യോ ദേവേഭ്യ ഽ ആതപതി യോ ദേവാനാം പുരോഹിതഃ । പൂര്വോ യോ ദേവേഭ്യോ ജാതോ നമോ രുചായ ബ്രാഹ്മയേ
ദേവന്മാരിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതൻ, ദേവന്മാരിൽ മുമ്പ് ജനിച്ചവൻ, പ്രകാശമുള്ള ബ്രഹ്മണെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
രുചം ബ്രാഹ്മ്യം ജനയന്തോ ദേവാ ഽ അഗ്രേ തദ് അബ്രുവന് । യസ് ത്വൈവം ബ്രാഹ്മണോ വിദ്യാത് തസ്യ ദേവാ ഽ അസന് വശേ
ദേവന്മാർ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മപ്രഭയെ സൃഷ്ടിച്ചു, അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണനെ അറിയുന്നവനു ദേവന്മാർ കീഴടങ്ങും.
ശ്രീശ് ച തേ ലക്ഷ്മീശ് ച പത്ന്യാവ് അഹോരാത്രേ പാര്ശ്വേ നക്ഷത്രാണി രൂപമ് അശ്വിനൌ വ്യാത്താമ് । ഇഷ്ണന്ന് ഇഷാണാമും മ ഽ ഇഷാണ സര്വലോകം മ ഽ ഇഷാണ
ശ്രീയും ലക്ഷ്മിയും നിന്റെ ഭാര്യമാർ; പകലും രാത്രിയും നിന്റെ ഇരുവശത്തുണ്ട്; നക്ഷത്രങ്ങൾ നിന്റെ രൂപം; അശ്വിനികൾ നിന്റെ വായ്. നീ ഞങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകണം; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഞങ്ങൾക്ക് അധികാരം നൽകണം.
തദ് ഏവാഗ്നിസ് തദ് ആദിത്യസ് തദ് വായുസ് തദ് ഉ ചന്ദ്രമാഃ । തദ് ഏവ ശുക്രം തദ് ബ്രഹ്മ താ ഽ ആപഃ സ പ്രജാപതിഃ
അത് അഗ്നിയാണ്, അത് സൂര്യൻ, അത് വായു, അത് ചന്ദ്രൻ; അതാണ് പ്രകാശം, അതാണ് ബ്രഹ്മം, അവയാണ് ജലങ്ങൾ, അതാണ് പ്രജാപതി.
സര്വേ നിമേഷാ ജജ്ഞിരേ വിദ്യുതഃ പുരുഷാദ് അധി । നൈനമൂര്ധ്വം ന തിര്യഞ്ചം ന മധ്യേ പരി ജഗ്രഭത്
എല്ലാ നിമിഷങ്ങളും, മിന്നലുകൾ പുരുഷനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. ആരും അവനെ മുകളിൽ നിന്നും, അപ്പുറത്തും, നടുവിലും പിടിച്ചില്ല.
ന തസ്യ പ്രതിമാ ഽ അസ്തി യസ്യ നാമ മഹദ് യശഃ । ഹിരണ്യഗര്ഭ ഽ ഇത്യ് ഏഷഃ । മാ മാ ഹിꣳസീദ് ഇത്യ് ഏഷാ । യസ്മാന് ന ജാത ഽ ഇത്യ് ഏഷ
അവനു സമം ഒന്നുമില്ല; അവന്റെ പേര് മഹത്വം. അവനെയാണ് ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. 'എന്നെ ഹാനിക്കരുത്' എന്നതാണ് അവന്റെ ആജ്ഞ. അവനിൽ നിന്ന് ഒന്നും ജനിച്ചിട്ടില്ല.
ഏഷോ ഹ ദേവഃ പ്രദിശോ ഽനു സര്വാഃ പൂര്വോ ഹ ജാതഃ സ ഽ ഉ ഗര്ഭേ ഽ അന്തഃ । സ ഽ ഏവ ജാതഃ സ ജനിഷ്യമാണഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സര്വതോമുഖഃ
ഈ ദൈവം എല്ലാ ദിശകളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാവരിലും മുമ്പ് ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിനുള്ളിലുമുണ്ട്. അവൻ ജനിച്ചു, ജനിക്കും; അവൻ എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
യസ്മാജ് ജാതം ന പുരാ കിം ചനൈവ യ ആബഭൂവ ഭുവനാനി വിശ്വാ । പ്രജാപതിഃ പ്രജയാ സꣳരരാണസ് ത്രീണി ജ്യോതീꣳഷി സചതേ സ ഷോഡശീ
അവനിൽ നിന്ന് മുമ്പ് ഒന്നും ജനിച്ചില്ല; അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളായിത്തീർന്നു. പ്രജാപതി സന്തതിയോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നു; അവൻ മൂന്നു പ്രകാശങ്ങളെയും പതിനാറിനെയും അനുഭവിക്കുന്നു.
