ഉത്സക്ഥ്യാ ഽ അവ ഗുദം ധേഹി സമ് അഞ്ജിം ചാരയാ വൃഷന് । യ സ്ത്രീണാം ജീവഭോജനഃ
ഉറച്ചിരിക്കുന്ന ഭാഗം താഴെ ഇറക്കൂ; കാള അവിടേക്ക് കൊണ്ടുപോകട്ടെ. അവൻ സ്ത്രീകൾക്ക് ജീവൻ നൽകുന്ന ആഹാരമാണ്.
യകാസകൌ ശകുന്തികാഹലഗ് ഇതി വഞ്ചതി । ആ ഹന്തി ഗഭേ പസോ നിഗല്ഗലീതി ധാരകാ
'യകാസകൗ ശകുന്തികാഹലഗ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ വഞ്ചിക്കുന്നു. അവൻ മൃഗത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ 'നിഗൽഗലീതി' എന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി അടിക്കുന്നു.
യകോ ഽസകൌ ശകുന്തക ഽ ആഹലഗ് ഇതി വഞ്ചതി । വിവക്ഷത ഽ ഇവ തേ മുഖമ് അധ്വര്യോ മാ നസ് ത്വമ് അഭി ഭാഷഥാഃ
'യകോ, അസകൗ, ശകുന്തക, ആഹലഗ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ വഞ്ചിക്കുന്നു. സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, അധ്വര്യോ, നിന്റെ വായ് ഞങ്ങളോട് അധികം പറയരുത്.
മാതാ ച തേ പിതാ ച തേ ഽഗ്രം വൃക്ഷസ്യ രോഹതഃ । പ്രതിലാമീതി തേ പിതാ ഗഭേ മുഷ്ടിമ് അതꣳസയത്
നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും വളരുന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഉണ്ട്. 'പ്രതിലാമിതി' എന്ന് പറഞ്ഞ് അച്ഛൻ ഗർഭത്തിൽ കയ്യ് അമർത്തി.
മാതാ ച തേ പിതാ ച തേ ഽഗ്രേ വൃക്ഷസ്യ ക്രീഡതഃ । വിവക്ഷത ഽഇവ തേ മുഖം ബ്രഹ്മന് മാ നസ് ത്വം വദോ ബഹു
നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും വൃക്ഷത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കളിക്കുന്നു. സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണനേ, നിന്റെ വായ് ഞങ്ങളോട് അധികം പറയരുത്.
ഊര്ധ്വമ് ഏനാമ് ഉച്ഛ്രാപയ ഗിരൌ ഭാരꣳ ഹരന്ന് ഇവ । അഥാസ്യൈ മധ്യമ് ഏധതാꣳ ശീതേ വാതേ പുനന്ന് ഇവ
അവളെ പർവതത്തിൽ ഭാരമെടുത്ത് കയറ്റുന്നതുപോലെ ഉയർത്തൂ. പിന്നെ, തണുത്ത കാറ്റിൽ ശുദ്ധിയാകുന്നതുപോലെ അവളുടെ നടുവു വളരട്ടെ.
ഊര്ധ്വമ് ഏനമ് ഉച്ഛ്രാപയ ഗിരൌ ഭാരꣳ ഹരന്ന് ഇവ । അഥാസ്യ മധ്യമ് ഏജതു ശീതേ വാതേ പുനന്ന് ഇവ
അവനെ പർവതത്തിൽ ഭാരമെടുത്ത് കയറ്റുന്നതുപോലെ ഉയർത്തൂ. പിന്നെ, തണുത്ത കാറ്റിൽ ശുദ്ധിയാകുന്നതുപോലെ അവന്റെ നടുവു ചലിക്കട്ടെ.
യദ് അസ്യാ ഽ അꣳഹുഭേദ്യാഃ കൃധു സ്ഥൂലമ് ഉപാതസത് । മുഷ്കാവിദസ്യാ ഽ ഏജതോ ഗോശഫേ ശകുലാവ് ഇവ
അവളുടെ ഗർഭപാളികൾ കട്ടിയാകുമ്പോൾ അവളുടെ മുഷ്കങ്ങൾ പശുവിന്റെ കാൽമുട്ടുപോലെ ചലിക്കുന്നു.
