ഭായൈ ദാര്വാഹാരം പ്രഭായാ ഽ അഗ്ന്യേധം ബ്രധ്നസ്യ വിഷ്ടപായാഭിഷേക്താരം വര്ഷിഷ്ഠായ നാകായ പരിവേഷ്ടാരം ദേവലോകായ പേശിതാരം മനുഷ്യലോകായ പ്രകരിതാരꣳ സര്വേഭ്യോ ലോകേഭ്യോ ഽ ഉപസേക്താരമ് അവ ഽ ഋത്യൈ വധായോപമന്ഥിതാരം മേധായ വാസഃപല്പൂലീം പ്രകാമായ രജയിത്രീമ്
പ്രകാശത്തിന് കട്ടിവെട്ടുന്നവൻ, ദീപ്തിക്ക് തീകൊളുത്തുന്നവൻ, ഹതന്മാർക്ക് യജ്ഞികൻ, സമൃദ്ധിക്ക് വിളമ്പുന്നവൻ, പരമലോകത്തിന് സേവകൻ, ദേവലോകത്തിന് ദൂതൻ, മനുഷ്യലോകത്തിന് അറിയിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും സഹായകൻ, മടങ്ങലിന് അരയ്ക്കുന്നവൻ, ബുദ്ധിക്ക് വസ്ത്രം വെളുപ്പിക്കുന്നവൻ, ആഗ്രഹത്തിന് നിറം ചേർക്കുന്നവൻ.
ഋതയേ സ്തേനഹൃദയം വൈരഹത്യായ പിശുനം വിവിക്ത്യൈ ക്ഷത്താരമ് ഔപദ്രഷ്ട്ര്യായാനുക്ഷത്താരം ബാലായാനുചരം ഭൂമ്നേ പരിഷ്കന്ദം പ്രിയായ പ്രിയവാദിനമ് അരിഷ്ട്യാ ഽ അശ്വസാദꣳ സ്വര്ഗായ ലോകായ ഭാഗദുഘം വര്ഷിഷ്ഠായ നാകായ പരിവേഷ്ടാരമ്
സത്യത്തിന് മനസ്സിൽ കള്ളൻ, ശത്രുഹത്യക്ക് ചാരൻ, വിവേചനത്തിന് ഭൃത്യൻ, മേൽനോട്ടത്തിന് മേൽപരിശോധകൻ, കുട്ടിക്ക് അനുചരൻ, സമൃദ്ധിക്ക് സഞ്ചാരി, സ്നേഹത്തിന് പ്രിയവാദി, സുരക്ഷയ്ക്ക് കുതിരയെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്വർഗ്ഗലോകത്തിന് പാലുവിടുന്നവൻ, പരമലോകത്തിന് സേവകൻ.
മന്യവേ ഽയസ്താപം ക്രോധായ നിസരം യോഗായ യോക്താരꣳ ശോകായാഭിസര്താരം ക്ഷേമായ വിമോക്താരമ് ഉത്കീലേഭ്യസ് ത്രിഷ്ഠിനം വപുഷേ മാനസ്കൃതꣳ ശീലായാഞ്ജനീകാരീം നിര്ഋത്യൈ കോശകാരീം യമായാസൂമ്
ബീഭത്സായൈ പൌല്കസം വര്ണായ ഹിരണ്യകാരം തുലായൈ വാണിജം പശ്ചാദോഷായ ഗ്ലാവിനം വിശ്വേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യഃ സിധ്മലം ഭൂത്യൈ ജാഗരണമ് അഭൂത്യൈ സ്വപനമ് ആര്ത്യൈ ജനവാദിനം വ്യൃദ്ധ്യാ ഽ അപഗല്ഭꣳ സꣳശരായ പ്രച്ഛിദമ്
നര്മായ പുꣳശ്ചലൂꣳ ഹസായ കാരിം യാദസേ ശാബല്യാം ഗ്രാമണ്യം ഗണകമ് അഭിക്രോശകം താന് മഹസേ വീണാവാദം പാണിഘ്നം തൂണവധ്മം താന് നൃതായാനന്ദായ തലവമ്
നര്മ്മത്തിനായി വേശ്യയെ, ചിരിക്ക് തമാശക്കാരനെ, യാദവനായി പുള്ളിപ്പുള്ളിയായവനെ, ഗ്രാമത്തിന് അക്കൗണ്ടന്റിനെ, വിളിച്ചുപറയുന്നവരെ, മഹത്വത്തിനായി വീണക്കാരനെ, കൈകൊല്ലുന്നവനായി കുഴല്വാദകനെ, നൃത്തത്തിനും ആനന്ദത്തിനും താളക്കാരനെ.