യേന ദ്യൌര് ഉഗ്രാ പൃഥിവീ ച ദൃഢാ യേന സ്വ സ്തഭിതം യേന നാകഃ । യോ ഽ അന്തരിക്ഷേ രജസോ വിമാനഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ഏവന് ആകാശം ഭയങ്കരമായി നിലനിര്ത്തുന്നു, ഭൂമി ഉറപ്പായി നിര്ത്തുന്നു, ആകാശഗംഗയെ ഉയര്ത്തി പിടിക്കുന്നു, അന്തരീക്ഷത്തില് പ്രകാശത്തിന്റെ രാജാവായി സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഈ ദൈവത്തിന് നാം ഏതു ഹോമം അര്പ്പിക്കണം?
യം ക്രന്ദസീ ഽ അവസാ തസ്തഭാനേ ഽ അഭ്യൈക്ഷേതാം മനസാ രേജമാനേ । യത്രാധി സൂര ഽ ഉദിതോ വിഭാതി കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ । ആപോ ഹ യദ് ബൃഹതീഃ । യശ് ചിദ് ആപഃ
ആകാശവും ഭൂമിയും അവന്റെ സഹായത്തില് നിലനില്ക്കുമ്പോള് ഭയത്തോടെ മനസ്സില് അവനെ നിരീക്ഷിച്ചു. സൂര്യന് ഉദയിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നിടത്ത്—നാം ഏതു ദൈവത്തിന് ഹോമം അര്പ്പിക്കണം? ജലങ്ങള് വിശാലമാണ്; അവനാണ് ജലങ്ങള്.
വേനസ് തത് പശ്യന് നിഹിതം ഗുഹാ സദ് യത്ര വിശ്വം ഭവത്യ് ഏകനീഡമ് । തസ്മിന്ന് ഇദꣳ സം ച വി ചൈതി സര്വꣳ സ ഽ ഓതഃ പ്രോതശ് ച വിഭൂഃ പ്രജാസു
കുഴിയില് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെ ദര്ശിച്ച മഹാത്മാവ്, എല്ലാം ഒരുമിച്ച് കൂടുന്ന ആ ഇടത്ത്—അവനില് എല്ലാം ചേര്ന്നും വേര്പിരിഞ്ഞും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന് എല്ലാ ജീവികളിലും പറ്റിപ്പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പ്ര തദ് വോചേദ് അമൃതം നു വിദ്വാന് ഗന്ധര്വോ ധാമ വിഭൃതം ഗുഹാ സത് । ത്രീണി പദാനി നിഹിതാ ഗുഹാസ്യ യസ് താനി വേദ സ പിതുഃ പിതാസത്
അമൃതത്തെ അറിയുന്ന ഗന്ധര്വന് ആ രഹസ്യമായ വാസസ്ഥലത്തെ വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ. അവന്റെ മൂന്നു പടികള് ആ കുഴിയില് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയെ അറിയുന്നവന് പിതാവിന്റെ പിതാവാവുന്നു.
സ നോ ബന്ധുര് ജനിതാ സ വിധാതാ ധാമാനി വേദ ഭുവനാനി വിശ്വാ । യത്ര ദേവാ ഽ അമൃതമ് ആനശാനാസ് തൃതീയേ ധാമന്ന് അധ്യ് ഐരയന്ത
അവന് നമ്മുടെ ബന്ധുവും സ്രഷ്ടാവും ക്രമീകരിക്കുന്നവനും ആണ്; അവന് എല്ലാ ലോകങ്ങളും വാസസ്ഥലങ്ങളും അറിയുന്നു. ദേവന്മാര് അമൃതം ആഗ്രഹിച്ച് മൂന്നാം വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് ഉയര്ന്നു.
പരീത്യ ഭൂതാനി പരീത്യ ലോകാന് പരീത്യ സര്വാഃ പ്രദിശോ ദിശശ് ച । ഉപസ്ഥായ പ്രഥമജാമ് ഋതസ്യാത്മനാത്മാനമ് അഭി സം വിവേശ
എല്ലാ ജീവികളും ലോകങ്ങളും ദിശകളും ചുറ്റി, സത്യത്തിന്റെ ആദിമ ജനനത്തോട് സമീപിച്ച്, തന്റെ ആത്മാവിലൂടെ തന്നെക്കൊണ്ടു തന്നെ പ്രവേശിച്ചു.
