിന്ന് രഥന്തരം. വസിഷ്ഠൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതിയുടെ കൈവശമുള്ള നിന്നെ കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തതിക്ക് ശ്വാസം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഇദം ഉത്തരാത് സ്വഃ । തസ്യ ശ്രോത്രꣳ സൌവമ് । ശരച് ഛ്രൌത്രീ । അനുഷ്ടുപ് ശാരദീ । അനുഷ്ടുഭ ഽ ഐഡമ് । ഐഡാന് മന്ഥീ । മന്ഥിന ഽ ഏകവിꣳശഃ ഽ । ഏകവിꣳശാദ് വൈരാജമ് । വിശ്വാമിത്ര ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ ശ്രോത്രം ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ
ധ്രുവക്ഷിതിര് ധ്രുവയോനിര് ധ്രുവാസി ധ്രുവം യോനിമ് ആ സീദ സാധുയാ । ഉഖ്യസ്യ കേതും പ്രഥമം ജുഷാണാ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
നീ ഉറച്ച ഭൂമിയാണ്, ഉറച്ച ഗർഭമാണ്; നീ സ്ഥിരതയുള്ളവളാണ്, നല്ലതോടെ ഉറച്ച ഗർഭത്തിൽ ഇരിക്ക. കുതിരയോടിച്ചവന്റെ മുൻപന്തിയായ പതാക സ്വീകരിക്ക. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
കുലായിനീ ഘൃതവതീ പുരംധിഃ സ്യോനേ സീദ സദനേ പൃഥിവ്യാഃ । അഭി ത്വാ രുദ്രാ വസവോ ഗൃണന്ത്വ് ഇമാ ബ്രഹ്മ പീപിഹി സൌഭഗായ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
കുടിയുള്ളവളേ, നെയ്യിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളവളേ, ധാരാളം നൽകുന്നവളേ, ഭൂമിയുടെ സുഖാസനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്ക. രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും നിന്നെ പാടട്ടെ; ഈ പ്രാർത്ഥനകൾ നന്മയ്ക്കായി സംരക്ഷിക്കണം. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
സ്വൈര് ദക്ഷൈര് ദക്ഷപിതേഹ സീദ ദേവാനാꣳ സുമ്നേ ബൃഹതേ രണായ । പിതേവൈധി സൂനവ ഽ ആ സുശേവാ സ്വാവേശാ തന്വാ സം വിശസ്വ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
സ്വന്തം കഴിവുകളോടെ, കഴിവിന്റെ പിതാവേ, ദേവന്മാരുടെ വലിയ അനുഗ്രഹത്തിൽ വിജയത്തിനായി ഇവിടെ ഇരിക്ക. പിതാവിനെപോലെ പുത്രന്മാരോട് സ്നേഹത്തോടെ, നല്ല മനസ്സോടെ, ശരീരത്തോടെ ചേർന്ന് ഇരിക്ക. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
പൃഥിവ്യാഃ പുരീഷമ് അസ്യ് അപ്സോ നാമ താം ത്വാ വിശ്വേ ഽ അഭി ഗൃണന്തു ദേവാഃ । സ്തോമപൃഷ്ഠാ ഘൃതവതീഹ സീദ പ്രജാവദ് അസ്മേ ദ്രവിണാ യജസ്വ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
നീ ഭൂമിയുടെ ഈർപ്പം, നിന്റെ പേര് വെള്ളമാണ്; സർവ്വദേവന്മാർ നിന്നെ പാടട്ടെ. സ്തുതിപ്പാട്ടുകൾക്കൊപ്പം, നെയ്യിൽ സമൃദ്ധിയോടെ ഇവിടെ ഇരിക്ക; ഞങ്ങൾക്ക് സന്താനസമൃദ്ധിയോടെ ധനം നൽകണം. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
