പണ്ടത്തെ ഉദ്ദേശം എന്തായിരുന്നു? മഹാ ശക്തി എന്തായിരുന്നു? പിലിപ്പിലാ എന്തായിരുന്നു? പിശംഗിലാ എന്തായിരുന്നു? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം സ്വർഗ്ഗം പണ്ടത്തെ ഉദ്ദേശമായിരുന്നു; കുതിര മഹാ ശക്തി; ആട്ടുകാലി പിലിപ്പിലാ; രാത്രിയാണ് പിശംഗിലാ. വായു പാകം ചെയ്തതുകൊണ്ടും, കറുത്ത കഴുത്തുള്ള ആടുകളാലും, ന്യഗ്രോധം തട്ടുകളാലും, ശാൽമലി വൃക്ഷത്തിന്റെ വളർച്ചയാൽ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ഇതാണ് രഥത്തിന്റെ കാള; നാലു കാലുകൾകൊണ്ട് വന്നിരിക്കുന്നു. കറുത്ത ബ്രഹ്മൻ നമ്മെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. അഗ്നിക്ക് നമസ്കാരം. രഥം കയറിനാൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, കുതിരയും കയറിനാൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു; ജലങ്ങളിൽ, ജലജന്യങ്ങളിൽ, ബ്രഹ്മൻ സോമയാഗം ചെയ്യുന്നതിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലാണ്. നീ സ്വയം കുതിര രൂപം സൃഷ്ടിക്കൂ; സ്വയം യാഗം ചെയ്യൂ, സ്വയം സ്വീകരിക്കൂ. മറ്റൊരാളാൽ നിന്റെ മഹത്വം കുറയില്ല. നീ മരിക്കില്ല, നശിക്കില്ല; ദേവന്മാരുടെ നല്ല വഴികളിലൂടെ നീ പോകുന്നു. സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവർ ഇരിക്കുന്നിടത്തും, നിന്റെ ജനങ്ങൾ പോയിടത്തും, ദേവൻ സവിതാ നിന്നെ അവിടെ സ്ഥാപിക്കട്ടെ. അഗ്നി മൃഗമായിരുന്നു; അവനെ ഉപയോഗിച്ച് യാഗം ചെയ്തു, ആ ലോകം ജയിച്ചു. അഗ്നി ഉള്ള ലോകം നിന്റെതാകും; നീ അതിനെ ജയിക്കും, ഈ ജലം പാനിക്കും. വായു മൃഗമായിരുന്നു; അവനെ ഉപയോഗിച്ച് യാഗം ചെയ്തു, ആ ലോകം ജയിച്ചു. വായു ഉള്ള ലോകം നിന്റെതാകും; നീ അതിനെ ജയിക്കും, ഈ ജലം പാനിക്കും. സൂര്യൻ മൃഗമായിരുന്നു; അവനെ ഉപയോഗിച്ച് യാഗം ചെയ്തു, ആ ലോകം ജയിച്ചു. സൂര്യൻ ഉള്ള ലോകം നിന്റെതാകും; നീ അതിനെ ജയിക്കും, ഈ ജലം പാനിക്കും. പ്രാണനു സ്വാഹാ; അപാനനു സ്വാഹാ; വ്യാനനു സ്വാഹാ. അമ്മ, അംബികാ, അംബാലികാ, ആരും എന്നെ അകറ്റരുതേ. ഭാഗ്യശാലിയായ കുതിരം സമൃദ്ധി നൽകുന്ന കാംപ്ലവാ സ്ത്രീയിലേക്കു പോകട്ടെ. നാം നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു, സൈന്യങ്ങളുടെ അധിപനെ; പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട അധിപനെ; നിധികളുടെ അധിപനെ. വസു, നീ എന്റെവനാകട്ടെ. ഞാൻ ഗർഭം വഹിക്കുന്നവനായി ജനിച്ചു; നീയും ഗർഭം വഹിക്കുന്നവനായി ജനിച്ചു. നീയും മറ്റൊരാളും, നാലു കാലുകൾകൊണ്ട്, ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടു പോകട്ടെ; സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നീ വ്യാപിക്കട്ടെ. കാള, കുതിര, വിത്ത് വഹിക്കുന്നവൻ, വിത്ത് നിക്ഷേപിക്കട്ടെ. അന്തർഭാഗം സീറ്റ് നിന്ന് താഴേക്ക് കൊണ്ടുവരിക; കാള അതിനെ അതേ സ്ഥലത്ത് കൊണ്ടുപോകട്ടെ. സ്ത്രീകളുടെ ജീവ sustaining ആഹാരമാണ് അവൻ. യകാസകൗ, ശകുന്തികാഹലഗ്—ഇങ്ങനെ അവൻ വഞ്ചിക്കുന്നു. മൃഗത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ 'നിഗൽഗലീതി' എന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, ഉടമസ്ഥനായി പ്രഹരിക്കുന്നു. യകോ, അസകൗ, ശകുന്തക, ആഹലഗ്—ഇങ്ങനെ അവൻ വഞ്ചിക്കുന്നു. സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, അധ്വര്യു, നിന്റെ വായ് ഞങ്ങളോട് കുറച്ച് മാത്രം സംസാരിക്കട്ടെ. നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും വളരുന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഉണ്ട്. 