അഗ്നയേ പീവാനം പൃഥിവ്യൈ പീഠസര്പിണം വായവേ ചാണ്ഡാലമ് അന്തരിക്ഷായ വꣳശനര്തിനം ദിവേ ഖലതിꣳ സൂര്യായ ഹര്യക്ഷം നക്ഷത്രേഭ്യഃ കിര്മിരം ചന്ദ്രമസേ കിലാസമ് അഹ്നേ ശുക്ലം പിങ്ഗാക്ഷꣳ രാത്ര്യൈ കൃഷ്ണം പിങ്ഗാക്ഷമ്
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് । സ ഭൂമിꣳ സര്വത സ്പൃത്വാത്യ് അതിഷ്ഠദ് ദശാങ്ഗുലമ്
ആ പുരുഷന് ആയിരം തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉണ്ട്. അവൻ ഭൂമിയെ എല്ലാടും വ്യാപിച്ചു, പത്തു വിരൽ നീളത്തിൽ അതിനുമുകളിൽ നിലകൊണ്ടു.
പുരുഷഽഏവേദꣳ സര്വം യദ് ഭൂതം യച് ച ഭാവ്യമ് । ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനോ യദ് അന്നേനാതിരോഹതി
ഈ സർവ്വവും ആ പുരുഷനാണ് — ഉണ്ടായതും ഉണ്ടാകുന്നതും. അവൻ അമൃതതയുടെ അധിപനാണ്, ആ അമൃതം അന്നത്തിൽ വളരുന്നു.
ഏതാവാന് അസ്യ മഹിമാതോ ജ്യായാꣳശ് ച പൂരുഷഃ । പാദോ ഽസ്യ വിശ്വാ ഭൂതാനി ത്രിപാദ് അസ്യാമൃതം ദിവി
ഇതാണ് അവന്റെ മഹത്വം; എന്നാൽ പുരുഷൻ ഇതിലും വലിയവനാണ്. അവന്റെ നാലിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് എല്ലാ ജീവികളും; മൂന്നു ഭാഗം സ്വർഗത്തിൽ അമൃതമായിരിക്കുന്നു.
ത്രിപാദ് ഊര്ധ്വ ഉദ് ഐത് പുരുഷഃ പാദോ ഽസ്യേഹാഭവത് പുനഃ । തതോ വിഷ്വങ് വ്യക്രാമത് സാശനാനശനേ ഽ അഭി
പുരുഷന്റെ മൂന്നു ഭാഗം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു; ഒരു ഭാഗം വീണ്ടും ഇവിടെ ജനിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് അവൻ എല്ലാടും വ്യാപിച്ചു, ഭക്ഷിക്കുന്നതിലും ഭക്ഷിക്കാത്തതിലും.
തസ്മാദ് വിരാഡ് അജായത വിരാജോ ഽ അധി പൂരുഷഃ । സ ജാതോ ഽ അത്യ് അരിച്യത പശ്ചാദ് ഭൂമിമ് അഥോ പുരഃ
അവനിൽ നിന്ന് വിരാട് ജനിച്ചു; വിരാടിൽ നിന്ന് പുരുഷൻ. ജനിച്ച ശേഷം, അവൻ ഭൂമിയുടെ പിന്നിലും മുന്നിലും വ്യാപിച്ചു.
തസ്മാദ് യജ്ഞാത് സര്വഹുതഃ സമ്ഭൃതം പൃഷദാജ്യമ് । പശൂꣳസ് താꣳശ് ചക്രേ വായവ്യാന് ആരണ്യാ ഗ്രാമ്യാശ് ച യേ
ആ സമർപ്പിത യാഗത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചസാരയും നെയ്യും സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ ആകാശത്തിലെ, കാട്ടിലെ, ഗ്രാമത്തിലെ മൃഗങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തസ്മാദ് യജ്ഞാത് സര്വഹുത ഽ ഋചഃ സാമാനി ജജ്ഞിരേ । ഛന്ദാꣳസി ജജ്ഞിരേ തസ്മാദ് യജുസ് തസ്മാദ് അജായത
ആ സമർപ്പിത യാഗത്തിൽ നിന്ന് ഋക്, സാമവേദങ്ങൾ ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ഛന്ദസ്സുകളും, യജുർവേദവും ജനിച്ചു.
