കൃഷ്ണഗ്രീവാ ഽ ആഗ്നേയാഃ ശിതിഭ്രവോ വസൂനാꣳ രോഹിതാ രുദ്രാണാꣳ ശ്വേതാ ഽ അവരോകിണ ഽ ആദിത്യാനാം നഭോരൂപാഃ പാര്ജന്യാഃ
കറുത്ത കഴുത്തുള്ളത് അഗ്നിയുടെത്, വെള്ളപ്പാടുള്ളത് വസുക്കളുടെത്, ചുവന്നത് രുദ്രന്റെത്, വെള്ളയും കാണുന്നവയും ആദിത്യരുടെത്, ആകാശത്തിന്റെ രൂപമുള്ളത് പാർജന്യന്റെത്.
ഉന്നത ഽ ഋഷഭോ വാമനസ് ത ഽ ഐന്ദ്രവൈഷ്ണവാ ഽ ഉന്നതഃ ശിതിബാഹുഃ ശിതിപൃഷ്ഠസ് ത ഽ ഐന്ദ്രാബാര്ഹസ്പത്യാഃ ശുകരൂപാ വാജിനാഃ കല്മാഷാ ഽ ആഗ്നിമാരുതാഃ ശ്യാമാഃ പൌഷ്ണാഃ
ഉയർന്നത്, കാള, വാമനൻ ഇവ ഇന്ദ്രവിഷ്ണുവിന്റെത്; ഉയർന്നത്, വെള്ളകൈ, വെള്ളപ്പിറകുള്ളത് ഇന്ദ്ര-ബൃഹസ്പതിയുടെത്; പന്നിയുടെ രൂപമുള്ളത് വേഗമുള്ളവയുടെത്; കറുത്ത പാടുള്ളത് അഗ്നിമാരുതന്റെത്; കറുത്തത് പൗഷ്ണന്റെത്.
ഏതാ ഽ ഐന്ദ്രാഗ്നാ ദ്വിരൂപാ ഽ അഗ്നീഷോമീയാ വാമനാ ഽ അനഡ്വാഹ ഽ ആഗ്നാവൈഷ്ണവാ വശാ മൈത്രാവരുണ്യോഽന്യത ഏന്യോ ഽ മൈത്ര്യഃ
ഇവയാണ്: ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ചേർന്ന ദ്വയങ്ങൾ, അഗ്നിയും സോമനും ചേർന്ന ദ്വയങ്ങൾ, ചെറുതായവ, അനഡ്വാഹം, അഗ്നി-വിഷ്ണു ദ്വയം, വിനയമുള്ളവ, മൈത്രാവരുണി, മറ്റൊന്ന്, മൈത്രി, മറ്റൊന്ന്.
കൃഷ്ണഗ്രീവാ ഽ ആഗ്നേയാ ബഭ്രവഃ സൌമ്യാഃ ശ്വേതാ വായവ്യാ ഽ അവിജ്ഞാതാ ഽ അദിത്യൈ സരൂപാ ധാത്രേ വത്സതര്യോ ദേവാനാം പത്നീഭ്യഃ
കറുത്ത കഴുത്തുള്ളവ അഗ്നിയ്ക്ക്, കപ്പില നിറമുള്ളവ സോമനു, വെള്ള നിറമുള്ളവ വായുവിന്, അടയാളമില്ലാത്തവ ആദിതിക്ക്, ഒരേ രൂപമുള്ളവ ധാത്രിക്ക്, കിടാക്കുട്ടികൾ ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാർക്ക്.
കൃഷ്ണാ ഭൌമാ ധൂമ്രാ ഽ ആന്തരിക്ഷാ ബൃഹന്തോ ദിവ്യാഃ ശബലാ വൈദ്യുതാഃ സിധ്മാസ് താരകാഃ
കറുത്തവ ഭൂമിക്കാണ്, പുക നിറമുള്ളവ അന്തരീക്ഷത്തിനാണ്, വലിയവ ആകാശത്തിനാണ്, പുള്ളിപ്പുള്ളിയവ മിന്നലിനാണ്, ചാരനിറമുള്ളവ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കാണ്.