'പ്രതിലാമിതി', അച്ഛൻ തന്റെ മുഷ്ടി ഗർഭത്തിൽ അമർത്തി. നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും വൃക്ഷത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കളിക്കുന്നു. സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മൻ, നിന്റെ വായ് ഞങ്ങളോട് കുറച്ച് മാത്രം സംസാരിക്കട്ടെ. അവളെ മലയിലേക്കു ഭാരമെടുത്ത് കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ ഉയർത്തുക; അപ്പോൾ അവളുടെ നടുവു തണുത്ത കാറ്റ് ശുദ്ധീകരിച്ചതുപോലെ വളരട്ടെ. അവനെ മലയിലേക്കു ഭാരമെടുത്ത് കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ ഉയർത്തുക; അപ്പോൾ അവന്റെ നടുവു തണുത്ത കാറ്റ് ശുദ്ധീകരിച്ചതുപോലെ ചലിക്കട്ടെ. അവളുടെ അമ്നിയോട്ടിക് സഞ്ചികൾ കട്ടിയുള്ളതും, കന്നുകാലിയുടെ കാൽമുട്ടുകൾ പോലെയാണ് അവളുടെ വൃക്കകൾ ചലിക്കുന്നത്. ദേവന്മാർ അലങ്കരിച്ച, വിശാല കംഭം ഉള്ളവളെ വെളിപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, അവളുടെ തൊണ്ടയാൽ അവൾ നയിക്കപ്പെടുന്നു, സത്യം എന്ന കണ്ണ് കുഴികൾപോലെ. മാൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ, കന്നുകാലി പോലെ പോഷണം ലഭിച്ചെന്ന് കരുതുന്നില്ല. ശൂദ്രൻ ആര്യ സ്ത്രീയുടെ പ്രേമികനായി വന്നാൽ, ആനുഭവം സമൃദ്ധിയിലേക്കുള്ള ലക്ഷ്യം ആകുന്നില്ല. മാൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ, വലിയ പോഷണം ലഭിച്ചെന്ന് കരുതുന്നില്ല. ശൂദ്രൻ ആര്യ സ്ത്രീയുടെ പ്രേമികനായി വന്നാൽ, അതിനെ പോഷണം എന്ന് കരുതുന്നില്ല. ഞാൻ ദധിക്രാവൻ എന്ന വിജയി, വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന കുതിരയെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവന്റെ വായ് നമുക്ക് സുഗന്ധമുള്ളതാകട്ടെ; ദീർഘായുസ്സിലേക്ക് അവൻ നമ്മെ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഗായത്രി, ത്രിഷ്ടുബ്, ജഗതി, അനുഷ്ടുബ്, പങ്ക്തി, ബ്രഹതി, ഉഷ്ണിഹ്, കകുഭ്, സൂചി ശ്ലോകങ്ങൾ ചേർന്ന് നിന്നെ ശാന്തിപ്പിക്കട്ടെ. രണ്ടു കാലുള്ളത്, നാലു കാലുള്ളത്, മൂന്നു കാലുള്ളത്, ആറു കാലുള്ളത്, ക്രമരഹിതവും ക്രമമുള്ള വൃത്തങ്ങളും, സൂചി ശ്ലോകങ്ങൾ ചേർന്ന് നിന്നെ ശാന്തിപ്പിക്കട്ടെ. മഹത്തായ, ദീപ്തമായ, എല്ലാ ദിശകളും, ശക്തമായ, മേഘംപോലെയും ഇടിമിന്നൽപോലെയും ശബ്ദങ്ങൾ, സൂചി ശ്ലോകങ്ങൾ ചേർന്ന് നിന്നെ ശാന്തിപ്പിക്കട്ടെ. പുരുഷന്റെ ഭാര്യമാർ ജ്ഞാനത്തോടെ തലമുടി വേർക്കട്ടെ; ദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, ദിശകൾ, സൂചി ശ്ലോകങ്ങൾ ചേർന്ന് നിന്നെ ശാന്തിപ്പിക്കട്ടെ. വെള്ളി, മാൻ, ലെഡ്, കുതിരയുടെ ചർമ്മത്തിൽ യോക്ക്, അതിന്റെ അതി, കെട്ടികൾ—all പ്രവർത്തനങ്ങൾകൊണ്ടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അവയെ കെട്ടുക, കെട്ടുക. യവം ഉള്ളവർ, യവം തന്നെ, ക്രമത്തിൽ ചതിക്കുന്നതുപോലെ; ഇവിടെയുള്ളവർക്കു, ഹോമശബ്ദം ഉപയോഗിച്ച് ദർഭം ആരാധിക്കുന്നവർക്കു, ആഹാരം ഒരുക്കുക. നിങ്ങളെ ആരാണ് മുറിക്കുന്നത്, ആരാണ് ആജ്ഞ നൽകുന്നത്, ആരാണ് കെട്ടുന്നത്; ആരാണ്, ജ്ഞാനി, നിങ്ങളുടെ കെട്ടുന്നവൻ? കാലങ്ങൾ, കാലമാർഗ്ഗങ്ങൾ, കെട്ടുന്നവർ, ആജ്ഞ നൽകട്ടെ; വർഷത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, കെട്ടികൾകൊണ്ട്, നിങ്ങളെ കെട്ടട്ടെ. പകുതി മാസങ്ങൾ, അവയവങ്ങൾ, നിങ്ങളെ കെട്ടട്ടെ; മാസങ്ങൾ മുറിക്കുകയും കെട്ടുകയും ചെയ്യട്ടെ; പകൽ, രാത്രി, മരുത്, നിങ്ങളെ ചതിക്കുകയും പൊട്ടിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. ദൈവീക പുരോഹിതർ നിങ്ങളെ മുറിക്കുകയും ആജ്ഞ നൽകുകയും ചെയ്യട്ടെ; നിങ്ങളുടെ അവയവങ്ങൾ, മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ അതി നിർമ്മിക്കട്ടെ, കെട്ടട്ടെ. സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, കാറ്റ്, നിങ്ങളുടെ തുറവിൽ നിറയട്ടെ; സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ചേർന്ന് നിങ്ങളുടെ ലോകം ശുഭമാക്കട്ടെ. മുകളിലത്തെ അവയവങ്ങൾക്ക് ശാന്തി, താഴെയുള്ളവയ്ക്ക് ശാന്തി; അസ്ഥികൾക്കും മജ്ജക്കും, ശരീരത്തിനും ശാന്തി. ആർ ഒരാളായി നടക്കുന്നു? ആർ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു? ശീതകാലത്തിന് ഔഷധം എന്താണ്? മഹാ ആവരണം എന്താണ്? സൂര്യൻ ഒരാളായി നടക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; അഗ്നി ശീതകാലത്തിന് ഔഷധം; ഭൂമിയാണ് മഹാ ആവരണം. സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് സമം എന്താണ്? സമുദ്രത്തിന് സമം തടാകം എന്താണ്? ഭൂമിക്ക് വലിയത് എന്താണ്? ആരുടെ അളവ് അറിയില്ല? ബ്രഹ്മൻ സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് സമമാണ്; ആകാശം സമുദ്രത്തിന് സമം തടാകമാണ്; ഇന്ദ്രൻ ഭൂമിക്ക് വലിയവനാണ്; പശുവിന്റെ അളവ് അറിയില്ല. ദേവരുടെ സുഹൃത്ത്, നീ മനസ്സിൽ പിടിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നോടു ബോധം ചോദിക്കുന്നു; വിഷ്ണു പൂജിച്ച ആ മൂന്ന് പടികളിൽ, അതിൽ പൂർണ്ണ ലോകം പ്രവേശിച്ചു. അതിൽ, പൂർണ്ണ ലോകം പ്രവേശിച്ച ആ മൂന്ന് പടികളിൽ, ഞാൻ ഉള്ളവനാണ്; ഞാൻ ഭൂമിയും ആകാശവും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഈ സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പിൻഭാഗം കൊണ്ടു. ഇങ്ങനെ, ഈ ശ്ലോകങ്ങളുടെ അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ, ദൈവീകതയും യജ്ഞത്തിന്റെ ഗൂഢതയും, ജീവന്റെ ആഴവും, ലോകങ്ങളുടെ മഹത്വവും, സൃഷ്ടിയുടെ ചലനവും, ദേവതകളുടെ സംരക്ഷണവും, ആഹാരത്തിന്റെ ഗുണവും, കാലത്തിന്റെ ചക്രവും, പ്രകൃതിയുടെ അളവുകളും, വിശ്വത്തിന്റെ ഏകത്വവും, എല്ലാം ഈ മഹാ യജ്ഞത്തിലെ കഥയിലൂടെ തെളിയിക്കുന്നു.