യദ് ദേവാസോ ലലാമഗും പ്ര വിഷ്ടീമിനമ് ആവിഷുഃ । സക്ഥ്നാ ദേദിശ്യതേ നാരീ സത്യസ്യാക്ഷിഭുവോ യഥാ
ദേവന്മാർ അലങ്കാരമുള്ളവളെ, വിശാലനിതംബിനിയെ, വെളിപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവൾ നടുവിനാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു, സത്യത്തിന്റെ കണ്ണ് കുഴികൾപോലെ.
യദ്ധരിണോ യവമ് അത്തി ന പുഷ്ടം പശു മന്യതേ । ശൂദ്രാ യദ് അര്യജാരാ ന പോഷായ ധനായതി
മാൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ, അതിനെ പശുക്കളെപ്പോലെ പോഷണമെന്നു കരുതുന്നില്ല. ശൂദ്രൻ ആര്യസ്ത്രീയുടെ പ്രേമികനായാൽ, സമ്പത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
യദ്ധരിണോ യവമ് അത്തി ന പുഷ്ടം ബഹു മന്യതേ । ശൂദ്രോ യദ് അര്യായൈ ജാരോ ന പോഷമ് അനു മന്യതേ
മാൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ, അതിനെ വലിയ പോഷണമെന്നു കരുതുന്നില്ല. ശൂദ്രൻ ആര്യസ്ത്രീയുടെ പ്രേമികനായാൽ, അതിനെ പോഷണമെന്നു കരുതുന്നില്ല.
ദധിക്രാവ്ണോ ഽ അകാരിഷം ജിഷ്ണോര് അശ്വസ്യ വാജിനഃ । സുരഭി നോ മുഖാ കരത് പ്ര ണ ഽ ആയൂꣳഷി താരിഷത്
ജയശാലിയായ വേഗമുള്ള കുതിരയായ ദധിക്രാവ്ണിനെ ഞാൻ ഒരുക്കി. അവന്റെ വായ് ഞങ്ങൾക്ക് സുഗന്ധമായിരിക്കട്ടെ; അവൻ ഞങ്ങളെ ദീർഘായുസ്സിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
ഗായത്രീ ത്രിഷ്ടുബ് ജഗത്യ് അനുഷ്ടുപ് പങ്ക്ത്യാ സഹ । ബൃഹത്യ് ഉഷ്ണിഹാ കകുപ് സൂചീഭിഃ ശമ്യന്തു ത്വാ
ഗായത്രീ, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതീ, അനുഷ്ടുപ്, പങ്ക്തി, ബ്രിഹതീ, ഉഷ്ണിഹ്, കകുപ് എന്നിവയും സൂചീവാക്യങ്ങളും നിന്നെ ശമിപ്പിക്കട്ടെ.
ദ്വിപദാ യാശ് ചതുഷ്പദാസ് ത്രിപദാ യാശ് ച ഷട്പദാഃ । വിച്ഛന്ദാ യാശ് ച സച്ഛന്ദാഃ സൂചീഭിഃ ശമ്യന്തു ത്വാ
രണ്ടു കാലുള്ളവ, നാലു കാലുള്ളവ, മൂന്നു കാലുള്ളവ, ആറു കാലുള്ളവ, വ്യത്യസ്തമായവയും ശരിയായവയും സൂചീവാക്യങ്ങളോടെ നിന്നെ ശമിപ്പിക്കട്ടെ.
മഹാനാമ്ന്യോ രേവത്യോ വിശ്വാ ആശാഃ പ്രഭൂവരീഃ । മൈഘീര് വിദ്യുതോ വാചഃ സൂചീഭിഃ ശമ്യന്തു ത്വാ
മഹത്തായവ, പ്രകാശമുള്ളവ, എല്ലാ ദിക്കുകളും, ശക്തിയുള്ളവ, മേഘംപോലെയുള്ളവ, മിന്നൽപോലെയുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ, സൂചീവാക്യങ്ങളോടെ നിന്നെ ശമിപ്പിക്കട്ടെ.
നാര്യസ് തേ പത്ന്യോ ലോമ വിചിന്വന്തു മനീഷയാ । ദേവാനാം പത്ന്യോ ദിശഃ സൂചീഭിഃ ശമ്യന്തു ത്വാ
പുരുഷനേ, നിന്റെ ഭാര്യമാർ വിവേകത്തോടെ നിന്റെ മുടി വേർതിരിക്കട്ടെ; ദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാരായ ദിശകളും സൂചീവാക്യങ്ങളോടെ നിന്നെ ശമിപ്പിക്കട്ടെ.
