ആദ്യമായി, ഈ അശ്വത്തിന്റെ ഭൗതികാവയവങ്ങൾ ദേവതകളെക്കാണ് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭുജങ്ങൾ മരുത്ദേവന്മാർക്കാണ്, ആദ്യഭാഗം എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, കക്ഷികൾ രുദ്രന്മാർക്കും, രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം ആദിത്യന്മാർക്കും, മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം വായുവിന്. വാൽ അഗ്നിയുടെയും സോമയുടെയുംതാണ്, ഉരുക്കൾ കൃഞ്ചന്മാർക്കാണ്, കതികൾ ഇന്ദ്രനും ബൃഹസ്പതിക്കും, മുട്ടുകൾ മിത്രനും വരുണനും, കാലുകൾ ആക്രമണന്മാർക്കും, ശക്തി സ്ഥൂരന്മാർക്കും, ത്വക് കുഷ്ഠന്മാർക്കും സമർപ്പിക്കുന്നു. പൂഷൻ അശ്വത്തിന്റെ ഗുദഭാഗത്തോടാണ് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. കുരുടൻ വലിയ അന്ത്രങ്ങളോടും, സർപ്പങ്ങൾ ഗുദാനന്തരഭാഗത്തോടും, ചാരയാത്രക്കാർ അന്ത്രങ്ങളോടും, ജലങ്ങൾ മൂത്രാശയത്തോടും, വീര്യശാലികൾ വൃക്കങ്ങളോടും, ദ്രുതശാലികൾ ശിശ്നത്തോടും, സന്താനങ്ങൾ വിത്തിനോടും, കാക്കകൾ പിത്തത്തോടും, പുറന്തള്ളലുകൾ ഗുദത്തോടും, ആണ്ടികൾ വിസർജ്യങ്ങളോടും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ മടിയിലുണ്ട് ശക്തി, അതിദിയുടെ ശക്തിയും രോഗനിവാരണവും, ദിക്കുകളുടെ ഭുജങ്ങൾ, മേഘങ്ങളുടെ ഹൃദയം, അന്തരീക്ഷം ശ്വാസകോശത്തോടും, ആകാശം വയറ്റിനോടും, ചക്രവാക പക്ഷികൾ വൃക്കകളോടും, പർവ്വതങ്ങൾ പ്ളീഹയോടും, കല്ലുകൾ അഗ്ന്യാശയത്തോടും, പുഴുക്കുഴികൾ ഗ്രന്ഥികളോടും, നദികൾ പിത്തത്തോടും, തടാകങ്ങൾ കരളിനോടും, സമുദ്രം കുടലിനോടും, വൈശ്വാനരൻ ചിതാഭസ്മത്തോടും ചേർത്തിരിക്കുന്നു. നാഭിയിൽ ആധാരം, രസത്തിൽ ദൃഢത, ജലങ്ങളിൽ ഉഷ്ണം, കിരണങ്ങളിൽ തുള്ളികൾ, മഞ്ഞിൽ ചൂട്, തണുപ്പിൽ മേദ, ശീതളത്തിൽ കണ്ണുനീർ, ഗർജ്ജനത്തിൽ രസങ്ങൾ, സന്ധിയിൽ സംരക്ഷണം, വർണാഭാവത്തിൽ അംഗങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങളിൽ രൂപം, ഭൂമിയിൽ ത്വക്ക്—ഇവയൊക്കെയും ദേവതകളെക്കാണ് സമർപ്പിക്കുന്നത്. ജുംബകയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ആദിയിൽ സ്വർണ്ണഗർഭം ഉദിച്ചുവന്നു. അവൻ ജനിച്ചവയൊക്കെയുടെയും ഏകാധിപതിയായിരുന്നുവു. അവൻ ഭൂമിയും ആകാശവും സ്ഥാപിച്ചു. ഏത് ദേവനെയാണ് നാം ഹവിയർപ്പിക്കേണ്ടത്? ശ്വാസിക്കുന്നതും കണ്ണിറുക്കുന്നതും എല്ലാം ഭരിക്കുന്ന രാജാവായവൻ, ലോകത്തെ ഭരണാധികാരിയായവൻ—ഏത് ദേവനെയാണ് നാം ഹവിയർപ്പിക്കേണ്ടത്? തുഷാരപർവ്വതങ്ങളും സമുദ്രവും നദികളും അവന്റെ മഹത്വം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ദിശകളും ഭുജങ്ങളും അവന്റേതാണ്—ഏത് ദേവനെയാണ് നാം ഹവിയർപ്പിക്കേണ്ടത്? ആത്മാവും