തസ്മാദ് അശ്വാ ഽ അജായന്ത യേ കേ ചോഭയാദതഃ । ഗാവോ ഹ ജജ്ഞിരേ തസ്മാത് തസ്മാജ് ജാതാ ഽ അജാവയഃ
അതിൽ നിന്ന് കുതിരകളും, ഇരട്ട പല്ലുള്ള മറ്റു മൃഗങ്ങളും ജനിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് പശുക്കളും, ആടുകളും ചെമ്മരികളും ജനിച്ചു.
തം യജ്ഞം ബര്ഹിഷി പ്രൌക്ഷന് പുരുഷം ജാതമ് അഗ്രതഃ । തേന ദേവാ ഽ അയജന്ത സാധ്യാ ഽ ഋഷയശ് ച യേ
അവർ ആ യാഗം ദർഭയിൽ ചൊരിഞ്ഞു, ആദിയിൽ ജനിച്ച പുരുഷനെ. അതിനാൽ ദേവന്മാരും സാദ്ധ്യരും ഋഷികളും യജ്ഞം നടത്തി.
യത് പുരുഷം വ്യ് അദധുഃ കതിധാ വ്യകല്പയന് । മുഖം കിമ് അസ്യ കൌ ബാഹൂ കാ ഊരൂ പാദാ ഽ ഉച്യേതേ
പുരുഷനെ വിഭജിച്ചപ്പോൾ, എത്ര ഭാഗങ്ങളാക്കി അവർ വേർതിരിച്ചു? അവന്റെ വായ് എന്തായിരുന്നു? അവന്റെ കൈകൾ ആരായിരുന്നു? അവന്റെ തൊണ്ടികൾ, കാലുകൾ എന്തായിരുന്നു എന്ന് അവർ ചോദിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണോ ഽസ്യ മുഖമ് ആസീദ് ബാഹൂ രാജന്യഃ കൃതഃ । ഊരൂ തദ് അസ്യ യദ് വൈശ്യഃ പദ്ഭ്യാꣳ ശൂദ്രോ ഽ അജായത
അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ ജനിച്ചു; കൈകളിൽ നിന്ന് രാജവംശം; തൊണ്ടികളിൽ നിന്ന് വൈശ്യൻ; കാലുകളിൽ നിന്ന് ശൂദ്രൻ ജനിച്ചു.
ചന്ദ്രമാ മനസോ ജാതശ് ചക്ഷോഃ സൂര്യോ ഽ അജായത । ശ്രോത്രാദ് വായുശ് ച പ്രാണശ് ച മുഖാദ് അഗ്നിര് അജായത
അവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ജനിച്ചു; കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ; ചെവികളിൽ നിന്ന് വായുവും ശ്വാസവും; വായിൽ നിന്ന് അഗ്നി ജനിച്ചു.
നാഭ്യാ ഽ ആസീദ് അന്തരിക്ഷꣳ ശീര്ഷ്ണോ ദ്യൌഃ സമ് അവര്തത । പദ്ഭ്യാം ഭൂമിര് ദിശഃ ശ്രോത്രാത് തഥാ ലോകാꣳഽ അകല്പയന്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ആകാശം ഉണ്ടായി; തലയിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗം; കാലുകളിൽ നിന്ന് ഭൂമി; ചെവികളിൽ നിന്ന് ദിശകൾ; ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു.
യത് പുരുഷേണ ഹവിഷാ ദേവാ യജ്ഞമ് അതന്വത । വസന്തോ ഽസ്യാസീദ് ആജ്യം ഗ്രീഷ്മ ഽ ഇധ്മഃ ശരദ് ധവിഃ
ദേവന്മാർ പുരുഷനെ ഹോമമായി ഉപയോഗിച്ച് യജ്ഞം നടത്തി; വസന്തം അവന്റെ നെയ്യായിരുന്നു, ഗ്രീഷ്മം ഇന്ധനം, ശരത് ഹോമദ്രവ്യം.
സപ്താസ്യാസന് പരിധയസ് ത്രിഃ സപ്ത സമിധഃ കൃതാഃ । ദേവാ യദ് യജ്ഞം തന്വാനാ ഽ അബധ്നന് പുരുഷം പശുമ്
ഏഴ് പരിധികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; മൂന്നു ഏഴ് സമിദുകൾ ഒരുക്കി. ദേവന്മാർ യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ, പുരുഷനെ യജ്ഞപശുവായി ബന്ധിച്ചു.
യജ്ഞേന യജ്ഞമ് അയജന്ത ദേവാസ് താനി ധര്മാണി പ്രഥമാന്യ് ആസന് । തേ ഹ നാകം മഹിമാനഃ സചന്ത യത്ര പൂര്വേ സാധ്യാഃ സന്തി ദേവാഃ
യജ്ഞം കൊണ്ട് ദേവന്മാർ യജ്ഞം നടത്തി; അവയാണ് ആദ്യധർമ്മങ്ങൾ. അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മഹത്വം നേടി, അവിടെ തന്നെ ആദിമ സിദ്ധദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു.
അദ്ഭ്യഃ സമ്ഭൃതഃ പൃഥിവ്യൈ രസാച് ച വിശ്വകര്മണഃ സമ് അവര്തതാഗ്രേ । തസ്യ ത്വഷ്ടാ വിദധദ് രൂപമ് ഏതി തന് മര്ത്യസ്യ ദേവത്വമ് ആജാനമ് അഗ്രേ
ജലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമിയുടെ സാരം സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു; അതിൽ നിന്ന് സകലസ്രഷ്ടാവായവൻ ആദിയിൽ ഉദിച്ചു. അവന്റെ രൂപം ത്വഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിച്ചു; അതാണ് ആദിയിൽ മനുഷ്യർക്കുള്ള ദൈവത്വം.
വേദാഹമ് ഏതം പുരുഷം മഹാന്തമ് ആദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത് । തമ് ഏവ വിദിത്വാതി മൃത്യുമ് ഏതി നാന്യഃ പന്ഥാ വിദ്യതേ ഽയനായ
ഞാൻ ഈ മഹാപുരുഷനെ അറിയുന്നു; സൂര്യപ്രഭയുള്ളവൻ, അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറം. അവനെ മാത്രം അറിയുമ്പോൾ മരണം അതിജയിക്കാം; മോക്ഷത്തിനായി മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
പ്രജാപതിശ് ചരതി ഗര്ഭേ ഽഅന്തര് അജായമാനോ ബഹുധാ വി ജായതേ । തസ്യ യോനിം പരി പശ്യന്തി ധീരാസ് തസ്മിന് ഹ തസ്ഥുര് ഭുവനാനി വിശ്വാ
പ്രജാപതി ഗർഭത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ജനിക്കാതിരിക്കും, പക്ഷേ പലവിധത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. ധീരന്മാർ അവന്റെ ഉറവിടം കാണുന്നു; അവനിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു.
കോപത്തിനായി ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, ക്രോധത്തിനായി പാഞ്ഞുപോകുന്നവനേ, നിയന്ത്രണത്തിനായി ബന്ധിക്കുന്നവനേ, ദുഃഖത്തിനായി പിന്തുടരുന്നവനേ, ക്ഷേമത്തിനായി മോചിപ്പിക്കുന്നവനേ, മൂന്നു മൂർച്ചയുള്ള ഉരുണ്ട കല്ലേ, മനസ്സിൽ രൂപം കൊള്ളുന്ന ഭംഗിയേ, നല്ല പെരുമാറ്റത്തിനായി കണ്മഷി പുരട്ടുന്നവനേ, നാശത്തിനായി കവചം ഉണ്ടാക്കുന്നവനേ, നിയന്ത്രണത്തിനായി നൂലേ.