പരി ദ്യാവാപൃഥിവീ സദ്യ ഽ ഇത്വാ പരി ലോകാന് പരി ദിശഃ പരി സ്വഃ । ഋതസ്യ തന്തും വിതതം വിചൃത്യ തദ് അപശ്യത് തദ് അഭവത് തദ് ആസീത്
ആകാശവും ഭൂമിയും, ലോകങ്ങളും ദിശകളും സ്വര്ഗ്ഗവും ചുറ്റി, സത്യത്തിന്റെ നീണ്ട നൂല് പരിശോധിച്ച്, അതിനെ കണ്ടു, അതായത്, അതായി, അതായിരുന്നു.
സദസസ് പതിമ് അദ്ഭുതം പ്രിയമ് ഇന്ദ്രസ്യ കാമ്യമ് । സനിം മേധാമ് അയാസിഷꣳമ് സ്വാഹാ
അദ്ഭുതവും പ്രിയവും ഇന്ദ്രന് പ്രിയപ്പെട്ടവനും ആ സദസ്സിന്റെ നാഥനോടാണ് ഞാൻ ജ്ഞാനസമൃദ്ധി പ്രാപിക്കണമെന്നു ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. സ്വാഹാ.
യാം മേധാം ദേവഗണാഃ പിതരശ് ചോപാസതേ । തയാ മാമ് അദ്യ മേധയാഗ്നേ മേധാവിനം കുരു സ്വാഹാ
ദേവതകളും പിതാക്കന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന ആ ജ്ഞാനത്താല്, അഗ്നേ, ഇന്നെനിക്ക് ജ്ഞാനി ആകാന് സഹായിക്കണമേ. സ്വാഹാ.
മേധാം മേ വരുണോ ദദാതു മേധാമ് അഗ്നിഃ പ്രജാപതിഃ । മേധാമ് ഇന്ദ്രസ് ച വായുശ് ച മേധാം ധാതാ ദദാതു മേ സ്വാഹാ
വരുണന് എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ, അഗ്നിയും പ്രജാപതിയും ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ; ഇന്ദ്രനും വായുവും ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ, ധാതാവ് എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ. സ്വാഹാ.
ഇദം മേ ബ്രഹ്മ ച ക്ഷത്രം ചോഭേ ശ്രിയമ് അശ്നുതാമ് । മയി ദേവാ ദധതു[ ദധവു ] ശ്രിയമ് ഉത്തമാം തസ്യൈ തേ സ്വാഹാ
ഈ ബ്രാഹ്മവും ക്ഷത്രവും എനിക്ക് ഐശ്വര്യം നേടട്ടെ; ദേവന്മാര് എനിക്ക് ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യം നല്കട്ടെ. അവളോടും നിന്നോടും സ്വാഹാ.
അസ്യാജരാസോ ദമാമ് അരിത്രാ ഽ അര്ചദ്ധൂമാസോ ഽ അഗ്നയഃ പാവകാഃ । ശ്വിതീചയഃ ശ്വാത്രാസോ ഭുരണ്യവോ വനര്ഷദോ വായവോ ന സോമാഃ
ഈ അജരമായ, നിയന്ത്രിതമായ, ദിശാബോധമുള്ളവളില് പ്രകാശമുള്ള അഗ്നികള് ഉണ്ട്; അവ ശുദ്ധവും വെള്ളയറ്റവും ഉരുണ്ടും മരങ്ങള് ദഹിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്, വായുവുപോലെയും സോമപോലെയും.
ഹരയോ ധൂമകേതവോ വാതജൂതാ ഽ ഉപ ദ്യവി । യതന്തേ വൃഥഗ് അഗ്നയഃ
മഞ്ഞളണിഞ്ഞ, പുകപടരുന്ന, കാറ്റ് തള്ളുന്ന അഗ്നികള് ആകാശത്തേക്ക് ഉയര്ന്നു ശ്രമിക്കുന്നു; അഗ്നികള് ഓരോന്നും വേറേ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യജാ നോ മിത്രാവരുണാ യജാ ദേവാꣳ ൨ഽ ഋതം ബൃഹത് । അഗ്നേ യക്ഷി സ്വം ദമമ്
മിത്രനും വരുണനും ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി യജ്ഞം നടത്തട്ടെ, ദേവന്മാര്ക്കും മഹാസത്യത്തിനും അർപ്പിക്കട്ടെ; അഗ്നേ, നിന്റെ വീട്ടിലേക്കും അർപ്പിക്കണം.
യുക്ഷ്വാ ഹി ദേവഹൂതമാꣳ൨ഽ അശ്വാꣳ൨ഽ അഗ്നേ രഥീര് ഇവ । നി ഹോതാ പൂര്വ്യഃ സദഃ
ദേവന്മാരെ വിളിച്ച കുതിരകള് നീ കെട്ടിക്കൊള്ളണം, അഗ്നേ, രഥികന്മാരെപ്പോലെ; പുരാതന ഹോതാവ് ആ സദസ്സില് ഇരിക്കട്ടെ.