അദിത്യാസ് ത്വാ പൃഷ്ഠേ സാദയാമ്യ് അന്തരിക്ഷസ്യ ധര്ത്രീം വിഷ്ടമ്ഭനീം ദിശാമധിപത്നീം ഭുവനാനാമൂര്മിര് ദ്രപ്സോ ഽ അപാമ് അസി വിശ്വകര്മാ ത ഽ ഋഷിഃ । അശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
ആദിത്യന്മാരെ, ഞാൻ നിന്നെ പിൻഭാഗത്ത് ഇരുത്തുന്നു; അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ താങ്ങും, ദിശകളുടെ അധിപതിയും, ലോകങ്ങളുടെ തിരയും, ജലത്തിന്റെ തുള്ളിയുമാണ് നീ; നീ വിശ്വകർമ്മൻ, ഋഷി. അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
പ്രാണം മേ പാഹി । അപാനം മേ പാഹി । വ്യാനം മേ പാഹി । ചക്ഷുര് മ ഽ ഉര്വ്യാ വി ഭാഹി । ശ്രോത്രം മേ ശ്ലോകയ । അപഃ പിന്വ । ഓഷധീര് ജിന്വ । ദ്വിപാദ് അവ । ചതുഷ്പാത് പാഹി । ദിവോ വൃഷ്ടിമ് ഏരയ
എന്റെ ശ്വാസം കാക്കണം. എന്റെ അപാനവായു കാക്കണം. എന്റെ വ്യാനവായു കാക്കണം. എന്റെ കാഴ്ച ഭൂമിയിൽ വ്യാപിപ്പിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്കണം. എന്റെ ചെവി പ്രശസ്തമാക്കണം. വെള്ളം സമൃദ്ധമാക്കണം. ഔഷധികൾ വളർത്തണം. ഇരുകാലികളെയും കാക്കണം. നാലുകാലികളെയും കാക്കണം. ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മഴ പെയ്യിക്കണം.
മൂര്ധാ വയഃ പ്രജാപതിശ് ഛന്ദഃ । ക്ഷത്രം വയോ മയംദം ഛന്ദഃ । വിഷ്ടമ്ഭോ വയോ ഽധിപതിശ് ഛന്ദഃ । വിശ്വകര്മാ വയഃ പരമേഷ്ഠീ ഛന്ദഃ । വസ്തോ വയോ വിവലം ഛന്ദഃ । വൃഷ്ണിര് വയോ വിശാലം ഛന്ദഃ । പുരുഷോ വയസ് തന്ദ്രം ഛന്ദഃ । വ്യാഘ്രോ വയോ ഽനാധൃഷ്ടം ഛന്ദഃ । സിꣳഹോ വയശ് ഛദിശ് ഛന്ദഃ । പഷ്ഠവാഡ് വയോ ബൃഹതീ ഛന്ദഃ । ഽ ഉക്ഷാ വയഃ കകുപ് ഛന്ദഃ । ഽ ഋഷഭോ വയഃ സതോബൃഹതീ ഛന്ദഃ
അനഡ്വാന് വയഃ പങ്ക്തിശ് ഛന്ദഃ । ധേനുര് വയോ ജഗതീ ഛന്ദഃ । ത്ര്യവിര് വയസ് ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । ദിത്യവാഡ് വയോ വിരാട് ഛന്ദഃ । പഞ്ചാവിര് വയോ ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । ത്രിവത്സോ വയ ഽ ഉഷ്ണിക് ഛന്ദഃ । തുര്യവാഡ് വയോ ഽനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । [ ലോകം പൃണ ഛിദ്രം പൃണാഥോ സീദ ധ്രുവാ ത്വമ് । ഇന്ദ്രാഗ്നീ ത്വാ ബൃഹസ്പതിര് അസ്മിന് യോനാവ് അസീഷദന് । താ അസ്യ സൂദദോഹസഃ സോമꣳ ശ്രീണന്തി പൃശ്നയഃ । ജന്മന് ദേവാനാം വിശസ് ത്രിഷ്വ് ആ രോചനേ ദിവഃ । ഇന്ദ്രം വിശ്വാ അവീവൃധന്ത് സമുദ്രവ്യചസം ഗിരഃ । രഥീതമꣳ രഥീനാം വാജാനാꣳ സത്പതിം പതിമ് ॥ ]???
