യത് പുരുഷം വ്യ് അദധുഃ കതിധാ വ്യകല്പയന് । മുഖം കിമ് അസ്യ കൌ ബാഹൂ കാ ഊരൂ പാദാ ഽ ഉച്യേതേ
പുരുഷനെ വിഭജിച്ചപ്പോൾ, എത്ര ഭാഗങ്ങളാക്കി അവർ വേർതിരിച്ചു? അവന്റെ വായ് എന്തായിരുന്നു? അവന്റെ കൈകൾ ആരായിരുന്നു? അവന്റെ തൊണ്ടികൾ, കാലുകൾ എന്തായിരുന്നു എന്ന് അവർ ചോദിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണോ ഽസ്യ മുഖമ് ആസീദ് ബാഹൂ രാജന്യഃ കൃതഃ । ഊരൂ തദ് അസ്യ യദ് വൈശ്യഃ പദ്ഭ്യാꣳ ശൂദ്രോ ഽ അജായത
അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ ജനിച്ചു; കൈകളിൽ നിന്ന് രാജവംശം; തൊണ്ടികളിൽ നിന്ന് വൈശ്യൻ; കാലുകളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രൻ ജനിച്ചു.
ചന്ദ്രമാ മനസോ ജാതശ് ചക്ഷോഃ സൂര്യോ ഽ അജായത । ശ്രോത്രാദ് വായുശ് ച പ്രാണശ് ച മുഖാദ് അഗ്നിര് അജായത
അവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ജനിച്ചു; കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ; ചെവികളിൽ നിന്ന് വായുവും ശ്വാസവും; വായിൽ നിന്ന് അഗ്നി ജനിച്ചു.
നാഭ്യാ ഽ ആസീദ് അന്തരിക്ഷꣳ ശീര്ഷ്ണോ ദ്യൌഃ സമ് അവര്തത । പദ്ഭ്യാം ഭൂമിര് ദിശഃ ശ്രോത്രാത് തഥാ ലോകാꣳഽ അകല്പയന്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ആകാശം ഉണ്ടായി; തലയിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗം; കാലുകളിൽ നിന്ന് ഭൂമി; ചെവികളിൽ നിന്ന് ദിശകൾ; ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു.
യത് പുരുഷേണ ഹവിഷാ ദേവാ യജ്ഞമ് അതന്വത । വസന്തോ ഽസ്യാസീദ് ആജ്യം ഗ്രീഷ്മ ഽ ഇധ്മഃ ശരദ് ധവിഃ
ദേവന്മാർ പുരുഷനെ ഹോമമായി ഉപയോഗിച്ച് യജ്ഞം നടത്തി; വസന്തം അവന്റെ നെയ്യായിരുന്നു, ഗ്രീഷ്മം ഇന്ധനം, ശരത് ഹോമദ്രവ്യം.
സപ്താസ്യാസന് പരിധയസ് ത്രിഃ സപ്ത സമിധഃ കൃതാഃ । ദേവാ യദ് യജ്ഞം തന്വാനാ ഽ അബധ്നന് പുരുഷം പശുമ്
ഏഴ് പരിധികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; മൂന്നു ഏഴ് സമിദുകൾ ഒരുക്കി. ദേവന്മാർ യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ, പുരുഷനെ യജ്ഞപശുവായി ബന്ധിച്ചു.
യജ്ഞേന യജ്ഞമ് അയജന്ത ദേവാസ് താനി ധര്മാണി പ്രഥമാന്യ് ആസന് । തേ ഹ നാകം മഹിമാനഃ സചന്ത യത്ര പൂര്വേ സാധ്യാഃ സന്തി ദേവാഃ
യജ്ഞം കൊണ്ട് ദേവന്മാർ യജ്ഞം നടത്തി; അവയാണ് ആദ്യധർമ്മങ്ങൾ. അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മഹത്വം നേടി, അവിടെ തന്നെ ആദിമ സിദ്ധദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു.
അദ്ഭ്യഃ സമ്ഭൃതഃ പൃഥിവ്യൈ രസാച് ച വിശ്വകര്മണഃ സമ് അവര്തതാഗ്രേ । തസ്യ ത്വഷ്ടാ വിദധദ് രൂപമ് ഏതി തന് മര്ത്യസ്യ ദേവത്വമ് ആജാനമ് അഗ്രേ
ജലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമിയുടെ സാരം സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു; അതിൽ നിന്ന് സകലസ്രഷ്ടാവായവൻ ആദിയിൽ ഉദിച്ചു. അവന്റെ രൂപം ത്വഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിച്ചു; അതാണ് ആദിയിൽ മനുഷ്യർക്കുള്ള ദൈവത്വം.