രജതാ ഹരിണീഃ സീസാ യുജോ യുജ്യന്തേ കര്മഭിഃ । അശ്വസ്യ വാജിനസ് ത്വചി സിമാഃ ശമ്യന്തു ശമ്യന്തീഃ
വെള്ളി, ഹരിണികൾ, സീസം, കൂട്ട് എന്നിവ പ്രവർത്തികളാൽ ഒന്നിച്ച് ചേർക്കപ്പെടുന്നു. കുതിരയുടെ ചർമ്മത്തിൽ ഉള്ള അതിരുകളും കെട്ടുകളും ഉറപ്പായി കെട്ടപ്പെടട്ടെ.
കുവിദ് അങ്ഗ യവമന്തോ യവം ചിദ് യഥാ ദാന്ത്യ് അനുപൂര്വം വിയൂയ । ഇഹേഹൈഷാം കൃണുഹി ഭോജനാനി യേ ബര്ഹിഷോ നമ ഽ ഉക്തിം യജന്തി
യവം ഉള്ളവർ, യവം തന്നെ ക്രമമായി പൊടിയാക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെയുണ്ടാകുന്നവർക്കു, അർപ്പണവാക്കുകളോടെ ദർഭയിൽ പൂജ ചെയ്യുന്നവർക്ക്, നീ ഭക്ഷണം ഒരുക്കണം.
കസ് ത്വാ ഛ്യതി കസ് ത്വാ വി ശാസ്തി കസ് തേ ഗാത്രാണി ശമ്യതി । ക ഽ ഉ തേ ശമിതാ കവിഃ
ആർ നിന്നെ മുറിക്കുന്നു? ആർ നിന്നെ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു? ആർ നിന്റെ അവയവങ്ങൾ കെട്ടുന്നു? ആരാണ് നിന്റെ കെട്ടുന്നവൻ, ആ ജ്ഞാനി?
ഋതവസ്ത ഽ ഋതുഥാ പര്വ ശമിതാരോ വി ശാസതു । സംവത്സരസ്യ തേജസാ ശമീഭിഃ ശമ്യന്തു ത്വാ
കാലങ്ങൾ, കാലചക്രത്തിലെ ബന്ധങ്ങൾ, കെട്ടുന്നവർ, ഇവർ നിന്നെ നിയന്ത്രിക്കട്ടെ. വർഷത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, കെട്ടുകളാൽ, അവർ നിന്നെ ഉറപ്പിച്ചു കെട്ടട്ടെ.
അര്ധമാസാഃ പരൂꣳഷി തേ മാസാ ഽ ആ ച്ഛ്യന്തു ശമ്യന്തഃ । അഹോരാത്രാണി മരുതോ വിലിഷ്ടꣳ സൂദയന്തു തേ
അർദ്ധമാസങ്ങൾ, നിന്റെ അവയവങ്ങൾ, കെട്ടട്ടെ; മാസങ്ങൾ, കെട്ടിക്കൊണ്ട്, നിന്നെ മുറിക്കട്ടെ; പകലും രാത്രിയും, മരുത് ദേവന്മാർ, നിന്നെ ചിതറട്ടെ, തകർക്കട്ടെ.
ദൈവ്യാ ഽ അധ്വര്യവസ് ത്വാ ഛ്യന്തു വി ച ആസതു । ഗാത്രാണി പര്വശസ് തേ സിമാഃ കൃണ്വന്തു ശമ്യന്തീഃ
ദൈവിക യജ്ഞകർ നിന്നെ മുറിക്കട്ടെ, നിയന്ത്രിക്കട്ടെ; നിന്റെ അവയവങ്ങൾ, സംയുക്തങ്ങളിൽ, അതിരുകൾ ഉണ്ടാക്കട്ടെ, അവ കെട്ടപ്പെടട്ടെ.
ദ്യൌസ് തേ പൃഥിവ്യന്തരിക്ഷം വായുശ് ഛിദ്രം പൃണാതു തേ । സൂയസ് തേ നക്ഷത്രൈഃ സഹ ലോകം കൃണോതു സാധുയാ
ആകാശം, ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, വായു എന്നിവ നിന്റെ തുറവുകൾ നിറയ്ക്കട്ടെ; സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും കൂടെ, നിന്റെ ലോകം ശുഭമാക്കട്ടെ.