വാലില്ലാത്ത കാള വയഃ, പംക്തി, ഛന്ദസ്സ്. പശു വയഃ, ജഗതീ, ഛന്ദസ്സ്. മൂവയസ്സുകാരൻ വയഃ, ത്രിഷ്ടുപ്, ഛന്ദസ്സ്. രണ്ടുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, വിരാട്, ഛന്ദസ്സ്. അഞ്ചുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, ഗായത്രി, ഛന്ദസ്സ്. മൂന്നു കിടാവുള്ളത് വയഃ, ഉഷ്ണിക്, ഛന്ദസ്സ്. നാലുവയസ്സുകാരൻ വയഃ, അനുഷ്ടുപ്, ഛന്ദസ്സ്.
ഇന്ദ്രാഗ്നീ ഽ അവ്യഥമാനാമ് ഇഷ്ടകാം ദൃꣳഹതം യുവമ് । പൃഷ്ഠേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ അന്തരിക്ഷം ച വിബാധസേ
ഇന്ദ്രനും അഗ്നിക്കും, ഇഷ്ടികയെ അകമ്പാവുന്നതാക്കണം. അതിന്റെ പിൻഭാഗം കൊണ്ട് ദ്യാവാപൃഥിവികളും അന്തരീക്ഷവും താങ്ങുന്നു.
രാജ്ഞ്യ് അസി പ്രാചീ ദിക് । വിരാഡ് അസി ദക്ഷിണാ ദിക് । സമ്രാഡ് അസി പ്രതീചീ ദിക് । സ്വരാഡ് അസ്യ് ഉദീചീ ദിക് । അധിപത്ന്യ് അസി ബൃഹതീ ദിക്
നീ രാജ്ഞിയാണ്, കിഴക്കൻ ദിശ. നീ വിരാട്, തെക്കൻ ദിശ. നീ സമ്രാട്, പടിഞ്ഞാറൻ ദിശ. നീ സ്വരാട്, വടക്കൻ ദിശ. നീ അധിപതി, വലിയ ദിശ.
വിശ്വകര്മാ ത്വാ സാദയത്വ് അന്തരിക്ഷസ്യ പൃഷ്ഠേ ജ്യോതിഷ്മതീമ് । വിശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വ്യാനായ വിശ്വം ജ്യോതിര് യച്ഛ । വായുഷ്ടേ ഽധിപതിസ് തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവാ സീദ
വിശ്വകർമ്മൻ നിന്നെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത്, പ്രകാശത്തോടെ ഇരുത്തട്ടെ. എല്ലാവർക്കും, ശ്വാസത്തിനും, അപാനത്തിനും, വ്യാനത്തിനും, സമ്പൂർണ്ണ പ്രകാശം നൽകണം. വായു നിന്റെ അധിപതിയാണ്; ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
ആയുര് മേ പാഹി । പ്രാണം മേ പാഹി । അപാനം മേ പാഹി । വ്യാനം മേ പാഹി । ചക്ഷുര് മേ പാഹി । ശ്രോത്രം മേ പാഹി । വാചം മേ പിന്വ । മനോ മേ ജിന്വ । ആത്മാനം മേ പാഹി । ജ്യോതിര് മേ യച്ഛ
എന്റെ ആയുസ്സിനെ കാക്കണം. എന്റെ ശ്വാസത്തെ കാക്കണം. എന്റെ അപാനവായുവിനെ കാക്കണം. എന്റെ വ്യാനവായുവിനെ കാക്കണം. എന്റെ കണ്ണിനെ കാക്കണം. എന്റെ ചെവിയെ കാക്കണം. എന്റെ വാക്ക് സമൃദ്ധമാകട്ടെ. എന്റെ മനസ്സ് ശക്തമാകട്ടെ. എന്റെ ആത്മാവിനെ കാക്കണം. എനിക്ക് പ്രകാശം നൽകണം.