ധൂമ്രാന് വസന്തായാ ലഭതേ ശ്വേതാന് ഗ്രീഷ്മായ കൃഷ്ണാന് വര്ഷാഭ്യോ ഽരുണാഞ്ഛരദേ പൃഷതോ ഹേമന്തായ പിശങ്ഗാഞ്ഛിശിരായ
വസന്തത്തിന് പുക നിറമുള്ളവ, ഗ്രീഷ്മത്തിന് വെള്ള നിറമുള്ളവ, മഴക്കാലത്ത് കറുത്തവ, ശരത്കാലത്ത് ചുവപ്പു പുള്ളിയവ, ഹേമന്തത്തിൽ കപ്പില നിറമുള്ളവ, ശിശിരത്തിൽ ചാരനിറമുള്ളവ ലഭിക്കുന്നു.
ത്ര്യവയോ ഗായത്ര്യൈ പഞ്ചാവയസ് ത്രിഷ്ടുഭേ ദിത്യവാഹോ ജഗത്യൈ ത്രിവത്സാ ഽ അനുഷ്ടുഭേ തുര്യവാഹ ഽ ഉഷ്ണിഹേ
മൂന്നു വയസ്സുള്ളവ ഗായത്രീക്ക്, അഞ്ചു വയസ്സുള്ളവ തൃഷ്ടുപ്ക്കു, രണ്ട് വയസ്സുള്ള കാളകൾ ജഗതിക്ക്, മൂന്ന് കിടാക്കുട്ടിയുള്ളവ അനുഷ്ടുപ്ക്കു, നാല് വയസ്സുള്ള കാളകൾ ഉഷ്ണിക്ക്.
പഷ്ഠവാഹോ വിരാജ ഽ ഉക്ഷാണോ ബൃഹത്യാ ഽ ഋഷഭാഃ കകുഭേ ഽനഡ്വാഹഃ പങ്ക്ത്യൈ ധേനവോ ഽതിച്ഛന്ദസേ
ആറ് വയസ്സുള്ള കാളകൾ വിരാജിന്, കാളപ്പശുക്കൾ ബൃഹതിക്ക്, കാളകൾ കകുബിന്, അനഡ്വാഹം പംക്തിക്ക്, പശുക്കൾ അതിഛന്ദസിന്.
കൃഷ്ണഗ്രീവാ ഽ ആഗ്നേയാ ബഭ്രവഃ സൌമ്യാ ഽ ഉപധ്വസ്താഃ സാവിത്രാ വത്സതര്യഃ സാരസ്വത്യഃ ശ്യാമാഃ പൌഷ്ണാഃ പൃശ്നയോ മാരുതാ ബഹുരൂപാ വൈശ്വദേവാ വശാ ദ്യാവാപൃഥിവീയാഃ
കറുത്ത കഴുത്തുള്ളവ അഗ്നിയ്ക്ക്, കപ്പില നിറമുള്ളവ സോമനു, ഉപധ്വസ്ത എന്നവ സാവിത്രിക്ക്, കിടാക്കുട്ടികൾ സരസ്വതിക്ക്, കറുത്തവ പൗഷ്ണനു, പുള്ളിപ്പുള്ളിയവ മാർത്ത്യർക്കു, പല രൂപമുള്ളവ വിശ്വദേവന്മാർക്ക്, വിനയമുള്ളവ ദ്യാവാപൃഥിവിക്ക്.
ഉക്താഃ സംചരാ ഽ ഏതാ ഽ ഐന്ദ്രാഗ്നാഃ കൃഷ്ണാഃ വാരുണാഃ പൃശ്നയോ മാരുതാഃ കായാസ് തൂപരാഃ
ഇവയാണ് സഞ്ചാരികളായി പറഞ്ഞത്: ഇന്ദ്ര-അഗ്നി ദ്വയം, കറുത്തവ, വരുണ ദ്വയം, പുള്ളിപ്പുള്ളിയവ, മാർത്ത്യർ, രൂപങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുകളിൽ ഉള്ളവ.