യമായ യമസൂമ് അഥര്വഭ്യോ ഽവതോകാꣳ സംവത്സരായ പര്യായിണീം പരിവത്സരായാവിജാതാമ് ഇദാവത്സരായാതീത്വരീമ് ഇദ്വത്സരായാതിഷ്കദ്വരീം വത്സരായ വിജര്ജരാꣳ സംവത്സരായ പലിക്നീമ് ഋഭുഭ്യോ ഽജിനസംധꣳ സാധ്യേഭ്യശ് ചര്മമ്നമ്
നിയമത്തിനായി നൂലേ, അതർവന്മാർക്ക് സംരക്ഷിതരായവരെ, സംവത്സരത്തിനായി ചുറ്റി നടക്കുന്നവളെ, അർദ്ധവത്സരത്തിനായി ജനിക്കാത്തവളെ, ഇപ്പോഴത്തെ സംവത്സരത്തിനായി കടന്നുപോകുന്നവളെ, കഴിഞ്ഞ സംവത്സരത്തിനായി വിട്ടുപോയവളെ, സംവത്സരത്തിനായി പഴകിയവളെ, സംവത്സരത്തിനായി ചാരനിറമുള്ളവളെ, ഋഭുക്കൾക്ക് ചർമ്മം ചേർക്കുന്നവനെ, സാദ്ധ്യർക്കായി ത്വക്ക് വലിക്കുന്നവനെ.
സരോഭ്യോ ധൈവരമ് ഉപസ്ഥാവരാഭ്യോ ദാശം വൈശന്താഭ്യോ ബൈന്ദം നഡ്വലാഭ്യഃ ശൌഷ്കലം പാരായ മാര്ഗാരമ് അവരായ കേവര്തം തീര്ഥേഭ്യ ഽ ആന്ദം വിഷമേഭ്യോ മൈനാലꣳ സ്വനേഭ്യഃ പര്ണകം ഗുഹാഭ്യഃ കിരാതꣳ സാനുഭ്യോ ജമ്ഭകം പര്വതേഭ്യഃ കിമ്പൂരുഷമ്
സരസ്സുകൾക്ക് മീൻപിടിത്തക്കാരനെ, കയറ്റം ഇല്ലാത്ത വെള്ളത്തിനായി കാത്തുനില്ക്കുന്നവനെ, ചതുപ്പിന് സേവകനേ, നനൽവളരുന്ന സ്ഥലങ്ങൾക്കായി നനൽവെട്ടുന്നവനെ, ഉണങ്ങിയഭൂമിക്ക് പമ്പക്കാരനെ, കടക്കലിന് തോണിക്കാരനെ, കടവിന് കടക്കുന്നവനെ, കഠിനമായ സ്ഥലങ്ങൾക്ക് ഖനിയെ, മുഴങ്ങുന്ന സ്ഥലങ്ങൾക്ക് ഇലകാറ്റുന്നവനെ, ഗുഹകൾക്ക് വേട്ടക്കാരനെ, മലകളുടെ ചായിലുകൾക്ക് ചതയ്ക്കുന്നവനെ, പർവതങ്ങൾക്ക് കിംപുരുഷനെ.
വികൃതമായവർക്കായി പൗൽക്കസനെ, നിറത്തിനായി പൊന്നുപണിക്കാരനെ, തുലയ്ക്കായി വ്യാപാരിയെ, വൈകുന്നേരത്തിനായി ഗ്ലാവിനനെ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ചാരമുള്ളവനെ, ഐശ്വര്യത്തിനായി ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനെ, ദാരിദ്ര്യത്തിനായി ഉറങ്ങുന്നവനെ, ദു:ഖത്തിനായി അപവാദം പറയുന്നവനെ, വളർച്ചയ്ക്കായി പുകഴ്ത്തുന്നവനെ, കലഹത്തിനായി വിഭജിക്കുന്നവനെ.
അക്ഷരാജായ കിതവം കൃതായാദിനവദര്ശം ത്രേതായൈ കല്പിനം ദ്വാപരായാധികല്പിനമ് ആസ്കന്ദായ സഭാസ്ഥാണും മൃത്യവേ ഗോവ്യച്ഛമ് അന്തകായ ഗോഘാതം ക്ഷുധേ യോ ഗാം വികൃന്തന്തം ഭിക്ഷമാണ ഽ ഉപതിഷ്ഠതി ദുഷ്കൃതായ ചരകാചാര്യം പാപ്മനേ സൈലഗമ്
ചൂതാട്ടത്തിന്റെ രാജാവിന് ചതിക്കാരനെ, ജയിക്കുന്ന ചൂതിന്റെ പുതിയ കല്ലിനെ, മൂന്നാം ചൂതിന് ക്രമീകരിക്കുന്നവനെ, നാലാം ചൂതിന് കൂടുതൽ ക്രമീകരിക്കുന്നവനെ, ചാടുന്നവന് സഭയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന തൂണിനെ, മരണത്തിന് പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനെ, അന്തത്തിനായി പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനെ, വിശപ്പിന് പശുവിനെ മുറിക്കുന്നവന്റെ അടുത്ത് ഭിക്ഷയോടെ നിൽക്കുന്നവനെ, പാപത്തിനായി ചുറ്റുന്ന ഗുരുവിനെ, പാപത്തിനായി മലയിൽ താമസിക്കുന്നവനെ.