ശം തേ പരേഭ്യോ ഗാത്രേഭ്യഃ ശമ് അസ്ത്വ് അവരേഭ്യഃ । ശമ് അസ്ഥഭ്യോ മജ്ജഭ്യഃ ശമ് വ് അസ്തു തന്വൈ തവ
നിന്റെ മുകളിലുള്ള അവയവങ്ങൾക്കു സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ, താഴെയുള്ളവയ്ക്കും സമാധാനം; അസ്ഥികൾക്കും മജ്ജയ്ക്കും സമാധാനം; നിന്റെ ശരീരത്തിനും സമാധാനം.
കഃ സ്വിദ് ഏകാകീ ചരതി ക ഽ ഉ സ്വിജ് ജായതേ പുനഃ । കിꣳ സ്വിദ്ധിമസ്യ ഭേഷജം കിമ് വ് ആവപനം മഹത്
ആർ ഒരാളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു? ആർ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു? ഹിമത്തിനുള്ള ഔഷധം എന്ത്? വലിയ മറയ്ക്കൽ എന്ത്?
സൂര്യ ഽ ഏകാകീ ചരതി ചന്ദ്രമാ ജായതേ പുനഃ । അഗ്നിര് ഹിമസ്യ ഭേഷജം ഭൂമിര് ആവപനം മഹത്
സൂര്യൻ ഒരാളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; അഗ്നിയാണ് ഹിമത്തിനുള്ള ഔഷധം; ഭൂമിയാണ് വലിയ മറയ്ക്കൽ.
കിꣳ സ്വിത് സൂര്യസമം ജ്യോതിഃ കിꣳ സമുദ്രസമꣳ സരഃ । കിꣳ സ്വിത് പൃഥിവ്യൈ വര്ഷീയഃ കസ്യ മാത്രാ ന വിദ്യതേ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് തുല്യമായത് എന്ത്? സമുദ്രത്തിന് തുല്യമായ തടാകം എന്ത്? ഭൂമിയെക്കാൾ വലിയത് എന്ത്? ആരുടെ അളവാണ് അറിയപ്പെടാത്തത്?
ബ്രഹ്മ സൂര്യസമം ജ്യോതിര് ദ്യൌഃ സമുദ്രസമꣳ സരഃ । ഇന്ദ്രഃ പൃഥിവ്യൈ വര്ഷീയാന് ഗോസ് തു മാത്രാ ന വിദ്യതേ
ബ്രഹ്മം സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് തുല്യമാണ്; ആകാശം സമുദ്രത്തിന് തുല്യമായ തടാകം; ഇന്ദ്രൻ ഭൂമിയെക്കാൾ വലിയവൻ; പശുവിന്റെ അളവ് അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
പൃച്ഛാമി ത്വാ ചിതയേ ദേവസഖ യദി ത്വമ് അത്ര മനസാ ജഗന്ഥ । യേഷു വിഷ്ണുസ് ത്രിഷു പദേഷ്വ് ഏഷ്ടസ് തേഷു വിശ്വം ഭുവനമ് ആ വിവേശാꣳ൩ഽ
ദേവസഖാ, ബോധം ലഭിക്കാനായി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു; നീ മനസ്സോടെ ഇതു ഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വിഷ്ണു പൂജിക്കപ്പെട്ട ആ മൂന്നു പടികളിൽ, ആ പടികളിൽ, സകല ലോകവും പ്രവേശിച്ചു.
അപി തേഷു ത്രിഷു പദേഷ്വ് അസ്മി യേഷു വിശ്വം ഭുവനമ് ആവിവേശ । സദ്യഃ പര്യ് ഏമി പൃഥിവീമ് ഉത ദ്യാമ് ഏകേനാങ്ഗേന ദിവോ ഽ അസ്യ പൃഷ്ഠമ്
ആ ലോകം പ്രവേശിച്ച ആ മൂന്നു പടികളിലാണു ഞാൻ; ഞാൻ ഭൂമിയും ആകാശവും വേഗത്തിൽ ചുറ്റുന്നു, ഈ ദിവസ്സിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ട്.