അഗ്നയേ ഽനീകവതേ പ്രഥമജാന് ആ ലഭതേ മരുദ്ഭ്യഃ സാംതപനേഭ്യഃ സവാത്യാന് മരുദ്ഭ്യോ ഗൃഹമേധിഭ്യോ ബഷ്കിഹാന് മരുദ്ഭ്യഃ ക്രീഡിഭ്യഃ സꣳസൃഷ്ടാന് മരുദ്ഭ്യഃ സ്വതവദ്ഭ്യോഽനുസൃഷ്ടാന്
പല മുഖങ്ങളുള്ള അഗ്നിക്ക്, ആദ്യം ജനിച്ചവൻ മാർത്ത്യരിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു; ചൂട് നൽകുന്ന മാർത്ത്യർക്കു സവാതി; ഗൃഹസ്ഥ മാർത്ത്യർക്കു ബഷ്കിഹ; കളിക്കുന്ന മാർത്ത്യർക്കു കലർന്നവ; സ്വത്വം ഉള്ള മാർത്ത്യർക്കു അനുഗമിക്കുന്നവ.
ഉക്താഃ സംചരാ ഽ ഏതാ ഽ ഐന്ദ്രാഗ്നാഃ പ്രാശൃങ്ഗാ മാഹേന്ദ്രാ ബഹുരൂപാ വൈശ്വകര്മണാഃ
ഇവയാണ് സഞ്ചാരികളായി പറഞ്ഞത്: ഇന്ദ്ര-അഗ്നി ദ്വയം, കൊമ്പുള്ളവ, മഹേന്ദ്രൻ, പല രൂപമുള്ള വിശ്വകർമ്മൻ.
ധൂമ്രാ ബഭ്രുനീകാശാഃ പിതൄണാꣳ സോമവതാം ബഭ്രവോ ബഭ്രുനീകാശാഃ പിതൄണാം ബര്ഹിഷദാം കൃഷ്ണാ ബഭ്രുനീകാശാഃ പിതൄണാമ് അഗ്നിഷ്വാത്താനാം കൃഷ്ണാഃ പൃഷന്തസ് ത്രൈയമ്ബകാഃ
പുക നിറമുള്ള, കപ്പില നിറമുള്ളവ സോമം ഉള്ള പിതൃകൾക്ക്; കപ്പില നിറമുള്ളവ ബർഹിസിൽ ഇരിക്കുന്ന പിതൃകൾക്ക്; കറുത്ത, കപ്പില നിറമുള്ളവ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച പിതൃകൾക്ക്; കറുത്ത, പുള്ളിപ്പുള്ളിയവ ത്രയംബകർക്കു.
ഉക്താഃ സംചരാ ഽ ഏതാ ശുനാസീരീയാഃ ശ്വേതാ വായവ്യാഃ ശ്വേതാഃ സൌര്യാഃ
ഇവയാണ് സഞ്ചാരികളായി പറഞ്ഞത്: ശുനാസീരനു ചേർന്നവ, വായുവിന്റെ വെള്ള നിറമുള്ളവ, സൂര്യന്റെ വെള്ള നിറമുള്ളവ.
വസന്തായ കപിഞ്ജലാന് ആ ലഭതേ ഗ്രീഷ്മായ കലവിങ്കാന് വര്ഷാഭ്യസ് തിത്തിരീഞ്ഛരദേ വര്തികാ ഹേമന്തായ കകരാഞ്ഛിശിരായ വികകരാന്
വസന്തത്തിന് കപിഞ്ചളൻ, ഗ്രീഷ്മത്തിന് കലവിങ്കം, മഴക്കാലത്ത് തിത്തിരി, ശരത്കാലത്ത് വർത്തിക, ഹേമന്തത്തിൽ കാക്ക, ശിശിരത്തിൽ കാക്കരൻ ലഭിക്കുന്നു.