ദ്വേ വിരൂപേ ചരതഃ സ്വര്ഥേ ഽ അന്യാന്യാ വത്സമ് ഉപ ധാപയേതേ । ഹരിര് അന്യസ്യാം ഭവതി സ്വധാവാഞ്ഛുക്രോ ഽ അന്യസ്യാം ദദൃശേ സുവര്ചാഃ
രൂപഭേദമുള്ള രണ്ട് അഗ്നികള് പ്രകാശത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഓരോന്നും ഒരു കിടാവിനെ ജനിപ്പിക്കുന്നു. ഒരിലത് മഞ്ഞളാണ്, സ്വയം നിലനില്ക്കുന്നു; മറ്റിലത് ഭാസ്വരവും പ്രകാശവാനുമാണ്.
അയമ് ഇഹ പ്രഥമോ ധായി ധാതൃഭിര് ഹോതാ യജിഷ്ഠോ ഽ അധ്വരേഷ്വ് ഈഡ്യഃ । യമ് അപ്നവാനോ ഭൃഗവോ വിരുരുചുര് വനേഷു ചിത്രം വിഭ്വം വിശേ-വിശേ
സൃഷ്ടാക്കന്മാര് ആദ്യം ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ച, യജ്ഞത്തിന് ഏറ്റവും യോഗ്യനായ ഹോതാവ്, യജ്ഞങ്ങളില് ആരാധ്യനായവന്; അപ്പ്നവാന്മാരും ഭൃഗുക്കളും കാടുകളില് അത്ഭുതകരമായ പ്രകാശവാനായി ഓരോ വംശത്തിലും അവനെ തെളിയിച്ചു.
ത്രീണി ശതാ ത്രീ സഹസ്രാണ്യ് അഗ്നിം ത്രിꣳശച് ച ദേവാ നവ ചാസപര്യന് । ഔക്ഷന് ഘൃതൈര് അസ്തൃണന് ബര്ഹിര് അസ്മാ ഽ ആദ് ഇദ് ഹോതാരം ന്യ് അസാദയന്ത
മുന്നൂറ്, മൂവായിരം, മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാര് അഗ്നിയെ സേവിച്ചു; അവർ അവനെ നെയ്യാല് അഭിഷേകം ചെയ്തു, ദര്ഭ ചിതറിച്ചു, അവനെ ഹോതാവായി സ്ഥാപിച്ചു.
മൂര്ധാനം ദിവോ ഽ അരതിം പൃഥിവ്യാ വൈശ്വാനരമ് ഋത ഽ ആ ജാതമ് അഗ്നിമ് । കവിꣳ സമ്രാജമ് അതിഥിം ജനാനാമ് ആസന്ന് ആ പാത്രം ജനയന്ത ദേവാഃ
സ്വർഗത്തിന്റെ മുകളിൽ, ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലും, ദേവന്മാർ സത്യത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അഗ്നിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ അഗ്നി മഹാനായ ജ്ഞാനിയുമാണ്, രാജാവുമാണ്, എല്ലാവർക്കും അതിഥിയുമാണ്. ദേവന്മാർ അവനെ അടുത്ത് കൊണ്ടുവന്നു, പാത്രംപോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി വരുത്തി.
അഗ്നിര് വൃത്രാണി ജങ്ഘനദ് ദ്രവിണസ്യുര് വിപന്യയാ । സമിദ്ധഃ ശുക്ര ഽ ആഹുതഃ
അഗ്നി എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. വിവേകത്തോടെ സമ്പത്ത് നൽകുന്നവനും, ശുദ്ധമായ ഹോമത്തിൽ തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
വിശ്വേഭിഃ സോമ്യം മധ്വ് അഗ്ന ഽ ഇന്ദ്രേണ വായുനാ । പിബാ മിത്രസ്യ ധാമഭിഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരോടും കൂടെ, ഇന്ദ്രനും വായുവും കൂടെ, മിത്രന്റെ ശക്തിയാൽ, അഗ്നേ, നീ സോമാമൃതം പാനം ചെയ്യണം.
ആ യദ് ഇഷേ നൃപതിം തേജ ഽ ആനട് ശുചി രേതോ നിഷിക്തം ദ്യൌര് അഭീകേ । അഗ്നിഃ ശര്ധമ് അനവദ്യം യുവാനꣳ സ്വാധ്യം ജനയത് സൂദയച് ച
ശക്തിക്കായി മനുഷ്യരുടെ രാജാവിനെ വിളിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായ വിത്ത് ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു, ആകാശം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. അഗ്നി കുറ്റമില്ലാത്ത, യുവാക്കളായ ഒരു കൂട്ടത്തെ സ്വയം ജനിപ്പിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.