വേദാഹമ് ഏതം പുരുഷം മഹാന്തമ് ആദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത് । തമ് ഏവ വിദിത്വാതി മൃത്യുമ് ഏതി നാന്യഃ പന്ഥാ വിദ്യതേ ഽയനായ
ഞാൻ ഈ മഹാപുരുഷനെ അറിയുന്നു; സൂര്യപ്രഭയുള്ളവൻ, അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറം. അവനെ മാത്രം അറിയുമ്പോൾ മരണം അതിജയിക്കാം; മോക്ഷത്തിനായി മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
പ്രജാപതിശ് ചരതി ഗര്ഭേ ഽഅന്തര് അജായമാനോ ബഹുധാ വി ജായതേ । തസ്യ യോനിം പരി പശ്യന്തി ധീരാസ് തസ്മിന് ഹ തസ്ഥുര് ഭുവനാനി വിശ്വാ
പ്രജാപതി ഗർഭത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ജനിക്കാതിരിക്കും, പക്ഷേ പലവിധത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. ധീരന്മാർ അവന്റെ ഉറവിടം കാണുന്നു; അവനിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു.
യോ ദേവേഭ്യ ഽ ആതപതി യോ ദേവാനാം പുരോഹിതഃ । പൂര്വോ യോ ദേവേഭ്യോ ജാതോ നമോ രുചായ ബ്രാഹ്മയേ
ദേവന്മാരിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതൻ, ദേവന്മാരിൽ മുമ്പ് ജനിച്ചവൻ, പ്രകാശമുള്ള ബ്രഹ്മണെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
രുചം ബ്രാഹ്മ്യം ജനയന്തോ ദേവാ ഽ അഗ്രേ തദ് അബ്രുവന് । യസ് ത്വൈവം ബ്രാഹ്മണോ വിദ്യാത് തസ്യ ദേവാ ഽ അസന് വശേ
ദേവന്മാർ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മപ്രഭയെ സൃഷ്ടിച്ചു, അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണനെ അറിയുന്നവനു ദേവന്മാർ കീഴടങ്ങും.
ശ്രീശ് ച തേ ലക്ഷ്മീശ് ച പത്ന്യാവ് അഹോരാത്രേ പാര്ശ്വേ നക്ഷത്രാണി രൂപമ് അശ്വിനൌ വ്യാത്താമ് । ഇഷ്ണന്ന് ഇഷാണാമും മ ഽ ഇഷാണ സര്വലോകം മ ഽ ഇഷാണ
ശ്രീയും ലക്ഷ്മിയും നിന്റെ ഭാര്യമാർ; പകലും രാത്രിയും നിന്റെ ഇരുവശത്തുണ്ട്; നക്ഷത്രങ്ങൾ നിന്റെ രൂപം; അശ്വിനികൾ നിന്റെ വായ്. നീ ഞങ്ങൾക്ക് അന്നം നൽകണം; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഞങ്ങൾക്ക് അധികാരം നൽകണം.
തദ് ഏവാഗ്നിസ് തദ് ആദിത്യസ് തദ് വായുസ് തദ് ഉ ചന്ദ്രമാഃ । തദ് ഏവ ശുക്രം തദ് ബ്രഹ്മ താ ഽ ആപഃ സ പ്രജാപതിഃ
അത് അഗ്നിയാണ്, അത് സൂര്യൻ, അത് വായു, അത് ചന്ദ്രൻ; അതാണ് പ്രകാശം, അതാണ് ബ്രഹ്മം, അവയാണ് ജലങ്ങൾ, അതാണ് പ്രജാപതി.
സര്വേ നിമേഷാ ജജ്ഞിരേ വിദ്യുതഃ പുരുഷാദ് അധി । നൈനമൂര്ധ്വം ന തിര്യഞ്ചം ന മധ്യേ പരി ജഗ്രഭത്
എല്ലാ നിമിഷങ്ങളും, മിന്നലുകൾ പുരുഷനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. ആരും അവനെ മുകളിൽ നിന്നും, അപ്പുറത്തും, നടുവിലും പിടിച്ചില്ല.
ന തസ്യ പ്രതിമാ ഽ അസ്തി യസ്യ നാമ മഹദ് യശഃ । ഹിരണ്യഗര്ഭ ഽ ഇത്യ് ഏഷഃ । മാ മാ ഹിꣳസീദ് ഇത്യ് ഏഷാ । യസ്മാന് ന ജാത ഽ ഇത്യ് ഏഷ
അവനു സമം ഒന്നുമില്ല; അവന്റെ പേര് മഹത്വം. അവനെയാണ് ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. 'എന്നെ ഹാനിക്കരുത്' എന്നതാണ് അവന്റെ ആജ്ഞ. അവനിൽ നിന്ന് ഒന്നും ജനിച്ചിട്ടില്ല.