സമുദ്രായ ശിശുമാരാന് ആലഭതേ പര്ജന്യായ മണ്ഡൂകാന് അദ്ഭ്യോ മത്സ്യാന് മിത്രായ കുലീപയാന് വരുണായ നാക്രാന്
സമുദ്രത്തിന് ശിശുമാരൻ, പർജന്യനു തവള, ജലങ്ങൾക്ക് മീൻ, മിത്രനു കുലീപയ പക്ഷി, വരുണനു മുതല.
സോമായ ഹꣳസാന് ആ ലഭതേ വായവേ ബലാകാ ഽ ഇന്ദ്രാഗ്നിഭ്യാം ക്രുഞ്ചാന് മിത്രായ മദ്ഗൂന് വരുണായ ചക്രവാകാന്
സോമനു ഹംസം, വായുവിന് ബാലാക, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ചേർന്ന് കുരഞ്ഞ്, മിത്രനു മദ്ഗു, വരുണനു ചക്രവാകം ലഭിക്കുന്നു.
അഗ്നയേ കുടരൂന് ആ ലഭതേ വനസ്പതിഭ്യ ഽ ഉലൂകാന് അഗ്നീഷോമാഭ്യാം ചാഷാന് അശ്വിഭ്യാം മയൂരാന് മിത്രാവരുണാഭ്യാം കപോതാന്
അഗ്നിക്ക് കൂറ്റൻ, വനസ്പതികൾക്ക് ആണ്ടി, അഗ്നിയും സോമനും ചേർന്ന് ചാഷ്, അശ്വിനികൾക്ക് മയിലുകൾ, മിത്രനും വരുണനും ചേർന്ന് പ്രാവുകൾ ലഭിക്കുന്നു.
സോമായ ലബാന് ആ ലഭതേ ത്വഷ്ട്രേ കൌലീകാന് ഗോഷാദീര് ദേവാനാം പത്നീഭ്യഃ കുലീകാ ദേവജാമിഭ്യോ ഽഗ്നയേ ഗൃഹപതയേ പാരുഷ്ണാന്
സോമനു ലബം, ത്വഷ്ടാവിന് കൌലീക പക്ഷി, പശുവളപ്പുകൾക്ക് ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാരുടെ പക്ഷികൾ, അഗ്നിക്ക്, ഗൃഹപതിക്ക്, പാരുഷ്ണ പക്ഷികൾ.
അഹ്നേ പാരാവതാന് ആ ലഭതേ രാത്ര്യൈ സീചാപൂര് അഹോരാത്രയോഃ സംധിഭ്യോ ജതൂര് മാസേഭ്യോ ദാത്യൌഹാന്ത് സംവത്സരായ മഹതഃ സുപര്ണാന്
പകലിന് പാരാവതം, രാത്രിക്ക് സീചാപൂ, പകലും രാത്രിയും ചേർന്ന സമയത്ത് ജതൂ, മാസങ്ങൾക്ക് ദാത്യുഹ, സംവത്സരത്തിന് വലിയ സൂപർണ്ണം ലഭിക്കുന്നു.
ഭൂമ്യാ ഽ ആഖൂന് ആ ലഭതേ ഽന്തരിക്ഷായ പാങ്ക്താന് ദിവേ കശാന് ദിഗ്ഭ്യോ നകുലാന് ബഭ്രുകാന് അവാന്തരദിശാഭ്യഃ
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് എലികൾ ലഭിക്കുന്നു; അന്തരീക്ഷത്തിന് അഞ്ചു നക്കകളാണ്; ആകാശത്തിന് ശല്യങ്ങൾ; ദിശകൾക്ക് നക്കകളും പുള്ളിക്കരടികളും; ഇടയ്ക്കുള്ള ദിശകൾക്ക് വരിക്കരടികൾ.