മാ ഛന്ദഃ । പ്രമാ ഛന്ദഃ । പ്രതിമാ ഛന്ദഃ । ഽ അസ്രീവയശ് ഛന്ദഃ । പങ്ക്തിശ് ഛന്ദഃ । ഽ ഉഷ്ണിക് ഛന്ദഃ । ബൃഹതീ ഛന്ദഃ । ഽഅനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । വിരാട് ഛന്ദഃ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ । ജഗതീ ഛന്ദഃ
മാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പ്രമാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പ്രതിമാ എന്ന ഛന്ദസ്സും, അശ്രീവയ എന്ന ഛന്ദസ്സും, പങ്ക്തി എന്ന ഛന്ദസ്സും, ഉഷ്ണിക് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ബൃഹതീ എന്ന ഛന്ദസ്സും, അനുഷ്ടുപ് എന്ന ഛന്ദസ്സും, വിരാട് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ഗായത്രി എന്ന ഛന്ദസ്സും, ത്രിഷ്ടുപ് എന്ന ഛന്ദസ്സും, ജഗതീ എന്ന ഛന്ദസ്സും.
ഈ ആയിരം പ്രവാഹങ്ങളുള്ള, നൂറ് ചാലുകളുള്ള ഉറവിനെ, ശരീരത്തിന്റെ നടുവിൽ ഒഴുകുന്നവളെ, ജനങ്ങൾക്ക് നെയ്യ് നൽകുന്ന അദിതിയെ — അഗ്നേ, പരമാകാശത്തിൽ അവളെ ദോഷം ചെയ്യരുത്. കാട്ടുപോത്തിനെ ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു; അതിനൊപ്പം ശരീരത്തിൽ വസിക്കണം. ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ നിന്റെ ജ്വാലയിൽ പോകട്ടെ, നിന്റെ ജ്വാല അവനെ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
ഈ മേഞ്ഞുള്ള വരുണന്റെ നാഭിയും, രണ്ട് കാലുള്ളവരും നാല് കാലുള്ളവരും ഉള്ള മൃഗങ്ങളുടെ ത്വക്കും, ത്വഷ്ടാവിന്റെ സന്തതികളുടെ ആദ്യജനകനും — അഗ്നേ, പരമാകാശത്തിൽ അതിനെ ദോഷം ചെയ്യരുത്. ഒട്ടകത്തെ ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു; അതിനൊപ്പം ശരീരത്തിൽ വസിക്കണം. ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ നിന്റെ ജ്വാലയിൽ പോകട്ടെ, നിന്റെ ജ്വാല അവനെ ഏറ്റെടുക്കട്ടെ.
അപാം ത്വേമന്ത് സാദയാമി । അപാം ത്വോദ്മന്ത് സാദയാമി । അപാം ത്വാ ഭസ്മന്ത് സാദയാമി । അപാം ത്വാ ജ്യോതിഷി സാദയാമി । അപാം ത്വായനേ സാദയാമി । അര്ണവേ ത്വാ സദനേ സാദയാമി । സമുദ്രേ ത്വാ സദനേ സാദയാമി । സരിരേ ത്വാ സദനേ സാദയാമി । അപാം ത്വാ ക്ഷയേ സാദയാമി । അപാം ത്വാ സധിഷി സാദയാമി । അപാം ത്വാ സദനേ സാദയാമി । അപാം ത്വാ സധസ്ഥേ സാദയാമി । അപാം ത്വാ യോനൌ സാദയാമി । അപാം ത്വാ പുരീഷേ സാദയാമി । അപാം ത്വാ പാഥസി സാദയാമി । ഗായത്രേണ ത്വാ ഛന്ദസാ സാദയാമി । ത്രൈഷ്ടുഭേന ത്വാ ഛന്ദസാ സാദയാമി । ജാഗതേന ത്വാ ഛന്ദസാ സാദയാമി । ആനുഷ്ടുഭേന ത്വാ ഛന്ദസാ സാദയാമി । പാശ്രൂന ത്വാ ഛന്ദസാ സാദയാമി