ശക്തിയും നല്കുന്നവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ അധിപതിയായി ആരാധിക്കുന്നവൻ, അവന്റെ നിഴലാണ് അമൃതവും മരണവും—ഏത് ദേവനെയാണ് നാം ഹവിയർപ്പിക്കേണ്ടത്? എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള മംഗളചിന്തകൾ ഞങ്ങളിലേക്കെത്തട്ടെ. ദേവന്മാർ ഞങ്ങളെ ദിവസേന സംരക്ഷിക്കുകയും വളർച്ച നൽകുകയും ചെയ്യട്ടെ. ദേവന്മാരുടെ ദയയും സൗഭാഗ്യവും ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഇരിക്കട്ടെ. ദൈവസ്നേഹത്തിനായി ഞങ്ങൾ സമീപിക്കട്ടെ. ദേവന്മാർ ഞങ്ങൾക്കു ദീർഘായുസ്സും നല്കട്ടെ. പുരാതനമായ ആഹ്വാനത്തോടെ ഭഗ, മിത്ര, അതിദി, ക്ഷീണമില്ലാത്ത ദക്ഷ, അര്യമൻ, വരുണൻ, സോമൻ, അശ്വിനികൾ എന്നിവരെ ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു. അനുഗ്രഹത്തിൽ സമൃദ്ധയായ സർസ്വതീ ഞങ്ങൾക്ക് സൗഖ്യം നല്കട്ടെ. സന്തോഷം നൽകുന്ന വായു, മാതൃഭൂമി, പിതൃആകാശം, സോമപുത്രന്മാരായ ചുരുളുകൾ, മഹാബലശാലികളായ അശ്വിനികൾ—ഇവരൊക്കെയും ഞങ്ങൾക്കായി സംരക്ഷണം നൽകട്ടെ. ചലിക്കുന്നതിലും അചലമായതിലും അധിപതിയായ പ്രഭുവിനെ ഞങ്ങൾ സഹായത്തിനായി വിളിക്കുന്നു. വഴികൾ അറിയുന്ന പൂഷൻ ഞങ്ങൾക്കു ക്ഷേമം നല്കട്ടെ. പ്രശസ്തനായ ഇന്ദ്രൻ, സർവ്വജ്ഞനായ പൂഷൻ, ചക്രം തകർന്നിട്ടില്ലാത്ത താര്ക്ഷ്യൻ, ബൃഹസ്പതി—ഇവരൊക്കെയും ഞങ്ങൾക്കു ക്ഷേമം നല്കട്ടെ. പ്രശ്നി ജനിച്ച, പാടലകുതിരകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മരുത്ദേവന്മാർ, അഗ്നിജിഹ്വയുള്ള പുരുഷന്മാർ, സൂര്യനെ കണ്ണായി വഹിക്കുന്നവർ—എല്ലാ ദേവന്മാരും ഞങ്ങളുടെ സഹായത്തിനായി വരട്ടെ. ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾക്കു ശ്രവണത്തിൽ മംഗളമായതും ദർശനത്തിൽ മംഗളമായതും ലഭിക്കട്ടെ. ദൃഢമായ അവയവങ്ങളോടെ ദൈവസ്തുതികൾ പാടിക്കൊണ്ട് ദേവന്മാരാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ആയുസ്സ് നാം പൂർത്തിയാക്കട്ടെ. ദേവന്മാർ നമുക്ക് നൂറു ശരത്കാലങ്ങൾ ആയുസ്സ് നല്കട്ടെ. വയസ്സിന്റെ ചക്രങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കു ദുർബലത നൽകാതിരിക്കട്ടെ. പുത്രന്മാർ പിതാക്കളാവട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് പാതിവഴിയിൽ മുറിക്കപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ. ആകാശം അതിദിയാണ്, അന്തരീക്ഷം അതിദിയാണ്, അമ്മയും അച്ഛനും പുത്രനും അതിദിയാണ്; എല്ലാ ദേവന്മാരും അതിദിയാണ്, അഞ്ചു ജാതികളും അതിദിയാണ്, ജനനം അതിദിയാണ്, സൃഷ്ടിയും അതിദിയാണ്. മിത്രൻ, വരുണൻ, അര്യമൻ, ഇന്ദ്രൻ, ഋഭുക്കൾ, മരുത്ദേവന്മാർ—ഇവരൊക്കെയും ഞങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് കുറയാതിരിക്കാൻ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ദ്രുതജനിച്ച ദേവന്മാരുടെ കീർത്തികൾ ഞങ്ങൾ സഭയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ. ദേവതകളിൽ നിന്ന് മറച്ചുവച്ചതിൽ നിന്നു സമ്മാനം വഴികാട്ടിയരികിൽ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ള, നന്നായി നയിക്കപ്പെട്ട ആടു ഇന്ദ്രനും പൂഷനും പ്രിയപ്പെട്ട വഴിയിലേക്ക് അടുക്കുന്നു. ഈ ആട്, വേഗമേറിയ കുതിരയോടൊപ്പം നയിക്കപ്പെടുന്നതാണ് പൂഷന്റെ പങ്ക്, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കുമുള്ളതും. കുതിര കൊണ്ടുവരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ട പിസ്തകക്കടി, ത്വഷ്ടാവ് സൗശ്രവസിന് ഉണർവു നൽകുന്നു. ശരിയായ സമയത്ത്, പുരുഷന്മാർ ദേവതകൾക്കുള്ള ഹവിസ്സ് മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുതിരയെ ചുറ്റി നയിക്കുമ്പോൾ, പൂഷന്റെ ആദ്യഭാഗം പുറത്ത് വരുന്നു; ആട് ദേവന്മാരെ യാഗം അറിയിക്കുന്നു. ഹോത്ര്, അദ്ധ്വര്യു, അഗ്നി ഉണർത്തുന്നവൻ, ശിലാധാരി, ജ്ഞാനശാലി—ഇവരെല്ലാം ക്രമരീതിയുള്ള യാഗത്തിലൂടെ പാത്രങ്ങൾ സമൃദ്ധിയാൽ നിറയ്ക്കുന്നു. യൂപം നിർമ്മിക്കുന്നവരും, യൂപം കൊണ്ടുപോകുന്നവരും, കുതിരയുപം രൂപപ്പെടുത്തുന്നവരും, കുതിരക്കായി പാചകം ഒരുക്കുന്നവരും—ഇവരുടെ സ്തുതി ഫലപ്രദമാകട്ടെ. എന്റെ പ്രാർത്ഥന നന്നായി മുന്നേറട്ടെ, ദേവന്മാരുടെ പ്രതീക്ഷ നിറവേറട്ടെ, അത് നൂലാലയത്തിലേക്ക് എത്തട്ടെ; ഋഷിമാരും ദർശികളുമവനിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു, ദൈവസമ്പത്തിൽ അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ശക്തിയുള്ള സ്നേഹിതനായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കുതിരയുടെ കുരിശ്ശു, കെട്ട്, തലക്കയറു, കയ്യിൽ പിടിക്കുന്ന കയറു, വായിൽ ഇടുന്ന പുല്ല്—ഇവയൊക്കെ ദേവന്മാർക്കായി അർപ്പിക്കട്ടെ. കുതിരയുടെ മാംസം ഈയിലോ കത്തിയാലോ, വെട്ടിയാലോ, കയ്യിൽ പിടിച്ചവയോ, കുതിരയുടെ കാൽവിരലുകളിലോ—ഇവയൊക്കെയും ദേവന്മാർക്കാണ്. കുതിരയുടെ വയറ്റിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യവും, മാംസത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗന്ധവും, പരിചയമുള്ളവർ ശുചിത്വത്തോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യട്ടെ; യാഗമാംസം നന്നായി പാചകം ചെയ്യട്ടെ. അഗ്നിയിൽ പാചകത്തിൽ നിന്നുള്ള വേദനയോ, വെട്ടിയപ്പോൾ ശേഷിച്ച മുറിവോ, ഭൂമിയിലോ പുല്ലിലോ അവയവങ്ങൾ വിശ്രമിക്കാതിരിക്കട്ടെ; ദേവന്മാർക്കും യാഗാഗ്നിക്കും സമർപ്പിക്കട്ടെ. പാചകിച്ച കുതിരയെ കാണുന്നവരും, അതിന്റെ സുഗന്ധം അനുഭവിക്കുന്നവരും, മാംസം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും—ഇവരുടെ സ്തുതികൾ ഫലപ്രദമാകട്ടെ. മാംസം പാകം ചെയ്യാനുള്ള പാത്രം, പാത്രങ്ങൾ, പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കാൻ ഉള്ള കരണ്ടികൾ, മൂടികൾ, പാത്രത്തിലെ അടയാളങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെ കുതിരയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. പുകയും സുഗന്ധവുമുള്ള അഗ്നി കുതിരയെ ദോഷം ചെയ്യരുത്; ജ്വലിക്കുന്ന ചാരങ്ങൾ അവയുടെ അവയവങ്ങൾ കത്തിക്കരുത്; വഷട്ട് വിളിയോടെ അർപ്പിച്ച, ഇഷ്ടവും പ്രശംസിതവുമായതും ദേവന്മാർ സ്വീകരിക്കുന്നു—അത് കുതിരയെയാണ്. കുതിരയുടെ നടക്കലും ഇരിപ്പും തിരിഞ്ഞുനില്ക്കലും, താമസസ്ഥലവും, കുടിച്ചതും, കഴിച്ച പുല്ലുമൊക്കെയും ദേവന്മാർക്കാണ്. കുതിരയ്ക്ക് വിരിച്ച വസ്ത്രവും, നൽകിയ സ്വർണ്ണവും, കുരിശും, താമസസ്ഥലവും, പ്രിയപ്പെട്ട വസ്തുക്കളും—ഇവയൊക്കെ ദേവന്മാർക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ചാട്ടയാലോ ഉത്താനയാലോ, കൊരച്ചയാലോ ഉണ്ടായ വേദന, യാഗത്തിൽ കരണ്ടി ഹവിസ്സിൽ സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ വേദന ഞാൻ മന്ത്രശക്തിയാൽ നീക്കുന്നു. മുപ്പത്തി നാലു വശങ്ങൾ, അശ്വത്തിന്റെ ദൈവികബന്ധങ്ങൾ, വളഞ്ഞ വാളിന്റെ അറ്റം ഒത്തുചേരുന്നു; ഭംഗിയായി രൂപപ്പെടുത്തിയ, ദൃഢവും മൃദുവുമായ അവയവങ്ങൾ ഗാനംകൊണ്ട് സ്തുതിക്കപ്പെടട്ടെ. ത്വഷ്ടാവിന്റെ കുതിരയെ ഒരാൾ കൊല്ലുന്നു, രണ്ടുപേർ ഓടിക്കുന്നു, കാലം അങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; കാലാനുസൃതമായി ഞാൻ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന അവയവങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു. പ്രിയപ്പെട്ട ചൂട് കുതിരയെ ബാധിക്കരുത്, വാൾ ശരീരത്തിൽ തങ്ങരുത്; അതികാമികൾ അജ്ഞാനികളെ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ച് കത്തിയാൽ അവയവങ്ങൾ വെട്ടരുത്. നീ മരിക്കുന്നില്ല, ദോഷം സംഭവിക്കുന്നില്ല; നീ ദേവന്മാരുടെ വഴികളിൽ സുഖമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. പാടൽകുതിരകൾ നിനക്ക് കൂട്ടിരിക്കുന്നു, അവയ്ക്ക് പാടലരൂപം ലഭിക്കുന്നു, അശ്വം കഴുതയുടെ കുരിശിൽ നില്ക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ കുതിര നമുക്ക് നല്ല പശുക്കളും കുതിരകളും പുത്രന്മാരും സമ്പത്തും നൽകട്ടെ; അതിദി നമുക്ക് പാപരഹിതത്വം നൽകട്ടെ; യാഗസമർപ്പണങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന കുതിര ഞങ്ങൾക്ക് രാജത്വം നേടിക്കൊടുക്കട്ടെ.