വസുഭ്യ ഽ ഋശ്യാന് ആ ലഭതേ രുദ്രേഭ്യഃ രുരൂന് ആദിത്യേഭ്യോ ന്യങ്കൂന് വിശ്വേഭ്യോ ദേവേഭ്യഃ പൃഷതാന്ത് സാധ്യേഭ്യഃ കുലുങ്ഗാന്
വസുക്കൾക്ക് കാട്ടുകാളകൾ; രുദ്രന്മാർക്ക് പുള്ളിക്കുരങ്ങുകൾ; ആദിത്യന്മാർക്ക് ന്യങ്കു മൃഗങ്ങൾ; എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും പുള്ളിക്കാളുകൾ; സാദ്ധ്യന്മാർക്ക് കുലുങ്ക മൃഗങ്ങൾ.
ഈശാനായ പരസ്വത ഽ ആ ലഭതേ മിത്രായ ഗൌരാന് വരുണായ മഹിഷാന് ബൃഹസ്പതയേ ഗവയാꣳസ് ത്വഷ്ട്ര ഽ ഉഷ്ട്രാന്
ഈശാനനു വേണ്ടി പരശ്വത മൃഗങ്ങൾ; മിത്രനു വേണ്ടി പശുക്കൾ; വരുണനു വേണ്ടി കാളകൾ; ബൃഹസ്പതിക്ക് കാട്ടുപോത്തുകൾ; ത്വഷ്ടാവിന് ഒട്ടകങ്ങൾ.
പ്രജാപതയേ പുരുഷാന് ഹസ്തിന ഽ ആ ലഭതേ വാചേ പ്ലുഷീꣳശ് ചക്ഷുഷേ മശകാഞ്ഛ്രോത്രായ ഭൃങ്ഗാഃ
പ്രജാപതിക്ക് മനുഷ്യരെ; ഹസ്തിക്ക് ആനകളെ; വാചിന് പ്ലുഷി പക്ഷിയെ; ചക്ഷുഷിന് ഈച്ചകളെ; ശ്രോത്രയ്ക്ക് തേൻചീറ്റികളെ.
പ്രജാപതയേ ച വായവേ ച ഗോമൃഗോ വരുണായാരണ്യോ മേഷോ യമായ കൃഷ്ണോ മനുഷ്യരാജായ മര്കടഃ ശാര്ദൂലായ രോഹിദ് ഋഷഭായ ഗവയീ ക്ഷിപ്രശ്യേനായ വര്തികാ നീലങ്ഗോഃ കൃമിഃ സമുദ്രായ ശിശുമാരോ ഹിമവതേ ഹസ്തീ
പ്രജാപതിക്കും വായുവിനും പശുക്കളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും; വരുണനു കാട്ടുമേടു; യമനു കറുത്ത കുരങ്ങു; മനുഷ്യരാജാവിന് കുരങ്ങൻ; കടുവയ്ക്ക് ചുവന്ന പശു; കാളയ്ക്ക് കാട്ടുപശു; വേഗമുള്ള ശ്യേനയ്ക്ക് കാട; നീലകണ്ഠനു കീടം; സമുദ്രത്തിന് നീരയ; ഹിമവാനു ആന.
മയുഃ പ്രാജാപത്യ ഽ ഉലോ ഹലിക്ഷ്ണോ വൃഷദꣳശസ് തേ ധാത്രേ ദിശാം കങ്കോ ധുങ്ക്ഷാഗ്നേയീ കലവിങ്കോ ലോഹിതാഹിഃ പുഷ്കരസാദസ് തേ ത്വാഷ്ട്രാ വാചേ ക്രുഞ്ചഃ
മയിൽ പ്രജാപതിക്ക്; ആണ്ടി പക്ഷി ഹലിക്ഷ്ണനു; വൃഷദംശം ധാത്രിക്ക്; കങ്കൻ ദിശകൾക്ക്; കുയിൽ അഗ്നിക്ക്; കലവിങ്കം ലോഹിതാഹിക്ക്; പുഷ്കരസാദം ത്വഷ്ടാവിന്; കുരുവി വാചിന്.