ജലത്തിന്റെ അറ്റത്തും നടുവിലും ചാരത്തിലും വെളിച്ചത്തിലും ഒഴുക്കിലും, സമുദ്രത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും കടലിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും ശരീരത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും, ജലത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും ഇരിപ്പിടത്തിലും, വാസസ്ഥലത്തിലും, സദസ്ഥലത്തിലും, ഗർഭത്തിലും മലത്തിൽ, പാതയിലും, ഗായത്രീ ചന്ദസ്സിൽ, ത്രിഷ്ടുപ് ചന്ദസ്സിൽ, ജഗതീ ചന്ദസ്സിൽ, അനുഷ്ടുപ് ചന്ദസ്സിൽ, പാശ്രു ചന്ദസ്സിൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
അയം ദക്ഷിണാ വിശ്വകര്മാ । തസ്യ മനോ വൈശ്വകര്മണമ് । ഗ്രീഷ്മോ മാനസഃ । ത്രിഷ്ടുബ് ഗ്രൈഷ്മീ । ത്രിഷ്ടുഭഃ സ്വാരമ് । സ്വാരാദ് അന്തര്യാമഃ । ഽഅന്തര്യാമാത് പഞ്ചദശഃ । പഞ്ചദശാദ് ബൃഹത് । ഭരദ്വാജ ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ മനോ ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ
ഇത് തെക്ക്, സർവ്വസൃഷ്ടാവ്. അതിന്റെ മനസ്സ് സർവ്വസൃഷ്ടാവിന്റെ മനസ്സാണ്. ഗ്രീഷ്മം മനസ്സാണ്. ത്രിഷ്ടുപ് ഗ്രീഷ്മത്തിന്റേതാണ്. ത്രിഷ്ടുപിന് ത്രിഷ്ടുപ്. ത്രിഷ്ടുപിൽ നിന്ന് സ്വാര. സ്വാരിൽ നിന്ന് അന്തര്യാമ. അന്തര്യാമത്തിൽ നിന്ന് പതിനഞ്ചാമത്. പതിനഞ്ചാമിൽ നിന്ന് ബൃഹത്. ഭരദ്വാജൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതിയുടെ കൈവശമുള്ള നിന്നെ കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തതിക്ക് മനസ്സ് സ്വീകരിക്കുന്നു.
അയം പശ്ചാദ് വിശ്വവ്യചാഃ । തസ്യ ചക്ഷുര് വൈശ്വവ്യചസമ് । വര്ഷാശ് ചാക്ഷുഷ്യഃ । ജഗതീ വാര്ഷീ । ജഗത്യാ ഽ ഋക്സമമ് । ഋക്സമാച് ഛുക്രഃ । ശുക്രാത് സപ്തദശഃ । സപ്തദശാദ് വൈരൂപമ് । ജമദഗ്നിര് ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ ചക്ഷുര് ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ
ഇത് പടിഞ്ഞാറ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിന്റെ കണ്ണ് സർവ്വവ്യാപിയുടെ കണ്ണാണ്. മഴക്കാലം കണ്ണാണ്. ജഗതീ മഴക്കാലത്തിന്റേതാണ്. ജഗതിക്ക് ജഗതീ. ജഗതിയിൽ നിന്ന് ഋക്സമം. ഋക്സമത്തിൽ നിന്ന് ശുക്രം. ശുക്രത്തിൽ നിന്ന് പതിനേഴാമത്. പതിനേഴാമിൽ നിന്ന് വൈരൂപം. ജമദഗ്നി ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതിയുടെ കൈവശമുള്ള നിന്നെ കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തതിക്ക് കണ്ണ് സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഇത് വടക്കോട്ട് സ്വർഗമാണ്. അതിന്റെ ചെവി സൗവം എന്ന പാട്ടാണ്. ശരദ് കാലം അതിന്റെ ചെവിക്കാലം. ശരദ് കാലത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്. അനുഷ്ടുപ് ഐഡം എന്നാണ്. ഐഡം മഥനിയാണ്. മഥനി ഇരുപത്തൊന്ന് ആണ്. ഇരുപത്തൊന്നിൽ നിന്ന് വൈരാജം ഉരുത്തിരിയുന്നു. വിശ്വാമിത്രൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതി എടുത്ത് നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ഈ ചെവി ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഇയം ഉപരി മതിഃ । തസ്യൈ വാങ് മാത്യാ । ഹേമന്തോ വാച്യഃ । പങ്ക്തിര് ഹൈമന്തീ । പങ്ക്ത്യൈ നിധനവത് । നിധനവത ഽ ആഗ്രയണഃ । ആഗ്രയണാത് ത്രിണവത്രയസ്ത്രിꣳശൌ । ത്രിണവത്രയസ്ത്രിꣳശാഭ്യാꣳ ശാക്വരരൈവതേ । വിശ്വകര്മ ഽ ഋഷിഃ । പ്രജാപതിഗൃഹീതയാ ത്വയാ വാചം ഗൃഹ്ണാമി പ്രജാഭ്യഃ । [ ലോകം പൃണ ഛിദ്രം പൃണാഥോ സീദ ധ്രുവാ ത്വമ് । ഇന്ദ്രാഗ്നീ ത്വാ ബൃഹസ്പതിര് അസ്മിന് യോനാവ് അസീഷദന് । താ അസ്യ സൂദദോഹസഃ സോമꣳ ശ്രീണന്തി പൃശ്നയഃ । ജന്മന് ദേവാനാം വിശസ് ത്രിഷ്വ് ആ രോചനേ ദിവഃ । ഇന്ദ്രം വിശ്വാ അവീവൃധന്ത് സമുദ്രവ്യചസം ഗിരഃ । രഥീതമꣳ രഥീനാം വാജാനാꣳ സത്പതിം പതിമ് ॥ ]???
ഇത് മുകളിൽ ഉള്ള ചിന്തയാണ്. വാക്ക് അതിന്റെ അമ്മയാണ്. ഹേമന്തം വാക്കിന്റെ കാലം. പംക്തി ഹേമന്തകാലത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സ്. പംക്തിക്ക് അവസാനമുണ്ട്. അവസാനത്തോടൊപ്പം ആഗ്രയണം. ആഗ്രയണത്തിൽ നിന്ന് മുപ്പത്തൊമ്പത് ഉരുത്തിരിയുന്നു. ആ മുപ്പത്തൊമ്പതിൽ നിന്ന് ശാക്വരവും റൈവതവും ഉരുത്തിരിയുന്നു. വിശ്വകർമ്മൻ ഋഷിയാണ്. പ്രജാപതി എടുത്ത് നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ ഈ വാക്ക് ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി സ്വീകരിക്കുന്നു.
ശുക്രശ് ച ശുചിശ് ച ഗ്രീഷ്മാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോ ഽസി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോ ഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ ഗ്രൈഷ്മാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാഽ ഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാ ഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
ശുക്രവും ശുചിയും വേനൽക്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ വേനൽക്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് ദേവൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് വസുഭിഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂ രുദ്രൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് ആദിത്യൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ । സജൂര് ഋതുഭിഃ സജൂര് വിധാഭിഃ സജൂര് വിശ്വൈര് ദേവൈഃ സജൂര് ദേവൈര് വയോനാധൈര് അഗ്നയേ ത്വാ വൈശ്വാനരായാശ്വിനാധ്വര്യൂ സാദയതാമ് ഇഹ ത്വാ
കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും വസുക്കളോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും രുദ്രന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും ആദിത്യന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ. കാലങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും സർവ്വദേവന്മാരോടും ദേവന്മാരോടും ഗർഭാധിപതികളോടും കൂടി അഗ്നി വൈശ്വാനരനായി, അശ്വിനികൾ, യജ്ഞികർ, നിന്നെ ഇവിടെ ഇരുത്തട്ടെ.