പ്രതിശ്രുത്കായാ ഽ അര്തനം ഘോഷായ ഭഷമ് അന്തായ ബഹുവാദിനമ് അനന്തായ മൂകꣳ ശബ്ദായാഡമ്ബരാഘാതം മഹസേ വീണാവാദം ക്രോശായ തൂണവധ്മമ് അവരസ്പരായ ശങ്ഖധ്മം വനായ വനപമ് അന്യതോരണ്യായ ദാവപമ്
പ്രതിധ്വനിക്ക് വിളിച്ചുപറയുന്നവനെ, ശബ്ദത്തിനായി കുരയ്ക്കുന്നവനെ, അവസാനത്തിനായി അധികം സംസാരിക്കുന്നവനെ, അനന്തത്തിനായി മൗനിയായവനെ, ശബ്ദത്തിനായി മൃദംഗം അടിക്കുന്നവനെ, മഹത്വത്തിനായി വീണ വായിക്കുന്നവനെ, കരയുന്നതിനായി കുഴൽ വായിക്കുന്നവനെ, താഴ്ന്ന ശബ്ദത്തിനായി ശംഖം വായിക്കുന്നവനെ, കാടിനായി കാട്ടുകാരനെ, മറ്റൊരു കാടിനായി തീകൊളുത്തുന്നവനെ.
അഗ്നിക്കായി കൊഴുപ്പുള്ളവനെ, ഭൂമിക്ക് ഇരിപ്പിടം വിരിയിക്കുന്നവനെ, വായുവിന് ചാണ്ഡാലനെ, ആകാശത്തിനായി വംശനൃത്തക്കാരനെ, ദിവയ്ക്ക് കുഴിയെടുക്കുന്നവനെ, സൂര്യനായി മഞ്ഞളപ്പഴുത്ത കുതിരയെ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് പുഴുവിനെ, ചന്ദ്രനായി ചൊരിഞ്ഞവനെ, പകലിന് വെള്ളയും മഞ്ഞളക്കണ്ണുള്ളവനെയും, രാത്രിക്ക് കറുപ്പും മഞ്ഞളക്കണ്ണുള്ളവനെയും.
അഥൈതാന് അഷ്ടൌ വിരൂപാന് ആ ലഭതേ ഽതിദീര്ഘം ചാതിഹ്രസ്വം ചാതിസ്ഥൂലം ചാതികൃശം ചാതിശുക്ലം ചാതികൃഷ്ണം ചാതികുല്വം ചാതിലോമശം ച । അശൂദ്രാ ഽ അബ്രാഹ്മണാസ് തേ പ്രാജാപത്യാഃ । മാഗധഃ പുꣳശ്ചലീ കിതവഃ ക്ലീബോ ഽശൂദ്രാ ഽ അബ്രാഹ്മണാസ് തേ പ്രാജാപത്യാഃ
ഇനി, ഈ എട്ട് രൂപഭേദങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു: അത്യധികം ഉയരമുള്ളവൻ, അത്യധികം ചുരുങ്ങിയവൻ, അത്യധികം കൂർത്തവൻ, അത്യധികം ഒടിഞ്ഞവൻ, അത്യധികം വെളുത്തവൻ, അത്യധികം കറുത്തവൻ, അത്യധികം തലയിലെ മുടി ഇല്ലാത്തവൻ, അത്യധികം മുടിയുള്ളവൻ. ഇവർ ശൂദ്രന്മാരോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോ അല്ല, പ്രജാപതിയുടെ സങ്കേതത്തിൽ പെടുന്നവരാണ്. മാഗധൻ, വേശ്യ, ചതിക്കാരൻ, ശക്തിയില്ലാത്തവൻ — ഇവരും ശൂദ്രന്മാരോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോ അല്ല, പ്രജാപതിയുടെ സങ്കേതത്തിൽ പെടുന്നവരാണ്.