സോമായ കുലുങ്ഗ ഽ ആരണ്യോ ഽജോ നകുലഃ ശകാ തേ പൌഷ്ണാഃ ക്രോഷ്ടാ മായോര് ഇന്ദ്രസ്യ ഗൌരമൃഗഃ പിദ്വോ ന്യങ്കുഃ കക്കടസ് തേ ഽനുമത്യൈ പ്രതിശ്രുത്കായൈ ചക്രവാകഃ
സോമനു കുലുങ്കം; കാട്ടിന് കാട്ടുപോത്ത്; നക്കുലനു നക്കു; ശകയ്ക്ക് പൗഷ്ണ പക്ഷികൾ; കുരങ്ങനു മയിൽ; ഇന്ദ്രനു കാട്ടുപശു; പിദ്വയ്ക്ക് ന്യങ്കു; കക്കടനു ഞണ്ട്; അനുമതിക്ക് പ്രതിശ്രുത്കാ പക്ഷി; ചക്രവാകയ്ക്ക് ചുവന്ന വറ്റ.
സൌരീ ബലാകാ ശാര്ഗഃ സൃജയഃ ശയാണ്ഡകസ് തേ മൈത്രാഃ സരസ്വത്യൈ ശാരിഃ പുരുഷവാക് ശ്വാവിദ് ഭൌമീ ശാര്ദൂലോ വൃകഃ പൃദാകുസ് തേ മന്യവേ സരസ്വതേ ശുകഃ പുരുഷവാക്
സൂര്യനു ബാലാകാ; ശ്രജയയ്ക്ക് ശാർഗ പക്ഷി; മൈത്രന്മാർക്ക് ശയാണ്ഡക പക്ഷി; സരസ്വതിക്ക് ശാരി; നായ്ക്ക് പുരുഷവാക് പക്ഷി; ഭൂമിക്ക് കടുവ; പൃദാകുവിന് ചെന്നായ; മന്യുവിന് തത്ത; സരസ്വതിക്ക് ശുകൻ; മനുഷ്യനു പുരുഷവാക് പക്ഷി.
സുപര്ണഃ പാര്ജന്യ ഽ ആതിര്വാഹസോ ദര്വിദാ തേ വായവേ ബൃഹസ്പതയേ വാചസ് പതയേ പൈങ്ഗരാജോ ഽലജ ഽ ആന്തരിക്ഷഃ പ്ലവോ മദ്ഗുര് മത്സ്യസ് തേ നദീപതയേ ദ്യാവാപൃഥിവീയഃ കൂര്മഃ
പർജന്യനു സൂപർണ്ണം; ദർവിദയ്ക്ക് ആതിര്വാഹസ പക്ഷി; വായുവിന് കഴുകൻ; അഗ്നിക്ക് കുയിൽ; ത്വഷ്ടാവിന് പുഷ്കരസാദം; വാചിന് കുരുവി; അന്തരീക്ഷത്തിന് പ്ലവ പക്ഷി; നദീപതിക്ക് മദ്ഗു പക്ഷിയും മീനും; ദ്യാവാപൃഥിവിക്ക് ആമ.
പുരുഷമൃഗശ് ചന്ദ്രമസോ ഗോധാ കാലകാ ദാര്വാഘാടസ് തേ വനസ്പതീനാം കൃകവാകുഃ സാവിത്രോ ഹꣳസോ വാതസ്യ നാക്രോ മകരഃ കുലീപയസ് തേ ഽകൂപാരസ്യ ഹ്രിയൈ ശല്പകഃ
ചന്ദ്രനു പുരുഷമൃഗം; കാലകയ്ക്ക് ഉണ്ണി; വനസ്പതികൾക്ക് ദാർവാഘാട പക്ഷി; സാവിത്രിക്ക് കൃകവാകു; വായുവിന് ഹംസം; മകരയ്ക്ക് മുതല; അക്കൂപാരനു കുലീപയ പക്ഷി; ഹ്രിയക്ക് ശൽപ പക്ഷി.