ഏഷോ ഹ ദേവഃ പ്രദിശോ ഽനു സര്വാഃ പൂര്വോ ഹ ജാതഃ സ ഽ ഉ ഗര്ഭേ ഽ അന്തഃ । സ ഽ ഏവ ജാതഃ സ ജനിഷ്യമാണഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സര്വതോമുഖഃ
ഈ ദൈവം എല്ലാ ദിശകളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാവരിലും മുമ്പ് ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിനുള്ളിലുമുണ്ട്. അവൻ ജനിച്ചു, ജനിക്കും; അവൻ എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
യസ്മാജ് ജാതം ന പുരാ കിം ചനൈവ യ ആബഭൂവ ഭുവനാനി വിശ്വാ । പ്രജാപതിഃ പ്രജയാ സꣳരരാണസ് ത്രീണി ജ്യോതീꣳഷി സചതേ സ ഷോഡശീ
അവനിൽ നിന്ന് മുമ്പ് ഒന്നും ജനിച്ചില്ല; അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളായിത്തീർന്നു. പ്രജാപതി സന്തതിയോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നു; അവൻ മൂന്നു പ്രകാശങ്ങളെയും പതിനാറിനെയും അനുഭവിക്കുന്നു.
യേന ദ്യൌര് ഉഗ്രാ പൃഥിവീ ച ദൃഢാ യേന സ്വ സ്തഭിതം യേന നാകഃ । യോ ഽ അന്തരിക്ഷേ രജസോ വിമാനഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ഏവന് ആകാശം ഭയങ്കരമായി നിലനിര്ത്തുന്നു, ഭൂമി ഉറപ്പായി നിര്ത്തുന്നു, ആകാശഗംഗയെ ഉയര്ത്തി പിടിക്കുന്നു, അന്തരീക്ഷത്തില് പ്രകാശത്തിന്റെ രാജാവായി സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഈ ദൈവത്തിന് നാം ഏതു ഹോമം അര്പ്പിക്കണം?
യം ക്രന്ദസീ ഽ അവസാ തസ്തഭാനേ ഽ അഭ്യൈക്ഷേതാം മനസാ രേജമാനേ । യത്രാധി സൂര ഽ ഉദിതോ വിഭാതി കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ । ആപോ ഹ യദ് ബൃഹതീഃ । യശ് ചിദ് ആപഃ
ആകാശവും ഭൂമിയും അവന്റെ സഹായത്തില് നിലനില്ക്കുമ്പോള് ഭയത്തോടെ മനസ്സില് അവനെ നിരീക്ഷിച്ചു. സൂര്യന് ഉദയിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നിടത്ത്—നാം ഏതു ദൈവത്തിന് ഹോമം അര്പ്പിക്കണം? ജലങ്ങള് വിശാലമാണ്; അവനാണ് ജലങ്ങള്.
വേനസ് തത് പശ്യന് നിഹിതം ഗുഹാ സദ് യത്ര വിശ്വം ഭവത്യ് ഏകനീഡമ് । തസ്മിന്ന് ഇദꣳ സം ച വി ചൈതി സര്വꣳ സ ഽ ഓതഃ പ്രോതശ് ച വിഭൂഃ പ്രജാസു
കുഴിയില് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെ ദര്ശിച്ച മഹാത്മാവ്, എല്ലാം ഒരുമിച്ച് കൂടുന്ന ആ ഇടത്ത്—അവനില് എല്ലാം ചേര്ന്നും വേര്പിരിഞ്ഞും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന് എല്ലാ ജീവികളിലും പറ്റിപ്പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പ്ര തദ് വോചേദ് അമൃതം നു വിദ്വാന് ഗന്ധര്വോ ധാമ വിഭൃതം ഗുഹാ സത് । ത്രീണി പദാനി നിഹിതാ ഗുഹാസ്യ യസ് താനി വേദ സ പിതുഃ പിതാസത്
അമൃതത്തെ അറിയുന്ന ഗന്ധര്വന് ആ രഹസ്യമായ വാസസ്ഥലത്തെ വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ. അവന്റെ മൂന്നു പടികള് ആ കുഴിയില് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയെ അറിയുന്നവന് പിതാവിന്റെ പിതാവാവുന്നു.
സ നോ ബന്ധുര് ജനിതാ സ വിധാതാ ധാമാനി വേദ ഭുവനാനി വിശ്വാ । യത്ര ദേവാ ഽ അമൃതമ് ആനശാനാസ് തൃതീയേ ധാമന്ന് അധ്യ് ഐരയന്ത
അവന് നമ്മുടെ ബന്ധുവും സ്രഷ്ടാവും ക്രമീകരിക്കുന്നവനും ആണ്; അവന് എല്ലാ ലോകങ്ങളും വാസസ്ഥലങ്ങളും അറിയുന്നു. ദേവന്മാര് അമൃതം ആഗ്രഹിച്ച് മൂന്നാം വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് ഉയര്ന്നു.
പരീത്യ ഭൂതാനി പരീത്യ ലോകാന് പരീത്യ സര്വാഃ പ്രദിശോ ദിശശ് ച । ഉപസ്ഥായ പ്രഥമജാമ് ഋതസ്യാത്മനാത്മാനമ് അഭി സം വിവേശ
എല്ലാ ജീവികളും ലോകങ്ങളും ദിശകളും ചുറ്റി, സത്യത്തിന്റെ ആദിമ ജനനത്തോട് സമീപിച്ച്, തന്റെ ആത്മാവിലൂടെ തന്നെക്കൊണ്ടു തന്നെ പ്രവേശിച്ചു.
പരി ദ്യാവാപൃഥിവീ സദ്യ ഽ ഇത്വാ പരി ലോകാന് പരി ദിശഃ പരി സ്വഃ । ഋതസ്യ തന്തും വിതതം വിചൃത്യ തദ് അപശ്യത് തദ് അഭവത് തദ് ആസീത്
ആകാശവും ഭൂമിയും, ലോകങ്ങളും ദിശകളും സ്വര്ഗ്ഗവും ചുറ്റി, സത്യത്തിന്റെ നീണ്ട നൂല് പരിശോധിച്ച്, അതിനെ കണ്ടു, അതായത്, അതായി, അതായിരുന്നു.
സദസസ് പതിമ് അദ്ഭുതം പ്രിയമ് ഇന്ദ്രസ്യ കാമ്യമ് । സനിം മേധാമ് അയാസിഷꣳമ് സ്വാഹാ
അദ്ഭുതവും പ്രിയവും ഇന്ദ്രന് പ്രിയപ്പെട്ടവനും ആ സദസ്സിന്റെ നാഥനോടാണ് ഞാൻ ജ്ഞാനസമൃദ്ധി പ്രാപിക്കണമെന്നു ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. സ്വാഹാ.
യാം മേധാം ദേവഗണാഃ പിതരശ് ചോപാസതേ । തയാ മാമ് അദ്യ മേധയാഗ്നേ മേധാവിനം കുരു സ്വാഹാ
ദേവതകളും പിതാക്കന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന ആ ജ്ഞാനത്താല്, അഗ്നേ, ഇന്നെനിക്ക് ജ്ഞാനി ആകാന് സഹായിക്കണമേ. സ്വാഹാ.
മേധാം മേ വരുണോ ദദാതു മേധാമ് അഗ്നിഃ പ്രജാപതിഃ । മേധാമ് ഇന്ദ്രസ് ച വായുശ് ച മേധാം ധാതാ ദദാതു മേ സ്വാഹാ
വരുണന് എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ, അഗ്നിയും പ്രജാപതിയും ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ; ഇന്ദ്രനും വായുവും ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ, ധാതാവ് എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കട്ടെ. സ്വാഹാ.
ഇദം മേ ബ്രഹ്മ ച ക്ഷത്രം ചോഭേ ശ്രിയമ് അശ്നുതാമ് । മയി ദേവാ ദധതു[ ദധവു ] ശ്രിയമ് ഉത്തമാം തസ്യൈ തേ സ്വാഹാ
ഈ ബ്രാഹ്മവും ക്ഷത്രവും എനിക്ക് ഐശ്വര്യം നേടട്ടെ; ദേവന്മാര് എനിക്ക് ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യം നല്കട്ടെ. അവളോടും നിന്നോടും സ്വാഹാ.
അസ്യാജരാസോ ദമാമ് അരിത്രാ ഽ അര്ചദ്ധൂമാസോ ഽ അഗ്നയഃ പാവകാഃ । ശ്വിതീചയഃ ശ്വാത്രാസോ ഭുരണ്യവോ വനര്ഷദോ വായവോ ന സോമാഃ
ഈ അജരമായ, നിയന്ത്രിതമായ, ദിശാബോധമുള്ളവളില് പ്രകാശമുള്ള അഗ്നികള് ഉണ്ട്; അവ ശുദ്ധവും വെള്ളയറ്റവും ഉരുണ്ടും മരങ്ങള് ദഹിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്, വായുവുപോലെയും സോമപോലെയും.