തല വയഃ, പ്രജാപതി, ഛന്ദസ്സ്. ക്ഷത്രം വയഃ, മയന്ദം, ഛന്ദസ്സ്. താങ്ങ് വയഃ, അധിപതി, ഛന്ദസ്സ്. വിശ്വകർമ്മൻ വയഃ, പരമേഷ്ഠി, ഛന്ദസ്സ്. വാസ്തു വയഃ, വിവലം, ഛന്ദസ്സ്. വൃശ്യൻ വയഃ, വിശാലം, ഛന്ദസ്സ്. മനുഷ്യൻ വയഃ, തന്ദ്രം, ഛന്ദസ്സ്. കടുവ വയഃ, അനാധൃഷ്ടം, ഛന്ദസ്സ്. സിംഹം വയഃ, ചദി, ഛന്ദസ്സ്. പഷ്ടവാട് വയഃ, ബൃഹതീ, ഛന്ദസ്സ്. കാള വയഃ, കകുപ്, ഛന്ദസ്സ്. ഋഷഭം വയഃ, സതോബൃഹതീ, ഛന്ദസ്സ്.
വിശ്വകര്മാ ത്വാ സാദയത്വ് അന്തരിക്ഷസ്യ പൃഷ്ഠേ വ്യചസ്വതീം പ്രഥസ്വതീമ് അന്തരിക്ഷം യച്ഛാന്തരിക്ഷം ദൃꣳഹാന്തരിക്ഷം മാ ഹിꣳസീഃ । വിശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വ്യാനായോദാനായ പ്രതിഷ്ഠായൈ ചരിത്രായ । വായുഷ് ട്വാഭി പാതു മഹ്യാ സ്വസ്ത്യാ ഛര്ദിഷാ ശംതമേന തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവാ സീദ
വിശ്വകർമ്മൻ നിന്നെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത്, പ്രകാശത്തോടെ, വ്യാപിപ്പിച്ച് ഇരുത്തട്ടെ; അന്തരീക്ഷം പിടിച്ചു, ഉറപ്പാക്കി, അതിനെ ഹാനിക്കരുത്. എല്ലാവർക്കും, ശ്വാസത്തിനും, അപാനത്തിനും, വ്യാനത്തിനും, ഉദാനത്തിനും, സ്ഥിരതയ്ക്കും, നല്ല നടപ്പിനും വേണ്ടി. വായു നിന്നെ മഹത്വത്തോടും, ക്ഷേമത്തോടും, കാവലോടും, സമാധാനത്തോടും കൂടി കാക്കട്ടെ; ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
നഭശ് ച നഭസ്യശ് ച വാര്ഷികാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോ സി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ വാര്ഷികാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാഽ ഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാ ഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
നഭസും നഭസ്യയും മഴക്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ മഴക്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.
ഇഷശ് ചോര്ജശ് ച ശാരദാവ് ഋതൂ ഽ അഗ്നേര് അന്തഃശ്ലേഷോഽസി കല്പേതാം ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമ് ആപ ഽ ഓഷധയഃ കല്പന്താമ് അഗ്നയഃ പൃഥങ് നമ ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സവ്രതാഃ । യേ ഽ അഗ്നയഃ സമനസോഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഽ ഇമേ ശാരദാവ് ഋതൂ ഽ അഭികല്പമാനാ ഽഇന്ദ്രമ് ഇവ ദേവാഽ അഭിസം വിശന്തു തയാ ദേവതയാങ്ഗിരസ്വദ് ധ്രുവേ സീദതമ്
ഇഷയും ഊർജയും ശരത്കാലങ്ങളാണ്; നീ അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലേക്കുള്ള ബന്ധമാണ്. ദ്യാവാപൃഥിവികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, വെള്ളവും ഔഷധികളും ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, അഗ്നികൾ വേർതിരിച്ച്, മഹത്വത്തോടും ഉറച്ച വ്രതത്തോടും കൂടി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്കിടയിൽ ഒന്നിക്കുന്ന അഗ്നികൾ, ഈ ശരത്കാലങ്ങൾ ഒരുക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രവേശിക്കട്ടെ. ആ ദൈവത്വത്തോടുകൂടെ, അംഗിരസേ, ഉറച്ചതോടെ ഇരിക്ക.